ناوه‌نده‌كانی نوێكردنه‌وه‌ی تۆماری ده‌نگده‌ران ده‌كرێنه‌وه‌ ...
ده‌نگه‌كانی یه‌كێتی له‌ سلێمانی وه‌ك خۆی ماوه‌ته‌وه‌ ‌ ...
كورسی لایەنەكان لەپەرلەمانی توركیا ئاشكرا كرا ...
سه‌رجه‌م ده‌نگه‌كانی كه‌ركوك دروست ده‌رچوون ...
كاندید بۆ هەڵبژاردنی هەرێمی كوردستان تۆمار دەكرێت ...
ئەردۆغان بردیەوەو هەدەپەش سنووری مەرگی بەزاند ...
عیراق له‌ ده‌ره‌وه‌ی نوێنه‌ران و ده‌سه‌ڵاتی گه‌لدایه‌ ...
تۆماركردنی كاندید بۆ پەرلەمان دەستپێدەكات ...
كۆمسیۆن واده‌ی ھه‌ژماركردنه‌وه‌ی ده‌ستی ده‌نگه‌كانی راگه‌یاند ...
هەموو دەنگەکان بە دەست ناژمێردرێنەوە ...
ھەدەپە ٦٧ کورسیی پەرلەمانی بەدەستھێناوە ...
پرۆسەی دەنگدان بۆ سەرۆك كۆمار و پەرلەمانی توركیا دەستیپێكرد ...
دەزگای هەڵبژاردن: لە ئەژماركردنەوەی دەنگەكاندا دەنگمان زیاد دەكات ...
38 قەوارە بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمان پەسەندكران ...
یه‌كێتی.. ئه‌و هێزه‌ی بێمنه‌ته‌ له‌ هه‌ژماركردنه‌وه‌ی ده‌نگه‌كان ...
عه‌بادی: سوتاندنی سندوقه‌كانی ده‌نگدان پیلانه‌ بۆ لێدانی وڵات ...
(٦/١) یادی شكاندنی ته‌وقی ترس و تۆقاندنی ڕژێمێكی خوێن ڕێژه‌ ...
43 ساڵه‌ یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان خوێن ده‌به‌خشێت ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراقی 2018 ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی پەرلەمانی عیراق 2018 راگەیەندرا ...
وەفدی یەكێتی ناوەرۆكی كۆبوونەوەكانی بەغدا ئاشكرادەكات ...
وادەی تۆماركردن بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان دیاریكرا ...
رێژه‌ی بەشداری لەباشوری كوردستان كەم بووە ...
ئه‌نجامی ده‌نگی لایه‌نه‌كان له سلێمانی و هه‌ولێر ...
بەرنامەی هەڵبژادنی لیستی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان ژمارە 162 ...
بەرنامەی هەڵبژادنی لیستی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان ژمارە 162 ...
دروشمەكانی لیستی 162 ...
په‌یامی لیستی 162 بۆ هه‌ڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ...
پەیامی دەزگای هەڵبژاردن ...
ئه‌مڕۆ یه‌كێتی سلێمانی ده‌خرۆشێنێت ...
بەدەستهێنانەوەی ئایندەمان ...
بیست و چوارەمین ساڵڕۆژی "الانصات المركزی" پیرۆزبێت ...
وردەكاری ئەم خولەی پەرلەمان ...
هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگا کەرکوکیش دەگرێتەوە ...
تورکیاو ئێران دۆستن یان دوژمن؟ ...
12/22 هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاكانە ...
یەكێتی بە ژمارە (162) و بە(210) كاندید بەشداری هەڵبژاردن دەكات ...
دەستەی كارگێر لەگەڵ دەزگای هەڵبژاردن كۆبۆوە ...
162 ژمارەى یەكێتيی نیشتمانيی كوردستانە ...
162 ژمارەی یەكێتيی نیشتمانيی كوردستانە ...
ناوی كاندیدانی یه‌كێتی بۆ هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی عیراق ...
تەئكید لەبەستنی كۆنگرە دەكرێتەوە ...
یاسای هەمواركراوی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران ...
كاندیدەكانی یەكێتی ئامادەن ...
ئیسپانیا لە دیکتاتۆرییەوە بۆ دیموکراسی ...
كاتی هەڵبژاردنەكانی هەرێم دیاریدەكرێت ...
مانۆڕی هەڵبژاردنی عێراق دەستیپێكی قۆناغی دابەشبوونی حزبە گەورەكان ...
زۆرترین رێژەی نوێكردنەوەی تۆمار دەنگدان لە پارێزگای "دهۆك"ە ...
زیاتر لە 200 پارت و قەوارەی سیاسی بەشداری هەڵژاردنەكانی عێراق دەكەن ...
"سیسی" جارێكی تر خۆی بۆ سەرۆكایەتی میسر كاندید كردەوە ...
كۆمسیۆنی هەڵبژاردن پێویستی بەكارمەندە ...
كوردستانی نوێ‌ بناغەیەكی بەهێزی دیموكراسییە لەناوچەكەدا ...
"پۆتن و سیسی" لە هەڵبژاردنەكانی 2018 پۆستەكانیان مسۆگەر دەكەنەوە ...
كوردسات هەوێنی رۆشنبیركردنی جەماوەری كوردستانە ...
جودایخوازەكان زۆرینەی پەرلەمانی كەتەلۆنیایان مۆسگەر كرد ...
هەڵبژاردنی پەرلەمانی كەتەلۆنیا بەڕێوەدەچێت ...
كوردو سوننە داوای گەڕانەوەی بودجە دەكەن ...
سۆسیال دیموكراتەكانی یۆنان خۆیان نوێ دەكەنەوە ...
هەوڵەکانی پێکهێنانی حکومەتی ئەڵمانیا شکستی هێنا ...
ئه‌نجومه‌نی پارێزگای كه‌ركوك: به‌زووترین كات پارێزگار دیاری بكرێت ...
دەزگای هەڵبژاردن لەسەر بەستنی كۆنگرە لەگەڵ مەڵبەندەكان كۆبۆوە ...
دادگای فیدراڵی: ریفراندۆم نادەستورییە ...
میراڵ ئه‌كشینار،״ژنه‌ ئاسنینه‌״کەی‌ رەوتی توندڕەوی نەتەوەیی تورك ‌ ‌ ...
به‌رپرسانی که‌ته‌لۆنیا رووبه‌روی دادگاییکردن ده‌بنه‌وه‌ ‌ ...
کاردانه‌وه‌ی ئیسپانیا و جیهان به‌رامبه‌ر به‌که‌ته‌لۆنیا ‌ ...
تیمی ریفراندۆم هه‌ڵاتن ...
په‌رله‌مان دابه‌شكردنی ده‌سه‌ڵاته‌كانی سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێمی په‌سه‌ندكرد ‌ ...
هەڵبژاردنەكانی عیراق 12 رۆژ دوادەخرێت ...
پێدەچێت كۆنسەرڤاتیڤەكانی نەمسا براوەی یەكەم بن ...
بانگه‌شه‌ی‌ هه‌ڵبژاردن له‌ 15ی‌ ئه‌م مانگه‌وه‌ ده‌ستپێده‌كات ...
سه‌رۆك مام جه‌لال ماڵئاوایی كرد ...
لە90%ی دەنگەجیاكراوەكانی كەتەلۆنیا بەڵێیە ...
ئەنجامی راپرسی بۆ سەربەخۆیی راگەیەندرا ...
م.س: گه‌له‌كه‌مان سه‌ربه‌رزه‌ له‌حزوری یاده‌وه‌ری شه‌هیدانی رێی مافی چاره‌نووس ...
%72.16ی دەنگدەران بەشداری ریفراندۆمیان كردووە ...
پرۆسه‌ی‌ ده‌نگدان بۆ ڕیفراندۆم ده‌ستیپێكرد ...
یەكەمین راپۆرت لەبارەی راپرسی-یەوە بڵاوكرایەوە ...
شۆڕش ئیسماعیل: دەنگمان بەڵێ‌ بوو بۆ سەربەخۆیی كوردستان ...
پارتەكەی ئەنگیلا مێركڵ براوەیە ...
چین و ریفراندۆمی هەرێمی کوردستان ‌ ...
هه‌ڵبژاردنه‌ په‌رله‌مانییه‌كه‌ی ئه‌ڵمانیا ده‌ستیپێكرد ...
وردەكاری هەڵبژاردنەكانی رۆژئاوای كوردستان ...
ریفراندۆم.. سووربوونی كورد و توندبوونی هه‌ڵوێستی نێوده‌وڵه‌تی ...
نه‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان داوایه‌ك ئاراسته‌ی‌ هه‌رێم و به‌غدا ده‌كات ...
23ی مانگ دەنگدان بۆ ریفراندۆم دەستپێدەكات ...
ماوه‌ی تۆماری قه‌واره‌ سیاسییه‌كان درێژكرایەوە ...
ژنێك بووە سەرۆك كۆماری سەنگاپورە ...
بروسكەی پیرۆزبایی بۆ ساڵیادی تەلەفزیۆنی گەلی كوردستان (تەلەفزیۆنی دایك) ...
ئەمڕۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی نەرویج بەڕێوە دەچێت ...
ئەنجومەنی باڵای ریفراندۆم ژنان بێ بەشدەكات ...
چەمکی بانگەشەی هەڵبژاردن و تایبەتمەندیەکانی ...
بارزانی: خۆم كاندید ناكه‌مه‌وه‌و رێگه‌ به‌كه‌سه‌ نزیكه‌كانیشم ناده‌م ...
نوێكردنەوەی تۆماری دەنگدەران دەستیپێكرد ...
مێركڵ و هاوپەیمانەكانی له‌ پێشه‌وه‌ن ...
پەرلەمان نوێنەرایەتی گەلی لەدەستداوە ...
تەیموری رۆژهەڵات و سەربەخۆیی ‌ ...
کۆمسیۆن ئامادەنیە بۆ ئەنجامدانی هەڵبژاردن لەكەركوك ...
دەزگای هەڵبژاردن لەگەڵ مەڵبەندەكان كۆبۆوە ...
مەكتەبی سیاسی تەئكیدی لەباشكردنی گوزەرانی خەڵك كردەوە ...
حەكیم لەمەجلیسی ئەعلا جیابۆوە ...

