ناوه‌نده‌كانی نوێكردنه‌وه‌ی تۆماری ده‌نگده‌ران ده‌كرێنه‌وه‌ ...
ده‌نگه‌كانی یه‌كێتی له‌ سلێمانی وه‌ك خۆی ماوه‌ته‌وه‌ ‌ ...
كورسی لایەنەكان لەپەرلەمانی توركیا ئاشكرا كرا ...
سه‌رجه‌م ده‌نگه‌كانی كه‌ركوك دروست ده‌رچوون ...
كاندید بۆ هەڵبژاردنی هەرێمی كوردستان تۆمار دەكرێت ...
ئەردۆغان بردیەوەو هەدەپەش سنووری مەرگی بەزاند ...
عیراق له‌ ده‌ره‌وه‌ی نوێنه‌ران و ده‌سه‌ڵاتی گه‌لدایه‌ ...
تۆماركردنی كاندید بۆ پەرلەمان دەستپێدەكات ...
كۆمسیۆن واده‌ی ھه‌ژماركردنه‌وه‌ی ده‌ستی ده‌نگه‌كانی راگه‌یاند ...
هەموو دەنگەکان بە دەست ناژمێردرێنەوە ...
ھەدەپە ٦٧ کورسیی پەرلەمانی بەدەستھێناوە ...
پرۆسەی دەنگدان بۆ سەرۆك كۆمار و پەرلەمانی توركیا دەستیپێكرد ...
دەزگای هەڵبژاردن: لە ئەژماركردنەوەی دەنگەكاندا دەنگمان زیاد دەكات ...
38 قەوارە بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمان پەسەندكران ...
یه‌كێتی.. ئه‌و هێزه‌ی بێمنه‌ته‌ له‌ هه‌ژماركردنه‌وه‌ی ده‌نگه‌كان ...
عه‌بادی: سوتاندنی سندوقه‌كانی ده‌نگدان پیلانه‌ بۆ لێدانی وڵات ...
(٦/١) یادی شكاندنی ته‌وقی ترس و تۆقاندنی ڕژێمێكی خوێن ڕێژه‌ ...
43 ساڵه‌ یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان خوێن ده‌به‌خشێت ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراقی 2018 ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی پەرلەمانی عیراق 2018 راگەیەندرا ...
وەفدی یەكێتی ناوەرۆكی كۆبوونەوەكانی بەغدا ئاشكرادەكات ...
وادەی تۆماركردن بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان دیاریكرا ...
رێژه‌ی بەشداری لەباشوری كوردستان كەم بووە ...
ئه‌نجامی ده‌نگی لایه‌نه‌كان له سلێمانی و هه‌ولێر ...
بەرنامەی هەڵبژادنی لیستی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان ژمارە 162 ...
بەرنامەی هەڵبژادنی لیستی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان ژمارە 162 ...
دروشمەكانی لیستی 162 ...
په‌یامی لیستی 162 بۆ هه‌ڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ...
پەیامی دەزگای هەڵبژاردن ...
ئه‌مڕۆ یه‌كێتی سلێمانی ده‌خرۆشێنێت ...
بەدەستهێنانەوەی ئایندەمان ...
بیست و چوارەمین ساڵڕۆژی "الانصات المركزی" پیرۆزبێت ...
وردەكاری ئەم خولەی پەرلەمان ...
هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگا کەرکوکیش دەگرێتەوە ...
تورکیاو ئێران دۆستن یان دوژمن؟ ...
12/22 هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاكانە ...
یەكێتی بە ژمارە (162) و بە(210) كاندید بەشداری هەڵبژاردن دەكات ...
دەستەی كارگێر لەگەڵ دەزگای هەڵبژاردن كۆبۆوە ...
162 ژمارەى یەكێتيی نیشتمانيی كوردستانە ...
162 ژمارەی یەكێتيی نیشتمانيی كوردستانە ...
ناوی كاندیدانی یه‌كێتی بۆ هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی عیراق ...
تەئكید لەبەستنی كۆنگرە دەكرێتەوە ...
یاسای هەمواركراوی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران ...
كاندیدەكانی یەكێتی ئامادەن ...
ئیسپانیا لە دیکتاتۆرییەوە بۆ دیموکراسی ...
كاتی هەڵبژاردنەكانی هەرێم دیاریدەكرێت ...
مانۆڕی هەڵبژاردنی عێراق دەستیپێكی قۆناغی دابەشبوونی حزبە گەورەكان ...
زۆرترین رێژەی نوێكردنەوەی تۆمار دەنگدان لە پارێزگای "دهۆك"ە ...
زیاتر لە 200 پارت و قەوارەی سیاسی بەشداری هەڵژاردنەكانی عێراق دەكەن ...
"سیسی" جارێكی تر خۆی بۆ سەرۆكایەتی میسر كاندید كردەوە ...
كۆمسیۆنی هەڵبژاردن پێویستی بەكارمەندە ...
كوردستانی نوێ‌ بناغەیەكی بەهێزی دیموكراسییە لەناوچەكەدا ...
"پۆتن و سیسی" لە هەڵبژاردنەكانی 2018 پۆستەكانیان مسۆگەر دەكەنەوە ...
كوردسات هەوێنی رۆشنبیركردنی جەماوەری كوردستانە ...
جودایخوازەكان زۆرینەی پەرلەمانی كەتەلۆنیایان مۆسگەر كرد ...
هەڵبژاردنی پەرلەمانی كەتەلۆنیا بەڕێوەدەچێت ...
كوردو سوننە داوای گەڕانەوەی بودجە دەكەن ...
سۆسیال دیموكراتەكانی یۆنان خۆیان نوێ دەكەنەوە ...
هەوڵەکانی پێکهێنانی حکومەتی ئەڵمانیا شکستی هێنا ...
ئه‌نجومه‌نی پارێزگای كه‌ركوك: به‌زووترین كات پارێزگار دیاری بكرێت ...
دەزگای هەڵبژاردن لەسەر بەستنی كۆنگرە لەگەڵ مەڵبەندەكان كۆبۆوە ...
دادگای فیدراڵی: ریفراندۆم نادەستورییە ...
میراڵ ئه‌كشینار،״ژنه‌ ئاسنینه‌״کەی‌ رەوتی توندڕەوی نەتەوەیی تورك ‌ ‌ ...
به‌رپرسانی که‌ته‌لۆنیا رووبه‌روی دادگاییکردن ده‌بنه‌وه‌ ‌ ...
کاردانه‌وه‌ی ئیسپانیا و جیهان به‌رامبه‌ر به‌که‌ته‌لۆنیا ‌ ...
تیمی ریفراندۆم هه‌ڵاتن ...
په‌رله‌مان دابه‌شكردنی ده‌سه‌ڵاته‌كانی سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێمی په‌سه‌ندكرد ‌ ...
هەڵبژاردنەكانی عیراق 12 رۆژ دوادەخرێت ...
پێدەچێت كۆنسەرڤاتیڤەكانی نەمسا براوەی یەكەم بن ...
بانگه‌شه‌ی‌ هه‌ڵبژاردن له‌ 15ی‌ ئه‌م مانگه‌وه‌ ده‌ستپێده‌كات ...
سه‌رۆك مام جه‌لال ماڵئاوایی كرد ...
لە90%ی دەنگەجیاكراوەكانی كەتەلۆنیا بەڵێیە ...
ئەنجامی راپرسی بۆ سەربەخۆیی راگەیەندرا ...
م.س: گه‌له‌كه‌مان سه‌ربه‌رزه‌ له‌حزوری یاده‌وه‌ری شه‌هیدانی رێی مافی چاره‌نووس ...
%72.16ی دەنگدەران بەشداری ریفراندۆمیان كردووە ...
پرۆسه‌ی‌ ده‌نگدان بۆ ڕیفراندۆم ده‌ستیپێكرد ...
یەكەمین راپۆرت لەبارەی راپرسی-یەوە بڵاوكرایەوە ...
شۆڕش ئیسماعیل: دەنگمان بەڵێ‌ بوو بۆ سەربەخۆیی كوردستان ...
پارتەكەی ئەنگیلا مێركڵ براوەیە ...
چین و ریفراندۆمی هەرێمی کوردستان ‌ ...
هه‌ڵبژاردنه‌ په‌رله‌مانییه‌كه‌ی ئه‌ڵمانیا ده‌ستیپێكرد ...
وردەكاری هەڵبژاردنەكانی رۆژئاوای كوردستان ...
ریفراندۆم.. سووربوونی كورد و توندبوونی هه‌ڵوێستی نێوده‌وڵه‌تی ...
نه‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان داوایه‌ك ئاراسته‌ی‌ هه‌رێم و به‌غدا ده‌كات ...
23ی مانگ دەنگدان بۆ ریفراندۆم دەستپێدەكات ...
ماوه‌ی تۆماری قه‌واره‌ سیاسییه‌كان درێژكرایەوە ...
ژنێك بووە سەرۆك كۆماری سەنگاپورە ...
بروسكەی پیرۆزبایی بۆ ساڵیادی تەلەفزیۆنی گەلی كوردستان (تەلەفزیۆنی دایك) ...
ئەمڕۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی نەرویج بەڕێوە دەچێت ...
ئەنجومەنی باڵای ریفراندۆم ژنان بێ بەشدەكات ...
چەمکی بانگەشەی هەڵبژاردن و تایبەتمەندیەکانی ...
بارزانی: خۆم كاندید ناكه‌مه‌وه‌و رێگه‌ به‌كه‌سه‌ نزیكه‌كانیشم ناده‌م ...
نوێكردنەوەی تۆماری دەنگدەران دەستیپێكرد ...
مێركڵ و هاوپەیمانەكانی له‌ پێشه‌وه‌ن ...
پەرلەمان نوێنەرایەتی گەلی لەدەستداوە ...
تەیموری رۆژهەڵات و سەربەخۆیی ‌ ...
کۆمسیۆن ئامادەنیە بۆ ئەنجامدانی هەڵبژاردن لەكەركوك ...
دەزگای هەڵبژاردن لەگەڵ مەڵبەندەكان كۆبۆوە ...
مەكتەبی سیاسی تەئكیدی لەباشكردنی گوزەرانی خەڵك كردەوە ...
حەكیم لەمەجلیسی ئەعلا جیابۆوە ...