گفتوگۆی‌ رۆژنامەی‌ (شرق)ی‌ ئێرانی‌

لەگەڵ مەلا بەختیار

شرق: دەمەوێ‌ لەگرنگترین باسی‌ رۆژەوە دەستپێبكەین.. باسی‌ ریفراندۆم. چەند پرسیارێك لەناو خەڵكی‌ كوردستان‌و هەم لەناو دراوسێكانی‌ كوردستان، بەتایبەت لەناو ئێرانییەكاندا هەیە. لەناو جەماوەردا ئەو پرسیارە هەیە، كە ئایا بەو هەموو كێشەی‌ كە كوردستان هەیەتی‌، ئێستا كاتێكی‌ گونجاوە بۆ ریفراندۆم؟ هەروەها لەناو دراوسێكاندا، بەتایبەتی‌ ئێران، دەوترێت ئەوە رێگەیەكە بۆ جیابوونەوە لەعیراق‌و فشارێك لەناوچەكەدا دروست دەبێت، كە رەنگە سیاسەت‌و ژیۆپۆلەتیكی‌ ناوچەكە تێكبدات! رای‌ ئێوە وەكو یەكێتیی‌ لەسەر ئەمە چییە؟

مەلا بەختیار: بێگومان، ئێمە وەفدێكی‌ باڵای‌ یەكێتین، كە بەفەرمی‌ داوەتی‌ تاران كراوین، بۆ دیداری‌ بەرپرسە باڵاكان‌و كۆبوونەوەكانیش دوێنێ‌‌و ئەمڕۆ دەستیپێكردووەو سبەینێش دەخایەنێت.

لەم دوو كۆبوونەوەیەی‌ كە كراوە، بەكراوەیی‌ بڕیاری‌ رەسمی‌ كۆماری‌ ئیسلامی‌ ئێرانیان سەبارەت بە ریفراندۆم‌و سەربەخۆیی‌ پێڕاگەیاندین، كە ریفراندۆمیان قبوڵ نییەو بە مەترسیشی‌ دەزانن. ئەمەش رای‌ دەوڵەتێكی‌ دراوسێمانە، كە لەناوچەكەدا دەوڵەتێكی‌ گرنگە. پێشمانخۆشبوو بەڕاشكاوی‌ رایان بزانین، هەروەك بەراشكاوی‌ رای‌ سەركردایەتی‌ سیاسی‌ كوردستان، بەهەموو حزبەكانەوە‌و یەكێتیشمان پێڕاگەیاندن كە: بەڵێ‌، ریفراندۆم بڕیاری‌ هەموو لایەكمانە، نەك تاكە حزبێك. هەروەها لەدۆخی‌ ناوچەكە، بەتایبەت لەشەڕی‌ دوای‌ داعش نیگەرانین، كە ئایا دۆخەكە بەرەو كوێ‌ دەڕوات، لەكۆنگرەی‌ جنێڤ‌و ئەستانە نیگەرانین كە مافی‌ كورد رەچاو ناكرێ‌‌و تەنانەت ناهێڵن نوێنەرانی‌ كورد لەكۆنگرەكاندا قسە بكەن! هەروەها لەدۆخی‌ عیراق، كە كورد (97) ساڵە لەم وڵاتەدا، هەموو حكومەتەكانمان تاقیكردۆتەوە. حكومەتی‌ پاشایەتی‌، دژمان بوو. حكومەتەكانی‌ عەبدولكەریم قاسم، عەبدولسەلام عارف‌و عەبدولڕەحمانی‌ برایشی‌ هەر دژمان بوون. حكومەتی‌ بەعسیش بەهەمانشێوە. هەموو ئەو حكومەتانەمان تاقیكردۆتەوە، ئێستاش حكومەتی‌ شیعەی‌ دۆستیشمان تاقیكردەوە، ئەویش ناتوانێ‌ كێشە سەرەكییەكانی‌ عیراق‌و كوردستان چارەسەر بكات. ئەوەتا (10) ساڵە مادەی‌ (140) بۆ ناوچە كێشە لەسەرەكان جێبەجێ‌ ناكرێ‌. كێشەی‌ نەوت‌و غازمان هەیە، كێشەی‌ بودجەو موچەمان هەیە، كێشەی‌ بەشداری‌ راستەقینەی‌ كوردمان لەحكومڕانیدا هەیە. لەدوای‌ رووخانی‌ (ێەدام حسێن)یش، لاوازترین پێگەی‌ كورد، ئێستاو لەسەردەمی‌ حوكمڕانی‌ جەنابی‌ عەبادیدایە‌و نیگەرانین. وتیشمان: كۆماری‌ ئیسلامی‌ ئێران‌و دەوڵەتانی‌ تر، كە ریفراندۆمیان قبوڵ نییە، چ گرەنتییەك بەكورد دەدەن، كە لەدوای‌ شەڕی‌ داعش، لەدوای‌ رێككەوتنی‌ دەوڵەتە گەورەكان‌و هەرێمایەتییەكان، دۆخی‌ كورد لەمەی‌ ئێستا باشتر دەبێ‌؟! بەپێچەوانەوە باوەڕمان وایە كە دۆخەكە خراپتر دەبێ‌. ئەمەش یەكەمینجارە كە كورد، خۆی‌ بڕیار لەچارەنوسی‌ خۆی‌ دەدات. بۆچی‌ هەموو دەوڵەتانی‌ جیهان، دەوڵەتانی‌ هەرێمایەتی‌ مافیان هەبێ‌، چارەنوسیان، سیاسەتیان، پەیوەندی‌ نێودەوڵەتیان، پەیوەندی‌ هەرێمایەتی‌‌و ناوخۆیی‌ خۆیان دیاری‌ بكەن، بەڵام بۆچی‌ كورد، بۆ جارێكیش نەتوانێ‌ كاتێك دیاری‌ بكات، هەتا چارەنوسی‌ خۆی‌ دیاری‌ بكات.
وەڵامی‌ كۆماری‌ ئیسلامی‌ ئێران ئەوەبوو، كە لەناو عیراقدا چەند داخوازیتان هەیە، چەندە دەتانەوێ‌ گەشە بكەن‌و پێشبكەون، دەتانەوێ‌ ناوچە كێشە لەسەرەكان بێتەوە سەر كوردستان‌و مادەی‌ (140) جێبەجێ‌ بكرێ‌، ماف‌و هەقی‌ خۆتانە و هیچ ناڕەزایەتییەكمان لەسەر ئەمە نییە. بەڵام ئێستا كاتی‌ ریفراندۆم‌و كاتی‌ سەربەخۆیی‌ نییە. چونكە باوەڕیان وایە ئەوە لەسەر ئاسایشی‌ عیراق، ئێران‌و ناوچەكەش مەترسی‌ پەیدا دەكات.

شرق: ئایا ئەو دژایەتییەی‌  ئێران، تەنها دژایەتییەكە لەقسەدایە، یان رەنگە هەنگاوێكیش بنێ‌ بۆ ئەو دژایەتییە؟

مەلا بەختیار: ئەوەندەی‌ كۆماری‌ ئیسلامی‌ ئێران بناسین، بێگومان ئەم بڕیارە لەئەنجومەنی‌ باڵای‌ شورای‌ ئاسایشی‌ ئێرانەوە دراوە، هەروەكو پێشتر هەم رابەرو هەم سەرۆك كۆمار ئەم بڕیارەیان لەوتارەكانیاندا راگەیاندووە. لەكۆبوونەوەكانیشدا بەكراوەیی‌ هەمان بڕیاریان پێڕاگەیاندینەوە، كەواتە: ئەمە دوا بڕیاریانە. بەڵام پێمانوابوو دەبوایە پێشتر كوردیان ببینیایە، ئەوكاتە بڕیاریان بدایە..! جەنابی‌ عەبادی‌ هاتۆتە ئێران‌و ئەم هەموو نیگەرانییەی‌ لێرە دروستكردووە، كە ئەمەش لایەكی‌ قسەكەیە. لایەكەی‌ تریشی‌ كوردە. بۆیە دەبوو پێشئەوەی‌ لەوڵاتێكی‌ وەكو ئێران دوا بڕیار بدرێ‌، دەبوو وەفدی‌ كوردستانیان بانگهێشت بكردایە، یان بەپێچەوانەوە وەفدێك بهاتایەتە كوردستان‌و هەموو حزبەكانیان ببینیایە، هەتا لەبەرامبەر قسەكانی‌ جەنابی‌ عەبادی‌‌و لێپرسراوانی‌ تری‌ عیراق، یان جەنابی‌ عەممار حەكیم كە فەرمویەتی‌ تەنها ئیسرائیل دانی‌ بەكورددا ناوە، ئایا ئەم قسانە رەوای‌ هەقە، یان كوردیش قسەیەكی‌ هەیە، لایەنی‌ تری‌ كێشەكان روندەكاتەوە. چونكە سیاسەت یەكلایەنە نییە.

شرق: بەپێی‌ ئەو قسانەی‌ بەڕێزت، ئێران نیگەرانییەكەی‌ لەڕیفراندۆم، لەبارودۆخی‌ ناوخۆی‌ عیراقە؟

 
مەلا بەختیار: لەناوچەكەو لەباوردۆخی‌ ناوخۆی‌ عیراقیش نیگەرانە. لەتێكچوونی‌ دۆخی‌ كوردستانیش لەسەر ئاسایشی‌ خۆیی‌‌و دۆستایەتی‌ كورد‌و كۆماری‌ ئیسلامی‌‌و حزبە سیاسییەكانیش نیگەرانە.

شرق: ئەو نیگەرانیانەو ئەو راگەیاندنە فەرمییانە، كاریگەری‌ لەسەر بڕیاری‌ ریفراندۆم دەبێت؟

مەلا بەختیار: ناتوام بڵێم كاریگەری‌ دەبێ‌ یان نابێ‌! ئەو پەیامەی‌ لەم كۆبوونەوانەدا بەئێمە دراوە، دەیبەینەوە لەمەكتەبی‌ سیاسی‌‌و ئەنجومەنی‌ سەركردایەتی‌ یەكێتیی‌ تاوتوێی‌ دەكەین. پاشان لەگەڵ حزبەكان‌و حكومەتی‌ هەرێمیش شەن‌و كەوی‌ دەكەین‌و گفتوگۆی‌ لەسەر دەكەین‌و یەكێتیی‌ بەتەنها لەمبارەیەوە بڕیار نادات. چونكە نە یەكێتیی‌‌و نە پارتی‌ بەتەنها لەبارەی‌ ریفراندۆمەوە بڕیارمان نەداوە. بەڵكو شانزە حزب كۆبووینەتەوە بڕیارمانداوە. تەنانەت ئەو حزبانەی‌ لەكۆبوونەوە شانزە حزبەكەشدا نەبوون، بەهەمانشێوە بڕیاریانداوە بۆ ریفراندۆم، وەكو گۆڕان‌و كۆمەڵی‌ ئیسلامی‌.