بەشێكـی زۆری ئـەو كێشانەی لـە عیراق‌و كوردستاندا هەن، ئەنجامی غیابی مام جەلال-ە

 

كوردستانی نوێ‌


محەمەدی حاجی مەحمود، لە چاوپێكەوتنێكی كوردستانی نوێ‌ دا دەڵێ‌: «پێمخۆشە وەك پێشمەرگەیەك، وەكو هاوڵاتییەك ناوم ببرێت، بە هیچ عینوانی سكرتێر‌و سیاسەتمەدارم پێخۆش نییە». هەروەك بە پێویستی دەزانێت پێش ئازاد كردنی موسڵ، كورد رەچاوی چەند خاڵێكی گرنگ بكات‌و كار بۆ بەدیهێنانیان بكات لەوانە رێكخستنەوەی ناو ماڵی كورد چونكە، پاش ئازادكردنی موسڵ، داعش ئەوكات بەرەو لاوازی و نەمان دەچێت، ئەوكات ئەوروپاو ئەمەریكاو هاوپەیمانان مامەڵەیان لەگەڵ كورد دەگۆڕدرێت. هەروەها عێراقیش قسەكانی دەگۆڕدرێت لە گەڵماندا، ئەوكاتە داوای موسڵ و شوینەكانی تریش لە كورد دەكەن، لەوانەیە بیانەوێت شەڕمان لەگەڵ بكەن، لەبەر ئەوە ئەم ماوە كورتە زۆر گرنگە، وەك شمشێر وایە ئێمە ئەو نەبڕین ئەو ئێمە دەبڕێت، دەبێت لە پێش ئازادكردنی موسڵ و ڕەقەو هەڵبژاردنی ئەمەریكا هەندێك شتمان هەیە لەگەڵ بەغداو ئەمەریكاو هاوپەیمانان بیبڕینەوەو لەسەری یەكلایی ببینەوە،ئەگەر نا دوایی ئەوە بڕواناكەم كورد بە ئاسانی هەندێك شت هەیە پێی بكرێت.
محەمەدی حاجی مەحمود رەتیدەكاتەوە حیزبەكەی لە بارمەبەر رووداو‌و پێشهاتەكانی كوردستان بێدەنگ بوبێت‌و دەڵێ‌: لە هەموو شتەكاندا هەڵوێستی خۆمان هەبووە، لەسەر هەموو مەوزوعەكان ئێمە ڕاوبۆچوون و قسەی خۆمان هەیە، بەڵام ڕەنگە ئێمە ئاگرین نەبین چونكە، ئێستا زۆر لە ڕاگەیاندنەكان ئەوەی جنێو نەدات باش گوێی بۆ ناگرن. ئێمە تووندین، بەڵام لە سەنگەرەكاندا لە بەرامبەر بە داعش لە بەرامبەر بە هێزی كوردی بێین چی بكەین، من خراپترین حكومەتی كوردیم لە باشترین حكومەتی دونیا پێ‌ باشترە، چونكە دەتوانین هەوڵ بدەین بۆ چارەسەری كێشەكان.


*سەرەتا لە حزبەكەتەوە پرسیار دەكەم، ئێستا سۆسیالست لە ڕووی كاری ڕێكخراوەیی و جەماوەری لە چ ئاستێكدایە؟ بە بەراوردی پێنج ساڵی ڕابردوو سۆسیالست گەشەی كردووە یان پاشەكشە؟
-حزبی سۆسیالست ئێستا پێگەیەكی جەماوەری باشی هەیە، ئێمەش خەڵكی ئەم ووڵاتەین و لەگەڵ ئەوەی دووچاری وەزعی ئابوری بووین، لە مانگی 12ی 2013 وە، كە ماوەی 35 مانگە، بەو بۆنەوە گوایە وەزعی ئابوری خراپە میزانییەی ئێمەش ڕاگیراوە، لەگەڵ ئەوانەشدا لە كارەكانمان بەردەوام بووین، هەر چەندە تەلەفزیۆنی جەماوەر ڕاگیراوە، بەڵام بە دڵنیاییەوە پێگەی جەماوەری حزب ئێستا زۆر بەهێزترە لە پێشووترو زۆر زیادی كردووە.

*بۆ هەڵبژاردنەكانی داهاتووی پەرلەمان و ئەنجوومەنی پارێزگاكانی هەرێم بەرنامەتان چییە؟ ئایا بە لیستی سەربەخۆ بەشداری دەكەن یان وەك ساڵی 2009 دەچنە ناو لیستی هاوبەش بەشداری بكەن؟
-ئێمە هەوڵمانداوەو پێمان باشە لە كاتێكدا كوردستان میحوەر میحوەری بێت، بۆ هەڵبژاردنی داهاتوو بە نیازی ئەوە هەین ئەگەر پێمان بكرێت لیستی هەڵبژاردنی هاوبەش دروست بكەین.