شرق: ئەگەر ریفراندۆم دەنگی‌ ئەرێنێ‌ بهێنێ‌، كە ئەگەری‌ زۆرە، بەمانای‌ راگەیاندنی‌ سەربەخۆیی‌ دێت؟

مەلا بەختیار: بەمانای‌ دەسەڵاتی‌ بڕیاری‌ سیاسییە بۆ سەربەخۆیی‌. بەمانای دەستبەجێ‌ نییە. بۆ نمونە تەیموری‌ خۆرهەڵات، ساڵی‌ چەند ریفراندۆم كرا و ساڵی‌ چەند سەربەخۆیی‌ وەرگرت؟ چەند ریفراندۆم سكۆتلاندی‌ بەریتانیاو لەكیوبیكی‌ كەنەدا كراوەو هێشتا سەربەخۆییان وەرنەگرتووە. ئەوە جارێكی‌ تریش ریفراندۆم لە كەتەلۆنیای‌ ئیسپانیا دەكرێت، كێ‌ دەڵێت سەرەنجامەكەی‌ سەربەخۆیی‌ دەبێت. ریفراندۆم لەسەردەمی‌ یۆنانییەكانەوە هەیەوە، لە ساڵی‌ (1867)ەوە پرۆسەی‌ سیاسی‌ ریفراندۆم هەیە، لەحەفتاكانیشەوە ریفراندۆم لەسەر چارەنوسی‌ گەلان لەئۆرۆپا هەیە، لەئاسیا و ئەفریقا هەیە. ئایا كامیان بەكورد رەوا دەبینن؟ ئەگەر ریفراندۆمی‌ ئۆرۆپا دیموكراسییە، بەكوردی‌ رەوا ببینن! ئەگەر ریفراندۆمی‌ ئەفریقا دیموكراسییە، بەكوردی‌ رەوا ببینن! ئەگەر ریفراندۆمی‌ باشوری‌ رۆژهەڵاتی‌ ئاسیا راستە، بەكوردی‌ رەواببینن. باشە یەكێك لەوانە بەكورد رەوابیبینن. تێناگەم بۆ لەناو هەموو نەتەوەو گەلانی‌ دنیادا، تەنها كورد مافی‌ ریفراندۆمی‌ نییە؟!

شرق: وەكو خۆتان باسی‌ دەكەن، ئەوە بڕیار و بۆچوونێكی‌ سیاسییە، كە دژایەتی‌ هەرێم دەكەن. بەڵام بۆچوونێكی‌ تر هەیە، ئەویش ئەوەیە لەكاتێكدا پەرلەمان داخراوە، بارودۆخی‌ ئابوریی‌‌و بژێوی‌ ژیانی‌ خەڵك لەخراپیدایە، ئایا ئێستا كاتێكی‌ گونجاوە بۆ ریفراندۆم؟

مەلا بەختیار: لەیەكەمین سەعاتەوە كە پەرلەمان داخراوە، تا ئەم سەعاتە كە من قسە لەگەڵ تۆ دەكەم، یەكێتیی‌ دژی‌ داخستنی‌ پەرلەمان بووەو بەپێچەوانەوە لەگەڵ ئەوەداین بەزوترین كات پەرلەمان بەبێ‌ مەرج كارا بكرێتەوە. ئەمە یەك. دووهەم، سەبارەت بەژیان و گوزەرانی‌ خەڵك، یەكێك لەهۆكارەكانی‌ كە ئەو بارودۆخە لەئارادایە و خەڵك ژیانی‌ بەو شێوەیەیە، ئەوەیە كە عیراق پابەندی‌ دەستور نەبووەو بڕیارەكان جێبەجێ‌ ناكات. ئەم پێداگیرییە لەسەر كەركوك‌و خانەقین، لەكاتێكدا مادەی‌ (140) دەبوو دە ساڵ لەمەوبەر جێبەجێ‌ بكرایە. لەسەر بودجەو مووچە كێشەمان هەیە، بۆ لەعیراقدا مووچە هەیە، بەڵام لەكوردستان نییە؟! ئایە هۆكارەكەی‌ ئەوەیە كە بڕێك نەوت خۆمان دەیفرۆشین!؟ میللەتت بینیوە نیشتمانەكەی‌ لەسەر دەریایەك لەنەوتە، بەڵام بۆی‌ نییە نەوت بفرۆشێت بۆ ئەوەی‌ موچەی‌ خەڵكەكەی‌ دابین بكات. لەساڵی‌ (1918-1919)ەوە نەوتی‌ كەركوك عیراق دەیبات‌و دەیفرۆشێت، پێشئەوەی‌ نەوت لەبەێرەو ناوچەكانی‌ تری‌ عیراق بدۆزرێتەوە، بەڵام ئایا كاتی‌ نەهاتووە نەوتی‌ خۆمان لەكەركوك، لەخانەقین، لەزاخۆ و زۆر شوێنی‌ دیكەی‌ سێ‌ پارێزگاكەی‌ كوردستان، كە نەوت‌و غازمان دۆزیوەتەوە، لەسامانە سروشتییەكانی‌ نیشتمانی‌ خۆمان، كە كوردستانە سودمەندبین.

شرق: ئەوە لەكاتێكدا دەتوانن سودمەندبن كە بەپێی‌ دەستوری‌ عیراق، وەكو حكومەتی‌ عیراق پڕوپاگەندەی‌ بۆ دەكات بفرۆشرێت؟

مەلا بەختیار: بەپێی‌ دەستوری‌ عیراق، هەر بیرە نەوتێك لەجێگەیەك نوێ‌ بدۆزرێتەوە، كوردستان بۆی‌ هەیە كاری‌ تێدا بكات‌و دەربهێنێت‌و بیفرۆشێت.

شرق: پارەكەی‌ بۆ كێ‌ دەبێت؟

مەلا بەختیار: پارەكەی‌ بۆ كوردستان دەبێت.

شرق: واتە قسەكەی‌ ئەوان نییە، كە دەڵێن: پارەكەی‌ دەبێت بۆ خەزێنەی‌ حكومەتی‌ ناوەندی‌ بگەڕێتەوە؟

مەلا بەختیار: ئەوە لەكاتێكدایە، كە پەیوەندی‌ دارایی‌ نێوان بەغدادو كوردستان باش بێت، كە بودجەمان بدەنێ‌َ بەڵام كە بودجەمان نەدەنێ‌، بەچی‌ بژین؟ بێگومان ئەوكاتە كوردستان لەبری‌ بودجە پارەكە دەبات.