*لە سەرەتای دەستپێكردنی گفتوگۆكەماندا حەزت نەكرد وەك سكرتێری حزبی سۆسیالست ناوت ببەم هۆكار چییە؟
-پێم خۆشە وەك پێشمەرگەیەك، وەكو هاوڵاتییەك ناوم ببەیت، بەڵام خۆهەموو تاكێكی ئەم وڵاتە حەقی هەیە لە كاری ڕێكخراوەیی‌و حزبێكدا ئیش بكات. بە ڕاستی خۆم عینوانەكانم پێ‌ خۆش نییە، بە هیچ شێوەیەك، نە عینوانی سكرتێر، نە عینوانی سیاسەتمەدارم پێ‌ خۆش نییە، زۆر جار گوێم لێیە لە تەلەفیزۆن پرسیار دەكەن لە یەكێك ڕەنگە تەمەنیشی زۆرنەبێت، دەڵێن جەنابت وەك سیاسەتمەدارێك ڕەئیت لەسەر فڵان شت چۆنە؟ بۆینباخەكەی ڕیكدەخات و پێی خۆشە بەڵام، من پێم خۆش نییە.

*وا هەست دەكرێت حیزبی سۆسیالیست لەو بەرەیەدا نەماوە كە ساڵانی پاش 1996 پێگەیەكی بەهێزو كاریگەری تێدا هەبوو وەها دەبینرێت كە ئاراستەی كارو زیكایەتیتان لە بەرەكەی تر بێت؟
-یەعنی پێشتر كاریگەری چی بووەو ئێستا چییە؟

* كاریگەری لەو ڕووەوە كە هەمیشە وەك سەركردەیەكی ئۆپۆزسیۆن دەردەكەوتیت و ڕەخنەت لە سەرۆك هەتا بەرۆك هەبوو.
- ئێمە لە ساڵی 1992 لە هەڵبژاردندا نەمانتوانی یەك كورسی بە دەست بهێنین، لە هیچ جێگەیەك بەشدارنەبوین، بەڵام ئێستا سۆسیالست كورسی هەیە لە پەررلەمانی كوردستان، لە هەموو گۆڕانكارییەكانی ئەم وڵاتە بەشدارە، مەسەلەكە ئەوەیە كە لە بەینی یەكێتی‌و پارتی كە بێلایەن بیت خاوەنی ڕەئی و قسەی خۆت بیت، دائیمە دەتدەنە پاڵ لایەنێكی تر. ئێمە سیاسەت بۆ خۆمان دەكەین، سیاسەت بۆ كەس ناكەین، سیاسەت بۆ میللەتی خۆمان وڵاتی خۆمان دەكەین، ئێمە بە پێچەوانەوە تەنها یەك كورسیمان هەبووە لە پارێزگایی سلێمانی دەنگی خۆمانداوە بە یەكێتی نیشتمانی كوردستان، ڕەنگە ئێوە ئاگاداری ئەوە نەبن، دەنا پارێزگار بزوتنەوەی گۆڕان دەیبرد، بە كورسی ئێمە پارێزگار گەڕایەوە بۆ یەكێتی نیشتمانی كوردستان، بە پێچەوانەوە ئەو وەعدانەی بە ئێمەیاندا، كە قەراربوو بەپێی كورسییەكەی خۆمان حەوت پۆستمان لە سنوری پارێزگایی سلێمانی و هەڵەبجە هەبووایە، بەڵام یەك كورسیشیان نەداوینەتێ‌ كە مافی خۆشمانە.

*بۆچی بێدەنگ بوون كە یەك كورسییان نەدا بە سوسیالست؟
-نایدەن، ئێستا كورسی دابەش بووە، حزب هەیە 17 كورسی پێدراوە، سێ‌ چوارێكیان جێگری پارێزگارو لەو بابەتەن، قابیلە هەموو ڕۆژێك بڵین بۆ نادرێت، خۆ تۆ كە ڕێككەوتن دەكەیت لەگەڵ لایەنێك پێویستە هەردوو لا پێوەی پابەند بن، نەك لایەنێك بەشەكەی خۆی جێبەجێ‌ بكات‌و ئەوەی تر خۆی لێ‌ بدزێتەوە.

*لە هەولێریش مافتان خوراوە؟
-نا لەوێ‌ ئەندامی ئەنجومەنمان دەرنەچوو.

*دەمەوێ‌ بپرسمك سەرچاوەی دارایی حزبەكەت لە چییەوە فەراهەم دەبێت؟ دەشتوانی خۆت لە وەڵامی ئەو پرسیارە ببوێری‌و وەڵام نەدەیتەوە.
- ئێمە كاتی خۆی میزانییەمان هەبوو لە حكومەتی هەرێم، ئێمە گومرگمان هەبوو ساڵی 1997 ڕیككەوتنمان كرد، لەگەڵ یەكێتی نیشتمانی كوردستان، بەجۆرێك گومرگی ئێمە تەسلیمی حكومەتی هەرێم بكرێت حكومەتیش میزانییەیەك بۆ ئێمە دابنێ‌، وە هەموو فەرمانبەرەكانمان ببن بە فەرمانبەری حكومەت، ئەوانەمان بۆ كرا، بەڵام دواتر بە ناوی قەیرانی داراییەوە ماوەی 35 مانگە میزانییەمان ڕاگیراوە، ماوەیەك تەلەفیزیۆنەكەمان‌و كاری بارەگاكانمان بە كۆكردنەوەی پارەی پیشمەرگەو خانەنشینەكان دەڕۆیشت بە ڕێوە، كە مانگانە پەنجا بۆ شەست ملیۆن دینار كۆدەكرایەوە، ئەوانیش سێ‌ چوار مانگە مووچەیان وەرنەگرتووەو ئێمەش كارەكانمان ڕاگیراوە.

* بەنیازن بەم نزیكانە خولێكی نوێ‌ بۆ پەخشی تەلەفزیۆنی جەماوەر دەست پێبكەن؟
محمەدی حاجی مەحمود: جارێ‌ ڕاگیراوە، چونكە توانایی بەردەوامی تەلەفیزیۆنمان نەبوو، چونكە سەرچاوەیەكی ترمان نییە، بە دڵنیاییەوە كە میزانییەمان بۆ بگەڕێتەوە یان دەبێت ئێمەش وەك هاوڵاتی خۆپیشاندان بكەین و داوا بكەین، یان دەبێت بچین گومرگەكانمان دابنێینەوە، ئەگەر حكومەت ئیتلزامی نەبێت ناچار دەبین گومرگەكانی خۆمان دابنێین ئەوسا ئیشی خۆمان دەست پێدەكەینەوە.