شرق: بەڵام كاك بەختیار، لەم نێوەندەدا پرسیارێكی‌ تر لەیەكێتیی‌ دەكرێ، ئەویش ئەوەیە، یەكێتیی‌ پێشتر مەرجێكی‌ دانابوو، كە تاوەكو پەرلەمان كارا نەكرێتەوە، ناچێتە ناو هیچ لیژنەیەكی‌ ریفراندۆمەوە؟!

مەلا بەختیار: بەڵێ‌، ئێستاش هەروا دەڵێین.

شرق: بەڵام ئێستا ئێوە چوونەتە ناو تەوافوق‌و پرۆسەی‌ كاری‌ ریفراندۆمەوە! كە ئەمەش ئیمتیازێكە بۆ پارتی‌ دیموكرات! بەڵام ئێوە هیچتان وەرنەگرتووە!

مەلا بەختیار: یەكەم، ئەو بڕیارەی‌ كە پەرلەمان كارا نەدەكرایەوە، ئێستا ئەو بڕیارە گۆڕدراوە‌و پەرلەمان كارا دەكرێتەوە. ئەو بڕیارەی‌ كە پەرلەمان بەمەرج كارا دەكرایەوە، ئێستا ئەوەش گۆڕدراوەو بەبێ‌ مەرج كارا دەكرێتەوە. ئەمانەش دەستكەوتی‌ سیاسی‌ گەورەن بۆ كارا كردنەوەی‌ پەرلەمان.  
دووەم، كاتمان بەدەستەوە نییە، هەتا كات بەفیڕۆ بدەین. ئەوە موسڵ بەتەواوی‌ رزگار دەكرێ‌. پرۆسەی‌ رزگاركردنی‌ حەویجە وا دەستپێدەكات. پاشان كوردستان‌و حكومەتی‌ عیراق لەسەر ئەم كێشانە، رووبەڕودەبینەوەو رەنگە كێشەكانیشمان قوڵ ببنەوە. بۆیە دەبێ‌ لەكوردستان، ئەم پرۆسەیە باشتر ببەینە پێشەوە، هەتا ئەوكاتەی‌ پەرلەمانیش دوا بڕیار لەسەر ئەم پرسە دەدات.

شرق: واتە پەرلەمانی‌ كوردستان كارا دەبێتەوە؟

مەلا بەختیار: بەڵێ‌، كارا دەبێتەوە. بەڵام ئەگەر كارا نەبێتەوە، ئەوا یەكێتیی‌ نیشتمانیی‌ كوردستان، بەهیچ شێوەیەك ناچینە ناو لێپرسراوێتی‌ تێكچوونی‌ دۆخی‌ كوردستان، بە پەرلەمانیشەوە.

شرق: كەی‌؟ واتە پێش بەڕێوەچوونی‌ پرۆسەی‌ ریفراندۆم؟

مەلا بەختیار: دواهەمین دانیشتنمان لەگەڵ پارتی‌، دوێنێ‌ بوو. چاوەڕێش دەكەن وەفدی‌ یەكێتیی‌ لەتاران بگەڕێینەوە، تا كاتی‌ كارا كردنەوەی‌ پەرلەمان دیاری‌ بكەین.

شرق: پێش ریفراندۆم؟

مەلا بەختیار: بەڵێ‌.. دوو مانگ پێش ریفراندۆم دەبێت.

شرق: بابەتێكی‌ تر هەیە، بەتایبەت لەم رۆژانەدا لەراگەیاندنەكانەوە زۆر باس دەكرێت، ئەویش ئەوەیە كە: رێككەوتنێك هەیە لەنێوان شیعە و كورد و ئێران، كە كەركوك وەكو هەرێمێكی‌ سەربەخۆ بڕیاری‌ لەسەر بدرێت! بۆیە دەوترێت یەكێك لەهۆكارەكانی‌ ئەم سەردانەی‌ وەفدەكەتان، بۆ ئەو بابەتەیە؟

مەلا بەختیار: نەخێر، بەهیچ شێوەیەك. نە رێككەوتنی‌ لەو جۆرە هەیەو نە لەم سەفەرەشدا باس لەو بابەتە كراوە.

بەشبەحاڵی‌ یەكێتیی‌، لەرابردوودا پەیوەندییەكی‌ باشترمان هەبوو، بەڵام ئێستا شیعە لەنێوان خۆیاندا تێكچوون. بۆیە نازانین لەگەڵ كێدا پەیوەندییەكی‌ باش، لەگەڵ كێ‌ پەیوەندییەكی‌ ناوەندیی‌‌و لەگەڵ چ لایەكیشدا پەیوەندییەكی‌ ئاسایمان هەبێ‌! چونكە خۆیان لەنێوان خۆیاندا تێكچوون. ێەدرییەكان، بیروڕایان جیاوازە. بەدرییەكان، سیاسەتیان جیاوازە. ئەنجومەنی‌ باڵا، سیاسەتی‌ جیاوازەو تەنانەت لەنێوان خۆشیاندا توشی‌ گرفت‌و كێشە بونەتەوەو سەركردە گەورە دیارەكانیان، هەندێكیان دانیشتوون‌و دوور كەوتونەتەوە‌و ئەم كێشانە هەمووی‌ هەیە. بەشبەحاڵی‌ خۆمان، پێمانخۆشە ماڵی‌ شیعە لەچوارچێوەیەكی‌ كرداریدا یەكبگرێت‌و روانگەیان رۆشن بێ‌ بۆ چۆنێتی‌ چارەسەركردنی‌ كێشەكانی‌ سوننەو شیعە، شیعەو كورد. هەروەها ئێستا ئێمەش بۆ خۆمان توشی‌ كێشەیەك هاتوین كە لەگەڵ چ لایەنێكی‌ شیعە، پەیوەندییەكی‌ ستراتیجی‌ ببەستین؟! دیارە هاوپەیمانی‌ نیشتمانیی‌  شیعە هەیە، بەڵام ێەدرییەكان لەدەرەوەی‌ هاوپەیمانێتییەكەن، لەكاتێكدا لەناو خۆشیاندا كە هاوپەیمانن، ناكۆكی كەم لەنێوانیاندا نییە!

شرق: ئەو ناكۆكییەی‌ كە باسی‌ لێوە دەكەن، تا ڕادەیەك لەناو كوردیشدا هەیە!

مەلا بەختیار: كەمتر نییە لەناكۆكی‌ نێوان شیعەكان‌و سوننەكان.

شرق: ئەوە بەر لەریفراندۆم؟

مەلا بەختیار: بێگومان ریفراندۆم لێپرسراوێتییەكە، كە دەبێ‌ ئاشتەوایی‌ نیشتمانیی‌ لەكوردستاندا دروست بكات، ئەگەرنا سەركەوتوو نابێ‌!

شرق: باوەڕتان وایە بۆ ئاشتەوایی‌ دروستكردن، هەنگاوی‌ كردەوەیی‌ پێویستە؟

مەلا بەختیار: بەڵێ‌، دەستیپێكراوە، پەیوەندی‌ تەلەفۆنی‌ لەنێوان گۆڕان‌و پارتی‌ هەیە، لەنێوان پارتی‌‌و كۆمەڵ هەیە، لە هەفتەو دوو هەفتەی‌ ئاییندەشدا، سەردان لەنێوانیاندا دەستپێدەكات.

شرق: ئایا ناوچە كێشە لەسەرەكان لەریفراندۆمدا، چۆن دەبن؟

مەلا بەختیار: هەموو حزبە كوردستانییەكان، بڕیارمانداوە كە لەهەموو ناوچەكە كێشە لەسەرەكانیش پرۆسەی‌ ریفراندۆم ئەنجامدەدرێت.

شرق: تەنانەت ئەگەر حكومەتی‌ عیراق دژیشی‌ بۆستێتەوەو كێشەش دروست ببێ‌؟

مەلا بەختیار: حكومەتی‌ عیراق، بۆ نەیتوانی‌ ئاسایشی‌ كەركوك، خانەقین‌و شەنگال بپارێزێ‌! بۆ دژی‌ ریفراندۆم دەبێ‌؟ چونكە ئەوە پێنج ساڵە پێشمەرگە ئاسایشی‌ ئەو ناوچانە دەپارێزێ‌. بۆ كورد خوێن بڕێژێ‌‌و ئەركمان بێ‌، بەڵام ریفراندۆم بكەین، ئەركمان نییەو مافمان نییە! خۆ قسە هەر بۆ ئەوە ناكرێت بسەپێنرێت، بەڵكو دەبێ‌ قسە لەگەڵ راستییەكان، لەگەڵ رووداوە سیاسییەكان بگونجێندرێ. سەیرە بەلامەوە لەبەغداد دانیشتووەو دەڵێ‌ ناهێڵم ریفراندۆم بكرێت! دەمەوێ‌ بزانم چۆن ناهێڵێ‌؟! وەكو ئەوەیە كورد لەهەولێرەوە بڵێ‌، ناهێڵین لەبەێرە جوڵە بكەن! چۆن ناهێڵیت؟ تۆ هێشتا ئاسایشی‌ شارەكانت پێ‌ نەپارێزراوە، سوپاكەت هەرەسی‌ هێناوە، پێشمەرگە نەبوایە داعش كارێكی‌ دەكرد، بەهەمان دەردی‌ ئەنفال دەچوینەوە، بەدەردی‌ شەنگال‌و موسڵ ‌و فەلوجەو شوێنەكانی‌ تر دەچوون.

شرق: دەمەوێ‌ ئەم پرسیارە، وەكو سیاسییەك وەڵامم بدەیتەوە كە ساڵەهای‌ ساڵە لەناو سیاسەتتدا خەبات دەكەن، ئامادەن‌و رۆڵتان هەیە، نەك وەك لێپرسراوێكی‌ یەكێتیی‌، ئەویش ئەوەیە، عیراق دوای‌ شەڕەكانی‌ داعش‌و رووداوەكانی‌ تر، خەریكە رزگاری‌ دەبێ‌، ئایا چەند ئەگەر بۆ داهاتووی‌ عیراق هەیە؟ هەم بۆ كوردستانیش. یان وەك سیاسییەك كام ئەگەر بە بەهێزتر دەزانیت بۆ عیراقی‌ دوای‌ داعش؟

مەلا بەختیار: بەشبەحاڵی‌ خۆم، باوەڕموایە چارەنوسی‌ عیراقی‌ عەرەبی‌، بەندە بە دوو جەمسەرەوە. كە جەمسەرێكیان پێی‌ دەوترێت شیعە، جەمسەرێكی‌ تریشیان پێیدەڵێن سوننە. جارێ كورد لە هاوكێشەكە بهێنە دەرەوە. بەڵام ئێستا نێوان شیعەو سوننە، لەدۆخێكی‌ خراپتردایە. بۆیە شیعەو سوننە لەعیراقی‌ عەرەبیدا رێكنەكەون، ئایا ئەم وڵاتە چۆن بەڕێوە دەچێت؟ سازان لەنێوان شیعەو سوننە نەبێ‌، لەعیراقی‌ عەرەبیدا، لەسەر زەمینی‌ عەرەبی‌ عیراقدا، چۆن عیراق وەكو دەوڵەتێكی‌ یەكگرتوو كە هەیە، بەڕێوەدەچێ‌؟ لەكاتێكدا نێوانی‌ شیعەو سوننە زۆر خراپە! هەر لەهەمانكاندا حكومەتی‌ عیراق، لەگەڵ كوردستانیشدا، كێشەكان چارەسەر ناكات. ئەوا ئەم دۆخە داعشیشی‌ لەكۆڵ بۆوە، بەڵام پێش داعشیش، لەعیراقدا كێشەكان قوڵ بوون. لەئەنبار سێ‌ مانگ خۆپیشاندان‌و تەقینەوە هەبوو، كوشت‌و كوشتار هەبوو، ئەمەش هەر لەنێوان شیعەو سوننەدا بوون‌و هێشتا پرسی‌ ریفراندۆمیش لەئارادا نەبوون. لەكاتێكدا لە دە ساڵ لەمەوبەرەو شیعەو سوننە نێوانیان تێكچوو. هەروەك ئێستاش ناكۆكییەكی‌ قوڵ لەنێوانیاندا هەیە. لەكاتێكدا كۆی‌ ستراكچەری‌ عیراق، كەوتۆتە  ژێر پرسیار و نیگەرانییەوە. چونكە زۆربەری‌ هەرە زۆری‌ عیراق، شیعەو سوننەیە‌و كێشەكانیش لەنێوانیاندا قوڵە. سوننە، بەڕەهەندێكی‌ تر بیر لەعیراق و وڵاتانی‌ عەرەبی‌ دەكاتەوە، كە رەهەندی‌ سوننەش، رەهەندێكی‌ زۆر جیاوازە لەرەهەندی‌ شیعە. واتا لایەنیكەمی‌ خاڵی‌ هاوبەش نییە لەنێوانیاندا، بۆ چارەسەری‌ كێشەكانی‌ رۆژهەڵاتی‌ ناوەڕاست، كێشەكانی‌ نێوان شیعەو سوننە، كێشەی‌ نیشتمانیی‌ عیراق‌و چۆنێتی‌ جێبەجێكردنی‌ دەستور. هەموو ئەمانەو ناكۆكی‌ قوڵ لەنێوانیاندا هەیە بۆ چارەسەر. چونكە سەركردەیەكی‌ كاریزمی‌ نە لەناو شیعەو نە لەناو سوننەشدا نییە، هەتا بتوانێت هەموو ئەم كێشانە چارەسەر بكات، هەروەكو جەنابی‌ مام جەلال. تەنانەت لەناو توركمانیشدا ئەو سەركردەیە نییەو ئەزمونێكی‌ قوڵیش نییە، لەناو حوكمڕانی‌‌و لەناو شیعە، لەناو توركمان‌و مەسیحیشدا، كە هەتا بتوانێت ئەم ئەزمونە بەكاربهێنێت. تەنها كوردستان نەبێ‌، كە ئەزمونێكی‌ قوڵمان هەیەو دەتوانین باشترین هەڵوێست لەسەر ئەم كێشانە وەربگرین‌و بیر لەباشترین چارەنوسی‌ گەلی‌ كوردستانیش بكەینەوە.