* هۆكارچییە لەسەر پرسە نیشتمانی و گشتییەكان زۆرجار حزبی سۆسیالست بێدەنگەو بە كەمی هەڵوێست وەردەگرێت، بۆ نمونە لە دژی پەكخستنی پرۆسەی سیاسی‌و پەرلەمانی كوردستان‌و دۆخی دارایی هەرێم‌و كوشتنی ڕۆژنامەنوسان، ئەگەر لەبیرت بێت دوا مەسەلە كە سۆسیالست هەڵوێستی خۆی لەبارەوە ڕاگەیاند لە بارەی كام مەسەلەیەوە بوو؟
-ئێمە لە هەموو شتەكاندا هەڵوێستی خۆمان هەبووە، لەسەر هەموو مەوزوعەكان ئێمە ڕاوبۆچوون و قسەی خۆمان هەیە، بەڵام ڕەنگە ئێمە ئاگرین نەبین چونكە، ئێستا زۆر لە ڕاگەیاندنەكان ئەوەی جنێو نەدات باش گوێی بۆ ناگرن. ئێمە تووندین، بەڵام لە سەنگەرەكاندا لە بەرامبەر بە داعش لە بەرامبەر بە هێزی كوردی بێین چی بكەین، من خراپترین حكومەتی كوردیم لە باشترین حكومەتی دونیا پێ‌ باشترە، چونكە دەتوانین هەوڵ بدەین بۆ چارەسەری كێشەكان، لەبەر ئەوە بە درێژایی(40)ساڵ، خەبات و خوێن دەدەین بۆ ئەوەی كیانێكی كوردی كوردست بكەین، ناتوانم هەوڵێكی وا بدەم حكومەتی خۆم بڕوخێنم، با تیایدا نەبم، نامەوێت بڕوخێت، نامەوێت ئاو بكەمە ئاشتی دوژمنەوە چونكە، هەمیشە كە لە ناوخۆدا كێشە هەبوو دووژمن سوودی لێ‌ دەبنێت، بەڵام لەسەر هەموو مەسەلەكان هەڵوێستمان هەبووە.
* بارودۆخی سیاسی دوو ساڵی ڕابردووی هەرێمی كوردستان كۆمەڵێك گۆڕانكاری لە ژیانی سیاسی‌و حزبایەتی هێنایە كایەوە وەك نزیكبوونەوەی دژەكان‌و دووركەوتنەوەی هاوپەیمانە دێرینەكان لە یەكتری. درووستبوونی مۆدێلی ڕێكەوتنی سیاسی‌و یەكگرتنەوەی حزبەكان بە بروای تۆ ئەمانە بۆچی دەگەڕێتەوە، ئەم حاڵەت بە ئەرێنی دەبینی یان نەرێنی؟
-  بە بڕوای من هەموو نزیكبوونەوەو لە یەكتر تێگەیشتنێك، ئەو حزبانەش كە ڕاوبۆچونیان لە یەكترییەوە نزیكە ئەگەر ببن بە یەك حزبیش لەلایی من ئاسانە، چونكە لەیەكتر نزیكبوونەوە باشترەو كێشەكان كەم دەبێتەوە، بۆ نمونە بزووتنەوەی گۆڕان‌و یەكێتی پێش حەوت ساڵ لە یەك حزبدابوون، ئێستاش ببنەوە بە یەك حزب لەلام ئاساییە، چونكە ڕاوبۆچوون‌و مێژوو كلتورو ئایدۆلۆژیا‌و سلوك‌و ناوچەكانیان هەمووی پێكەوەیە، لەبەر ئەوە ڕەنگە زیادبێت دوو حزب بن. ئەگەر یەكێك بێت ئاسانترو باشترە. هەموو هێزە سیاسییەكانی كوردستان پیویستیمان بە لەیەكتر نزیكبوونەوە هەیە، ئێمە تا ئێستا دەوڵەت‌و كیانی سیاسی سەربەخۆمان نییە، بۆیە چەند لە یەكتری نزیكبین ئەوەندە بەرژەوەندی مللەتی تێدایە .

* پرسی سیستمی سیاسیی لە هەرێمی كوردستان مشتومڕی لەسەرە، لە بارەی ئەوەی سیتمەكە سەرۆكایەتی بێت، یان پەرلەمانیی. زۆرینە خوازیاری پەرلەمانیە‌و پارتی دیموكراتی كوردستانیش حەزی بە سیستمی  سەرۆكایەتیە، ڕایی تۆ لەمبارەوە چییە؟
محمەدی حاجی مەحمود:  من لەگەڵ ئەوەم سیستمی سیاسی هەرێمی كوردستان وەكو ئێستا بێت، ئیستا سیستمی سیاسی هەرێم نە سەرۆكایەتییە نە پەرلەمانی تێكەڵەیە لە هەردووكی، مەسەلەن كە پێشمەرگە چوو بۆ كۆبانی سەرۆكی هەرێم داوایكرد، پەرلەمان بڕیاریدا، حكومەت ناردی، واتا كەس بە تەنها قەرار نادات، دەبێت هەموو دەزگا ئەساییەكان قەرار بدەن، خۆشم لەگەڵ ئەوەم سیستمی پەرلەمانی بێت، بەڵام بۆ هەڵبژاردنی سەرۆكی هەرێم لەگەڵ ئەوەم لەناو میللەت هەڵبژێردرێت، لەبەر ئەوەی یەكەم ئەگەر سەرۆكی هەرێم لەناو پەرلەمان دەربچێت تەنها دەبێت لەبەینی یەكێتی و پارتی دەربچێت‌و خۆیان بۆ خۆیان و(بە پێكەنینەوە) ئێمەش سەیریان بكەین‌و چەپڵەیان بۆ لێبدەین. ئەگەر لە دەرەوەی پەرلەمان بێت خەڵكێكی زۆرتر كاندید دەبن، جاری پێشوو(14)كەس خۆی كاندید كرد، كاك كەمال میراودەلی نزیكەی نیو ملیۆن دەنگی هێنا، كاك هەڵۆی مامۆستا ئیبراهیم ئەحمەد، حەفتا هەشتا هەزار دەنگی بە دەست هێنا، یەكێك لە كۆیە دەنگی هێنا، (بە زەردەخەنەوە) یەكێك لە باوەنوربوو دەیوت ئەگەر دەرچووم تەقە نەكەن، با خەڵك تێنەچێت، خەڵكی تر لە هەولێرو دهۆك خۆیان كاندید كرد، دە پانزە كەس خۆیان كاندید كرد ئەمە دیموكراتی ترە، كە هەموو كەس خۆی كاندید دەكات و ڕەئی دەدات یان لەبەینی دوو كەسدا حەسربێ‌ لە ژوورێكداو قەراری لێبدەن. بۆچی ئەندامێكی پەرلەمان(20) هەزار دەنگی هەبێت بۆ سەرۆكی هەرێم یەك ملیۆن دەنگی نەبێت.

*تۆ پێت وایە هەڵبژاردنی سەرۆكی هەرێم لە پەرلەمان دواتر بە رێكەوتنی سیاسی دەنگی لەسەر دەدرێت؟ یان پەرلەمانتاران سەربەستن دەنگ بە كێ‌ دەدەن؟
محمەدی حاجی مەحمود:  سەرۆكی پەرلەمان سەرەتا لە پەرلەمان هەڵبژێردرا بەڵام، دواتر لە پەرلەمان وتیان ئەمە نابێت با لەناو خەڵكدا سەرۆكی پەرلەمان هەڵبژێردرێت باشە، ئێستا بۆ دەڵێن بچێتەوە بۆ پەرلەمان. تۆ ناتوانیت یاری بە عەقڵی وڵات‌و میللەتێك بكەیت. پێویستمان بەوە هەیە سەرۆكی ئەم وڵاتە مافی هەموو هاوتییەك بێت دەنگی پێ‌ بدات. ئەوانەی ئێستا لە پەرلەمانن نوێنەری حزبەكانن قەیناكا نوێنەری خەڵكن، بەڵام دەنگی حزبەكان دەریكرون‌و چوونەتە پەرلەمان. بۆ پەرلەمانتار بچێت سەرۆكی هەرێم هەڵبژێرێت، ئەی ئەم میللەتە ڕەش‌و ڕووتە (50) ساڵە دەكوژرێت و باردەكرێ‌ بۆ دەنگی خۆی نەدات. لە هەموو دونیادا سیستمی سەرۆكایەتی تەنها لە ئەمەریكا هەیە لە هیچ وڵاتێكدا نییە، سەرۆكی ئەمەریكا بانگی تۆ دەكات، وەرە تۆ ببە بە وەزیری دیفاع، تۆش وەزیری خاریجی، فلان وەزیری ئەوەو ئەوە، ئەوانیش ناویان مستەشارەو لە ئەسڵدا وەزیرنین، ئەنجومەنی وەزیران نییە كۆببێتەوە سەرۆك خۆی وەزیرەكە بە تەنها بانگ دەكات و پێی دەڵێت فڵانە شت بكە، ئەمە سەرۆكایەتییە، كە تەنها لە ئەمەریكا هەیەو لە هیچ وڵاتێكی تر نییە، فەرەنسا و ئێران و زۆرینەی وڵاتان سیستمی سەرۆكایەتی موشتەرەكن، سیستمی پەرلەمانیەك ئەگەر وەكو بەغدا دەیانەوێت هەموو ڕۆژێك پەرلەمانتارەكان داركاری بكەن (بە قاقایی پێكەنیەوە ) خۆ خراپ نییە وەكو بە غدا.

كوردستانی نوێ‌: بەڵام لە كوردستان زۆرینە لەگەڵا سیستمی پەرلەمانیدان وایە؟
محمەدی حاجی مەحمود:  چۆن پێم بڵێ‌ زۆرینە كێن، زۆرینەی میللەت یان لایەنە سیاسییەكان ؟

*هەر وەك ئەوەی كە لە ڕاگەیاندنەكاندا دەبینی كە زۆرینەی لایەنە سیاسییەكان ئەوانیش كە نوێنەری خەڵكن داوای سیستمی پەرلەمانی دەكەن؟
- ئەی زۆرینەی میللەت كێیە؟ باشە پرسیار دەكەم، بۆچی حزبەكان لە جیاتی میللەت دەنگ بدەن؟ بۆچی میللەت خۆی دەنگ نەدات‌و نوێنەری خۆی هەڵبژێرێت. ئەوە دیموكراتی ترە، یاخود حزبەكان بە ناوی میللەتەوە كوێخایەتی بكەن؟ بۆچی حزبەكان بە ناوی میللەتەوە قەرار بدەن؟ لەم مەسەلەیەدا لە سەدا سەد لەگەڵ ئەوەم سەرۆكی هەرێم لەناو میللەتەوە هەڵبژێردرێت، ئەگەر وابێت خۆم هەڵدەبژیرم ئەگەر وانەبێت ناتوانم لەناو پەرلەمان بۆ ئەو پۆستە خۆم هەڵبژیرم.

*ئەگەر هەڵبژاردنی سەرۆكی هەرێم لە ناو خەڵكەوە بێت تۆ خۆت كاندید دەكەیت بۆ پۆستی سەرۆكایەتی هەرێم ؟
-ئەگەر لە پەرلەماندا بێت نا، چونكە ئێستا یەك دەنگمان هەیە، لەناو خەڵكیشدا هەڵبژاردن بكرێت ئەو كات ئازادم‌و خەڵكی تریش ئازادە خۆی كاندید بكات.

*لە ئێستاوە بیرت لەوە كردۆتەوەو خۆت یەكلایی كردۆتەوە؟
-نا ئێستا وەختەكە بۆ ئەوە ماوە، جاری پێشوو ساڵی 2009 فۆڕمی كاندیدبوونم بۆ سەرۆكایەتی هەرێم وەرگرت، بەڵام حزبەكانی هاوپەیمانمان ڕێگەیان نەدا، جەنابی مام جەلالیش تەكلیفی لێكردم لەسەر ئەوە كشامەوە.

*لەپاش شەڕی داعش پێشبینیت بۆ هاكێشە سیاسییەكانی عێراق و هەرێمی كوردستان چییە؟ پێت وایە كورد بۆ ئەو قۆناغە وەك پێویست ئامادەیە ئایا گۆرانكارییەكان لە بەرژەوەندی كورد دەبێت؟
-ئێستا گۆڕانكارییەكانی دونیا یارمەتی كورد دەدات بە تایبەتی گۆڕانكارییەكانی ئەم دواییە لە پاش شەڕەكانی خازرو ئازادكردنی ناوچەیەكی فراوان دوایی ئەو ڕێكەوتنە سەربازییەی نێوان وەزارەتی پێشمەرگەو وەزارەتی دیفاعی ئەمەریكادا كراوە، ئەمە ڕاستە ڕێككەوتنی سەبازییە، بەڵام ڕێكەوتنە بۆ بەرنامەیەكە كە پێكەوە كار دەكەین. واتا تۆ مافی خۆتە لە دوای شەڕی موسڵ چی بكەیت.ئەوە هەنگاوێكی باشە، بەڵام ئێمە پێویستمان بە چەند خالێكی گرنگ هەیە پێش ئازاد كردنی موسڵ، دەبێ‌ ماڵی كورد یەكبخرێت چونكە، پاش ئازادكردنی موسڵ، داعش ئەوكات بەرەو لاوازی و نەمان دەچێت، ئەوكات ئەوروپاو ئەمەریكاو هاوپەیمانان مامەڵەیان دەگۆڕدرێت لەگەڵماندا، عێراق قسەكانی دەگۆڕدرێت لە گەڵماندا، ئەوكاتە داوای موسڵ و شوینەكانی تریش لە ئێمە دەكەن، لەوانەیە بیانەوێت شەڕمان لەگەڵ بكەن، لەبەر ئەوە ئەم ماوە كورتە زۆر گرنگە، وەك شمشێر وایە ئێمە ئەو نەبڕین ئەو ئێمە دەبڕێت، دەبێت لە پێش ئازادكردنی موسڵ و ڕەقەو هەڵبژاردنی ئەمەریكا هەندێك شتمان هەیە لەگەڵ بەغداو ئەمەریكاو هاوپەیمانان بیبڕینەوەو لەسەری یەكلایی ببینەوە،ئەگەر نا دوایی ئەوەنا بڕواناكەم كورد بە ئاسانی هەندێك شت هەیە پێی بكرێت.

*دەبێت كێ‌ بۆ ئاشتەوایی نێوماڵی كوردی دەست پێشخەری بكات؟ یاخود هەر قسەیەو بە كردار هەوڵی بۆ نادرێت؟
-بە دەرەجەی یەكەم لەسەر شانی بەرێز كاك مەسعود بارزانییە، ئەویش لەو ماوەیەدا دەستپێشخەرییەكی كردو سەرۆكی دیوانی سەرۆكایەتی هەرێمی نارد بۆلای حزبەكان، بۆ گفتوگۆكردن لەسەر مەسەلە سیاسییەكان، بەڵام ئایا وەڵامی حزبەكان بۆ ئەو چییە ئەوە دواتر دەردەكەوێت.