شرق: پلانی‌ دووەمی‌ كورد چییە؟ پلانی‌ یەكەم ئەوەیە كە بەڵێ‌ بۆ ریفراندۆم بكات. یان ئایا كورد وەكو ستراتیج و كارتێكی‌ فشار بەكاریدەهێنێت هەتا دەستكەوتی‌ پێ‌ وەرگبرێت؟

مەلا بەختیار: یەكەم ستراتیجە. چونكە مافی‌ رەهای‌ دیموكراسی‌ نەتەوەی‌ كوردو گەلی‌ كوردستانەو ئەمەش هیچ ئەملاوئەولایەكی‌ تێدا نییە. كوردی ئێستاش، كوردی‌ سەردەمی‌ سیڤر و لۆزان و رێككەوتننامەی‌ جەزائیریش نییە. هەروەها رۆژهەڵاتیش، رۆژهەڵاتی‌ سەردەمی‌ لۆزان‌و سایكس پیكۆ نییە. حكومەتەكان، كەوتونەتە ژێر كاریگەری‌ رێككەوتنەكان، دەوڵەتانی‌ دنیا گۆڕان‌و جەنگی‌ سارد نییە. ژمارەی كورد لەئێستادا، پەنجا بەرامبەری‌ ژمارەی‌ كوردی‌ جەنگی‌ یەكەم‌و جەنگی‌ دووەمی‌ جیهانییە. بۆیە ئاسان نییە، وەكو چۆن كۆماری‌ مەهابادیان بەئاسانی‌ روخاند. حكومەتی‌ شێخ مەحمودیان بەئاسانی‌ روخاند و كوردیان لەپارچەكانی‌ تری‌ كوردستان، بەئاسانی‌ سەركوت دەكرد. ئەو سەردەمە تەواو بوو. بۆ نمونە دەوڵەتی‌ تورك لەساڵی‌ (1984)ەوە تائێستا دەیەوێت پەكەكە لەناو بەرێت‌و (33) ساڵە شەڕی‌ دەكات، ئایا پەكەكەی‌ پێ‌ لەناوچوو؟! ئەوە شەش ساڵیشە لەرۆژئاوای‌ كوردستان شەڕی‌ داعش دەكرێت، بەڵام نەك شەڕەڤان لەناو نەچوو، بەڵكو بەهێزترین‌و سەركەوتوترین هێزی‌ سەر زەوی‌ شەڕەڤانانی‌ رۆژئاوای‌ كوردستانەو لەسوپای‌ سوریا، سەركەوتووترە. ئەوەتا ئەڵمان، ئەمریكاو فەرەنساش یارمەتی‌ راستەوخۆیان دەدەن‌و روسیاش پشتیوانیان دەكات. كوردی‌ عیراق، كە ئەزمونێكی‌ دورو درێژمان هەیەو ئێستاش سەردەمی‌ شێخ  مەحمود نییە، كە هەموو جەنگاوەرەكان پێنج سەد كەس بوون‌و لەو شاخانە بە چوار فڕۆكەوە دەهاتنە سەریان، بەڵام بچوكترین چەكی‌ بەرگریان نەبوو، كە بەرگری‌ پێ‌ لەخۆیان بكەن. بەڵكو سەردەمێكی‌ ترە، كە هەموو دنیا گۆڕاوە. كە كورد ئێستا گەورەترین لۆبی‌ دیموكراسیمان لەدنیادا هەیەو بەدەیان ملیۆن مرۆڤ لەئۆرۆپا پشتیوانی‌ مافی‌ دیموكراسی‌ كورد دەكات. بەڵام لەمێژووی‌ رابردوودا هاووڵاتییەكی‌ ئۆرۆپی‌ نەبوو پشتیوانی‌ كورد بكات، بۆیە دەمانوت تەنها شاخەكان دۆستی‌ كوردن. بەڵام ئێستا بەدەیان ملیۆن خەڵك، رێكخراوی‌ مەدەنی‌ و حزب‌و مرۆڤی‌ ئازادیخواز لەئۆرۆپا و ئەمریكا، پشتیوانی‌ كورد دەكات. ئەمە جگە پەرلەمانەكان، حكومەتەكان، سۆسیال دیموكراتەكان.

شرق: بەڵام هیچ حكومەتێكیش بەفەرمی‌، پێشوازی‌ لەریفراندۆم‌و سەربەخۆیی‌ نەكردووە!

مەلا بەختیار: دوو رۆژ لەمەوبەر، نوێنەری‌ ئەڵمانیا، لەهاوپەیمانی‌ ستراتیجی‌ عیراق لەدژی‌ داعش، بەفەرمی‌ پێشوازی‌ لێكرد‌و وتی‌: لەگەڵ ئەوەین كورد ریفراندۆم بكات‌و مافی‌ چارەنوسی‌ خۆی‌ وەربگرێت. جێگری‌ سەرۆك وەزیرانی‌ بەلجیكا، بەفەرمی‌ پشتیوانی‌ كردین. یەكێتیی‌ ئۆرۆپاش رایگەیاند كە ئامادەن چاودێر بۆ ریفراندۆم بنێرن.

ئەو قسەیەش وانییە، كە هەندێك سەركردەی‌ عیراق، بەتایبەتی‌ شیعەكان، لەقاهیرەو تاران باسیان لەوەكردووە، كە بەتەنها ئیسرائیل پشتیوانی‌ لەریفراندۆم‌و سەربەخۆیی‌ دەكات. لەراستیدا هێشتا قسە لەگەڵ ئیسرائیل نەكراوە‌و هیچ وەفدێك نەچۆتە ئیسرائیل‌و هیچ وەفدێكی‌ ئەوانیش نەهاتۆتە كوردستان. بۆیە ئەو قسەیە راست نییە. بەڵكو ئێمە پشتمان بەرەوایی‌ مافی‌ دیموكراسی‌ نەتەوەكەمان‌و سەركەوتوویی‌ ئەزمونەكان بەستووە. لەئیدارەكردنی‌ ئاسایش‌و بازاڕی‌ ئازاد‌و ئازادییەكانی‌ مرۆڤ، ئینجا ئەو پەیوەندییە فراوانەیە، كە لەسەر ئاستی‌ دنیاو لەسەر ئاستی‌ هەرێمایەتی‌ هەمانە. هەروەها دەوڵەمەندی‌ كوردستانە‌و لە(26) ساڵی‌ رابردووشدا كە فیدراڵی‌ هەیە، سەلماندمان ئاسایشی‌‌و ئاشتەوایی‌ ناوچەكە بەهێزتر بووە. بۆیە ئەگەر ببین بەدەوڵەتێكی‌ سەربەخۆ، ئاسایشی‌ ناوچەكە زۆر بەهێزتر دەبێت‌و دۆستایەتی‌ دەوڵەتی‌ كوردستان‌و كۆماری‌ ئیسلامی‌ ئێران‌و دەوڵەتانی‌ تری‌ هەرێمایەتی‌ زۆر باشتر گەشە دەكات لەسەرجەم بوارەكان، لەڕوی‌ ئاسایش، ئابوریی‌‌و سیاسییەوەو گرەنتیش دەدەین، كە یەكێك لەباشترین دەوڵەتەكان بین، كە دەكرێ‌ دراوسێیەتی‌‌و ئاشتەوایی‌‌و ئاسایش بپرێزین.