*پێت وایە بارزانی ئەو كەسەی كە ناردی كاریگەرتر بوو لەوەی كە بە نموونە كەسایەتییەكی وەك نێیچرڤان بارزانی بهاتایە هەم وەك جێگری سەرۆكی پارتی، هەم وەك سەرۆكی حكومەت، ئایا ئەم پارسەنگی ناردنی كەسێكی خاوەن پێگەیەكی بەهێزتری حیزبی‌و حكومی زیاتر نەدەبوو، لەلای حزبەكانی تر بۆ وەڵامدانەوەی پارتی؟
-یەكیتی نیشتمانی و پارتی دیموكراتی كوردستان پێویستیان بە لایەنی سێهەم نییە، چونكە هەردوولا تا ئێستا لە حكومەت شەریكن، یەكێك سەرۆكە‌و ئەوەی تر جێگرە. یەكێك سەفیرەو ئەوی تر جێگر، یەكێك وەزیرو یەكێكی تریان جێگر، یەكێك نەوت دەفرۆشێت‌و ئەویتر حسابی دەكات، یەكێكیان بیری نەوتی هەیەو ئەویتر تەنكەر ئەم دوو حزبە شەریكن لەم وڵاتەدا.   پارتی‌ و یەكێتی شەو تا بەیانی پێكەوەن‌ و لەسەر یەك مێز دادەنیشن. كاك دكتۆر فوئاد حسێن دووسێ‌ حاڵەتی هەیە، یەكەم سەرۆكی دیوانە لە سەرۆكایەتی هەرێم‌و لە هەموو وردەكاری كۆبوونەوەكانی لایەنە سیاسییەكان بەشداری كردووەو ئاگادارە. دووەمیش ئەوەیە بە نوێنەرایەتی سەرۆكی هەرێم هاتووە. خاڵی سێهەمیش ئەوەیە كاك فوئاد پەیوەندییەكی باشی كۆمەلایەتی هاوڕێیەتی دوورو درێژی هەیە لەگەڵ لایەنە سیاسیەكان، سێ‌ چوار ساڵ پێش ئێستا یەكێتی بووە، لەناو یەكێتیشدا كۆمەڵە بووە، پەیوەندییەكی تایبەتی هەیە لەگەڵ هەموو تاكەكانی ناو یەكێتی و زۆربەی ئەوانەش كە ئێستا گۆڕانن، لەبەر ئەم سێ‌ مەسەلەیە هاتنی كاك دكتۆر فوئاد ئەهمییەتی گرنگی خۆی هەیە. هەروەها سەرۆكی حكومەت ڕەنگە نەتوانێت هەفتەیەك لە سلێمانی بێت،كاك دكتۆر فوئاد هەفتەیەك لە سلێمانی بووەو شەویش لە ماڵەكانی ئەواندا دانیشتووەو خەوتووە تا بەیانی واتا پەیوەندییە تایبەتییەكان كاریگەری خۆیان هەیە.

*لەناو خەڵكدا دەوترێت دوای داعش مەترسی شەڕی گەورە لە بەردەم گەلی كوردستاندا هەیە، ئایا تۆش پێشبینی ئەوەتكردووە‌و پێتوایە ئەو بۆچوونەی لای خەڵك هەیە ڕاست و دروست بێت؟
- نا پێم وانییە وابێت، ئێمە لە كورستان لە ناو خۆماندا گیروگرفتمان هەیە، ئەی چۆن لە نێوان ئێمەو شیعە هەر شتێك ڕوودەدات، ئینجا تموحی سیاسی لە وڵاتەكە زیادی كردووە، ڕەنگە توركمان بیر لەوە بكاتەوە لە داقوق‌و دووزخورماتوو هەرێمێك یان پارێزگایەك بۆ خۆی دروست بكات، ڕەنگە مەسیحی‌و ئەوانی تر بیرلەوە بكەنەوە لە دەشتی نەینەوا هەرێمێك یان پارێزگایەك بۆ خۆیان درووست بكەن. ئەمانەش لەسەر زەوی كورد. ڕەنگە كێشەكان زیاتربن‌و سوننەكانیش بیر لەوە بكەنەوە لە موسڵ‌و تكریت‌و ئەنبار‌و دیالە هەرێمێك بۆ خۆیان دروست بكەن. لەو ناوچانەدا زەوییەكانمان تێكەڵن‌و ڕەنگە كێشە هەبێت. ڕەنگە لەنێوان ئێمەو شیعە كێشە هەبێت لە هەندێك شوێن، چونكە بەشێك لە توركمانەكان شیعەن، بەڵام بڕواناكەم بە ئاسانی‌و خێرایی شەڕی كوردو شیعە ڕووبدات، چونكە زۆر خاڵی هاوبەش لە نێوانماندا هەیە. دوایی شەڕی داعش ئەگەر هەرێمێك بۆ سوننە دروست بكرێت لە وانەیە سیراعی نێوانیان توندتربێت، پێم وایە ئەوەی شەڕ لەگەڵ ئێمە دەكات داعشە، چونكە هێزێكە هەمووان دەسڕێتەوە، سوننە لە عێراق شەراكەتی كوردو شیعەی قبوڵ نییە، هەموو داعش سوننەن، ڕەنگە هەموو سوننە داعش نەبن، ئێستا داعش لە دونیادا تەمسیلی سوننە دەكات، ناوچە سوونییەكان داعشی تێدایە، لەبەر ئەوە ئەم كێشەو گرفتانە دەمێنێت‌و داعشیش تەواو نابێت، داعش سەرەتا لە ساڵانی شەستەكاندا لە زەمانی عەبدولسلام عارف ناوی حەرەس قەومی بوو، لە زەمانی سەدام حسین بوون بە حەرەس جمهوری، پاشان بوون بە قاعیدە، پاشان هەندێكیان بوون بە سەحوە، سەحووەكەیان كردەوە بە داعش، قاعیدەش هەندێكی بوو بە نوسرە، ئەوانیش بوون بە هێزی شام.
ئەگەر شیعە لە عێراق سوننەی قبوڵ كرد، تا شەریكی بێت، كێشەكان چارەسەر دەبن، ئێستا ئەمەریكا ئەوەندەی لە عێراقدا پێداگری لەسەر سوننە دەكات، لەسەر كورد ئەوەندە پێداگری نیە، ئەمەریكا بە(19) ڕۆژ عێراقی ڕووخاند خێرە بە سێ‌ چوار ساڵ داعشی پێ‌ ناڕووخێت. ئەمەریكا رۆژانە چەند قومبەلە دەتەقێنێت، سەعات دوانزەی شەو پنتاگۆن بەیانێك دەردەكات‌و دەڵێت ئەوەندە قومبەلەمان تەقاندووە، واتا دەبێت عێراق پارەكەی بدات، چەك بە ئازادو ڕەش دەفرۆشێت.
خۆم جارێك بە ئەمەریكییەكانم وت لەو نەوتەی حەمرین بدەن، وتیان زەرەر لە عێراق دەكەوێت، وتم لە تەنكەری نەوتەكان بدەن، وتیان سایەقەكانیان مەدەنین، یەعنی قەناعەتی بەوە نییەو نایانەوێت لێیان بدات، لەبەر ئەوە پێم وایە ئەمەریكا داواكاری ئەوەی هەیە شیعە لە عێراقدا سوننە بە شەریكی خۆی قبوڵ بكات‌و ئەمەریكاش لە ناوچەكە بمێنێتەوە، ئەگەر ئەمانە كران بە یەك هەفتە موسڵ دەگیرێتەوەو هێزەكەی داعش ناو دەنرێتەوە حەرەسی وەتەنی‌و خەڵكی ناوچەكە، وەك چۆن پەرلەمان حەشدی شەعبی بۆ شیعە داناوە حەرەسی وەتەنی بۆ سوننە داناوە، بەڵام ئەم حەرەس وەتەنیە لە حەرەس وەتەنی سەردەمی عەبدولسەلام عارف هەتا دەگاتەوە بە هەمووی یەك خەتن‌و ناویان دەگۆڕێت، بەڵام بۆچونیان لە دژی كورد ناگۆڕدرێت، بۆیە دەبێت تا ژیانمان هەیە لە سەنگەرەكانی ئێستاماندا بەردەوام بین.

* باسی سوننەكانت كرد، پێت وانییە لە عێراقدا سەردەمی حكومەتەكەی نوری مالكی كە تەنها یەك پۆستی سەرۆكی پەرلەمان بە دەست سوننەكانەوە مابووەوە ئەمە وایكردبێت داعش دروست ببێت؟
- لە میسر ئیخوانەكان دوای(75)ساڵ توانیان بە هەڵبژاردن حوكم بە دەست بهێنن، بەڵام دەیانویست بە یەك ساڵ تەعویزی (75) ساڵەكە بكەنەوە، عادل ئیمامیان لەسەر فیلم دادگایی دەكرد، دواتر حكومەت‌و حزبەكەشیان ڕووخاندو سەرۆكەكەشیان هەتا هەتایە بڕیاری سجنكردنی بۆ دەركرا، واتا پەلەی كردو نەیتوانی حوكمڕانیی بكات‌و وڵاتەكە بەڕێوە ببات. لە عێراقیش سوننە(80) ساڵ حوكمی بەدەست بوو، ئەنفال‌و كیمیابارانی كوردیان كرد، دواتر(11)ساڵ حوكم لەلای شیعە بوو كوردو سوننەی خستە لاوەو خەتی بەسەرداهێنان. وایان دەزانی خۆیان عێراقییان ڕووخاندووە، لەبیریان چوو بوو كە ئەمەریكا ڕووخاندویەتی، بەشێوەیەكی تر بیری كردەوە كە دەیویست بەو(11)ساڵە قەرەبووی هەموو شتێك بكاتەوە لە شەهیدبوونی ئیمام حسین تا ئێستا، لە ئەنجامدا عێراقی لە دەست دەرچوو، كوردیش ناوچەو ئیدارەیەكی خۆی هەیە. داعشیش هاتوو لە (40%)ی خاكی عێراقی داگیركرد، ئینجا شیعە هاواری برد بۆ ئێران‌و كوردو ئەمەریكاو حزبوڵای لوبنانی، تا بێن‌و یارمەتی بدەن. واتا ئەوانیش سەركەوتوو نەبوون‌و لە بڕیارەكانیاندا پەلەیان كرد، هەر وەكو زۆر حزب و لایەنی تریش لەو جۆرە بڕیارانەدا پەلەیان كردووەو هەموو شتێكیش لە دەست دەدات. بۆیە پێم وایە شیعە نەیتوانی مامەڵەیەكی سەلیم بكات لە عێراقدا، ئەگەر بیتوانیایە خۆی بگونجێنێت بڕواناكەم نەداعش دروست دەبوو نەكێشەش لەگەڵ كورد دروست دەبوو.
*داهاتووی ئابوری لە هەرێمی كوردستان چۆن دەبینی. ئایا قەیرانی دارایی بوونی هەیە، یان قەیرانەكە سیاسییە؟
-ئەمە دوو مەسەلەی جیاوازە. قەیرانی سیاسی پەیوەندی بە قەیرانی داراییەوە نییە، ئەگەر سبەی هەموو حزبەكانیش لە كوردستان كۆبوونەوەو چارەسەری قەیرانی سیاسیش بكەن، قەیرانی دارایی چارەسەر نابێت، ئەمە دوو شتی جیاوازە، بەڵام تێكەڵیان كردووە. قەیرانی دارایی دوو سێ‌ خاڵی گرنگی تێدایە، یەكەم ئێمە لە كوردستان تا ساڵی 2003 لەسەر ئابوری قاچاغ ژیاوین، كە مەبەستم لە ئەوەیە ڕۆژێك لە سنورەكان دیموكراتێك یان كۆمەڵە تەقەیی دەكرد سنوور دادەخراو لە هەرێمی كوردستان لەو مانگەدا مووچە نەدەدرا، پەكەكە تەقەی دەكرد لە توركیا ئەو مانگە لە ئیدارەی هەولێر مووچە نەدەدرا. دواتر پشتمان بە بودجەی بەغدا بەست، كە بە كۆپتەر دەهات‌و حازر بەدەست بوو، دابەشدەكراو هەندێكیش دەیخستە ناو پشتی سەیارەكەی دەگەڕا بە بازاڕدا تا كام زەوییە باشە بیكڕێت، لەسەر ئەم ئەساسە مووچە زیاد كراو پارەیەكی زۆر پەخشان‌و تەخشانی پێكرا. ئێمە ئەساسی سیستمی ئابووریمان نەبووە،كابرایەك خانووی سێ‌ قاتی دەكڕی بە چەكوش دەكەوتە سەری‌و لە بنەوە دروستی دەكردەوە، سەفەری ئەوروپاو دووبەی دەكردو خانووی لە جەزیرەكان دەكڕی، ئەمە وایكرد كە خەڵك بێدەنگ بوو، ئەمەریكاش ئەوەی دەویست، ئەمانە هیچ لەسەر بنەمای زانستی و بنیاتی ژێرخانی ئابوری هەرێم نەبوون. بانكی مەركەزی كوردستان(200)تەن ئاڵوتی تێدانەبوو وەك سەرمایەیی خەڵكی كوردستان، (300) ملیار دۆلاری ئیحتیاتی تێدا نەبوو، لەسەر ئەو ئەساسە خانوو زەوی گران دەكران، پارەكەی بە غدا لە ناو كۆمەڵێكی كەمدا لەنێوان خۆیاندا دابەش دەكرا، كە پارەی بەغدا نەما هەموو شتێك وەك خۆی لێهاتەوە.
ئەی باشە نەدەبوو بە هێواشی نرخی زەویی و ئوتومبیل بێتە خوارەوە، خانوو هەیە سێ‌ ساڵە بینا كراوە، چونكە لەسەر پارەی خەڵك بووە تەنها هەیكەلەكانیان ماوە، بەبێ‌ بوونی بەرنامە سەدان پڕۆژە لە كورستان وەستاوە،كە پێویستت بە (100) پرد هەبوو ئەوە بكەرەوە، نەك گوێم لێیەو خەڵێك دەڵێن سێ‌ هەزار پڕۆژە لە كوردستان وەستاوە،خەڵكێك هەیەو دەڵێت چوار ملیارم لە لای حكومەتە، بانگی كابرا دەكەم و دەڵێم  وەرە كاكە تۆ لە جیاتی (50) ساڵ قەرارماندا(350) ساڵ تەمەنت بێت، هەموو ڕۆژێك بە كرێكاری(5)هەزار دۆلارت پەیدا كردووە، ئەی باقیاتی پارەكەت لەكوێ‌ بوو؟!. خاڵێكی تر ئەوەیە كە تووشی شەرێكی گەورەبووین كە زۆرجار گوێم لێیەتی دەڵێن (1050) كیلۆ مەترە،ئەو برادەرانە لەوانەیە لە ژوورێكی  سبلێت و كارەبادا سەیری نەخشەیان كردبێت، بڕۆنە سەنگەرەكانی بەرگری(1500) كیلۆ مەتریش دەبێت هەندێك شوێن هەبووە(10) كیلۆ مەتر چووینەتە ناوەوە، هەندێك جار بە شاخێكدا هەڵدەگەڕین (10) كیلۆ مەترە، ئەمە لەگەڵ نەخشەدا زۆر جیاوازە،(1500) كیلۆ مەتر سەنگەری بەرگریت هەیە،لە كۆی(400) هەزار پێشمەرگە بە هەمیشەیی(100) هەزار پێشمەرگە لە سەنگەردان، ئەمانە تەنها بۆ یەك ڕۆژ تەنها نانی بەیانیان نان و ماست بێت‌و نیوەڕۆش نان‌و خەیار بخۆن، ئێوارەش  چی بخوات كەواتە خەرجی چەند دەوێت. كە  پێویستیان بە بەنزین‌و ئیسعاف‌و خەندەق هەیە، حكومەت وەك لاڵی لێهاتووەو ناتوانێت لەم حسابانەدا خەڵك تێبگەیەنێت، خاڵێكی تریش دابەزینی نرخی نەوتە لە(110) دۆلارەوە، هاتۆتە سەر(27)دۆلارو ئێستاش بۆتەوە بە(50)دۆلار، لە ڕووی سەرچاوەی ئابورییەوە پشتمان تەنها بە نەوت بەستووە، گەندەڵییەكی زۆر لەم وڵاتەدا دروست بووە، پڕۆژە هەیە سێ‌ جار پارەی بۆ خەرج كراوەو هەر تەواو نەكراوە. نەخۆشخانەی(400)قەڵەوێرەیی شار لە سلێمانی، ئەم وڵاتە گیانی بە دەستییەوە دەرچوو كە سێ‌ جار پارەی بۆ خەرج كرا، ئاوی سلێمانی دوكان لە جیاتی بۆری ئاو بۆری زیرابیان بۆ داناوە،یان دەوترێت شووقە بۆ میللەت دروست دەكەن،كە زەوییەكان بە بەلاش دەدەن بە كۆمپانیاكان و ئەوانیش شووقەیەك دەدەن بە(200)هەزار دۆلار،كە بڕواناكەم یەك شووقە لە(50)هەزار دۆلار زیاتری تێبچێت، ئەمە بۆ كێیەو كێ‌ دەیبات و دەیخوات؟ كەنغەریك لە ئوستوڕالیا بمریت گۆشت لە سلێمانی و هەولێر گران دەبێت، چونكە، بە تەیارە گۆشت لە ئوسترالیاو گا لە هیندستان‌و مریشك لە بەرازیلەوە دەهێنن، باشە بۆ ناتوانین ئەمانە لە وڵاتی خۆماندا بەرهەم بهێنین.
* كێ‌ هۆكاری ئەو كەمتەرخەمییانەیە كە باست كرد؟
-حكومەت و ئیدارەی ئەم وڵاتە هۆكارن.