شرق: ئایا پلانی‌ دووەم یان پلانی‌ بی‌ چییە؟

مەلا بەختیار: پلانی‌ بی‌ ئەوەیە، كە مادەی‌ (140) جێبەجێ‌ ببێ‌‌و تەواوی‌ ناوچە كێشە لەسەرەكان بگەڕێنەوە سەر كوردستان، گفتوگۆیەكی‌ نوێ‌ لەگەڵ حكومەتی‌ عیراق‌و بەپرۆژەیەكی‌ نوێی‌ هەمەلایەنە لەسەر بوارەكانی‌ سیاسی‌، ئابوری‌، حوكمڕانی‌، یاسایی‌، دیپلۆماسی‌، لەسەر هاوبەشی‌ راستەقینە لەحوكمڕانی‌ لەعیراقدا بكرێت‌و ئەمەش پلانی‌ دووەممانە.

شرق: چەندە هیواتان بەم پلانە هەیە؟

مەلا بەختیار: رێژە دانانێم، كە چەندە هیوادارین، چونكە چواردە ساڵە لەحكومڕانی‌ دەوڵەتی‌ نوێی‌ عیراق، كە شیعە دۆستمان بووەو لەكاتی‌ ئۆپۆزسیۆندا زۆر هاوكاری‌ یەكترمان كردووە،  بەتایبەتی‌ كورد كە هەمیشە هاوكاری‌ شیعە بووین، بەڵام لەم چواردە ساڵەدا، زۆر دڵخۆش نین.

شرق: ئەم باسانەتان لەگەڵ ئێرانییەكاندا كردووە؟

مەلا بەختیار: بەڵێ‌.. ئەو باسانەمان كردووە.

شرق: ئایا ئامادەن هیچ جۆرە دەستتێوەردانێك بكەن، وەكو كارتێكی‌ فشار؟

مەلا بەختیار: ئەوان دەڵێن، كێشە لەعیراق زۆرە، هەر كێشەی‌ كورد نییە. بۆیە چاوەڕێ‌ بكەن با ئاسایش‌و سەقامگیری‌ دروست ببێ‌. پشتیوانیشتان دەكەین مافەكانتان كە لەدەستور هەیە جێبەجێ‌ بكرێت‌و دەشڵێن: ئێوە جیاوازیتان زۆرە لەگەڵ ێەدام‌و حكومەتەكانی‌ تر.. ئێمەش وەڵاممان ئەوەیە، كە لەساڵی‌ (1991)ەوە هەتا ساڵی‌ (2003) وەكو دەوڵەتێكی‌ سەربەخۆ بووین، هیچ حاكمێك لەعیراقدا نەیدەتوانی‌ ئەمرمان پێ‌ بكات، بەڵكو خۆمان لەكوردستاندا ئەمرمان دەكردو بەكرداریش دەوڵەت بووین، ئەگەرچی‌ بەرەسمی‌ دەوڵەت نەبووین. بەڵام ئێستا دوای‌ ئەوەی‌ ێەدام روخاوەو بەدەستور لەناو عیراقداین، بەڕێككەوتنی‌ سیاسی‌ لەناو عیراقداین، بەڵام ئەمە دۆخەكەمانە كە هەیە!

شرق: هاوكاتبوونی‌ سەردانی‌ ئەم وەفدەی‌ یەكێتیی‌، لەگەڵ سەردانی‌ هەفتەی‌ رابردووی‌ جەنابی‌ مام جەلال، ئایا هیچ پەیوەندییەك هەبوو لەنێوانیاندا؟

مەلا بەختیار: نەخێر.. بەڵكو بانگهێشتە فەرمییەكەی‌ ئەم وەفدە، پێش میواندارییەكەی‌ جەنابی‌ مام جەلال بوو. بەڵام هەندێك ئیشوكارمان بۆ هاتە پێشەوە، بۆیە ئەم سەردانە دوا كەوت. بەڵام جەنابی‌ مام جەلال تەنها بۆ پشودان هاتبوو، هەروەك دۆستەكانیشی‌ پێیانخۆشبوو، چاویان پێی‌ بكەوێت‌و دەیانتوانی‌ هەموویان لێرە سەردانی‌ بكەن، بەڵام لەكوردستان تەنها لەسەردانی‌ فەرمیدا دەیانتوانی‌ سەردانی‌ بكەن.

شرق: ئەو سەردانەی‌ كە هاتووە، چ پەیامێكی‌ هەبوو؟ چونكە لەدوای‌ نەخۆشكەوتنەكەی‌ یەكەمین وڵاتێك كە سەردانی‌ دەكات، تارانە!


مەلا بەختیار: نەخێر، دووەم وڵاتە. چونكە پێشتر سێ‌ هەفتەیەك سەردانی‌ ڤییەننای‌ كرد‌و لەوێ‌ مایەوە. بەڵام لەناوچەكەدا، ئێران یەكەمین وڵاتە.
خۆشتان دەزانن كە ئەندازیاری‌ بەهێزكردنی‌ نێوان كۆماری‌ ئیسلامی‌ ئێران‌و هەرێمی‌ كوردستان‌و عیراقیش، جەنابی‌ (مام جەلال)ە. دیارە كە ئەوەش دۆستایەتییەكی‌ دێرین‌و پڕ لەمتمانەی‌ هەیە، لەگەڵ مەقاماتی‌ باڵای‌ ئێران. بۆیە ئەو وەسف‌و پێناسانەی‌ ئێمە لەو مەقاماتانەی‌ دەبیستین، كە بۆ جەنایی‌ مام جەلالی‌ دەكەن، لە دەرەوەی‌ ئێران بۆ هیچ سەرۆك كۆمارێك ناكرێ‌. ئەمەش كارێكی‌ گەورەیە كە مام جەلال بێتە ئێران‌و دۆستەكانی‌ ببینێ‌.
 


8/21/2017 10:27:51 AM Read Count [861] Big Font Small Font

بیروڕاکان


بیروڕای‌ خوت بنێره‌
ناو :  
ئیمه‌یڵ :    
کۆمێنت :  
   


  1   

له‌ په‌ڕه‌ی 1 له‌ 1 ( 15 چاوپێكه‌وتن )