*لە قسەكانتدا حكومەتی هەرێمی كوردستانت بە حكومەتی لاڵ ناوبرد، دەكرێت بپرسم حكومەتی لاڵ بۆچی داهاتی ناوخۆ بە شێوەیەكی شەفاف بۆ خەڵك ڕوون ناكاتەوەو تا بڵێت بەهۆی ئەم خەرجیانەوەیە ناتوانم قەیرانی دارایی چارەسەر بكەم؟
-(بە پێكەنیەوە وەڵام دەداتەوە) مەبەستم ئەوەیە لاڵ قسە زۆر لە دڵیدا هەیە، هەرچی دەكات بەرامبەرەكەی لێی تێناگات، حكومەتیش ناتوانێت میللەت تێبگەیەنێت كە چۆن وڵات بەڕێوەدەبات، خاڵێكی تر كە زۆر گرنگە نەبوونی دەستورە لەم وڵاتەدا، ئێستا جەنابت لەگەڵ دوو كەسی تر عەریزەیەك دەدەیت بە قایمقام یان پارێزگاری سلێمانی دەڵیت دەمەوێت ڕێكخراوێكی(NGO)ی خێرخوازی دروست بكەم، دەڵێت بڕۆ بەرنامەكەتم بۆ بهێنە بزانم پڕۆژەكەت لە خزمەتی ئەم وڵاتەدایە، حكومەتیش خۆی ئەو بەرنامەیەی نییە كە دەستورە، باشە تۆ كە دەستورت نەبێت یاسات پێ‌ ڕێكناخرێت، یاساش ڕێكنەخرا دەسەڵاتەكان تەشریعی‌و تەنفیزی و قەزا لە یەكتری جیانابێتەوە، كە ئەمانەش نەكرا مافی تاك و كۆمەڵ ناپارێزرێت، وەكو ئێستای لێدێت. یاسایەك نییە لەم وڵاتە تا مرور یەك دینار لە كەس وەربگرێت، باشە ئەی ئەو هەموو پارەیە لە خەڵك كۆدەكاتەوە ناوی دەنێت چی؟ لە چەند رۆژی ڕابردوودا حكومەت بڕیاری زیادكردنی زەریبەی داوە، سیستمەكان هەڵەن، سیستمی سویدی كۆپی كراوەو لێرە كاری پێدەكەن، سیستمی تەندروستی  هەڵەیەو خەڵكی بڕوای بە دكتۆری ئێرە نییەو دەڕوات بۆ عەمان كە تەنها بلیتی تەیارەكەی(800) دۆلارە، یان بۆ ئێران و توركیا دەچن، ئەمانە پێویستیان بە یاساو ڕێكخستن و بە دامەزراوەیی كردن هەیە، بڕوا بكەن مەعمەلێك هەیە پێنج ساڵ و نیوە مەحاوەلە دەكەن تا ئێستا موافەقەتی بۆ ناكەن.

*چۆن دەزانیت ئەو مەعمەلە هی تۆیە یان هی كێیە ؟
-دواتر بە خۆت دەڵێم هی كێیە؟  چ مانایی تێدایە پێنج ساڵ هەوڵ بدەیت مۆڵەتی كارگەیەك وەرگریت بۆ خزمەتی ئەم وڵاتە كە هاوكاریت نەكەن، ناوی دەنێت چی؟ كە قانون و موئەسەسات نەبوون كەس لێپرسینەوەی نییە، بچۆرە كارگەی جگەرەكە خۆیان جگەرەی ئەجنەبی دەكیشن، لە دونیادا شتی وانییە، ئەو هەموو سەیارەیە دێتە كوردستان چۆن و كێ‌ گومرگی دەكات و بۆ كێیە؟ بۆ كوێ‌ دەڕوات و بۆچی دێت، خەڵكێك هەیە خۆی هەڵدەخەڵەتێنێ‌ و بەروانكەیەك لەبەر دەكات و پێش خەڵكی دەكەوێت و دەڵێت ژینگە پاك دەكەمەوە، هەی عەمرت نەمێنێ‌ ژینگە بە مەعمەلی تایە كە رۆژی هەزاران تایە دروست بكات پیس دەبێت، بە مەعمەلی گەورەی دروستكردنی سەیارەو پاتری سەیارەو پلاستیك پیس دەبێت،ئەوە پیس‌و پۆخڵییە خەڵكی دەبە ئاو فڕدەدەن‌و بڵاوی دەكەنەوە، وەرن مەعمەلی گەورە دروست بكەن كە(20)هەزار كرێكار كاری تێدا بكات، مەعمەلی فۆڕد لە ئەڵمانیا(17)هەزار كەس كاری تێدا دەكات، وەرن شتێكی وەها بكەن، سەوزەش لە ئێران‌و دار لە مالیزیاو جلی كوردی لە چینەوە دەهێنن، ئوردون خۆی ئاوی نییە،كەچی نوسراوە پەتاتەی ئوردونی، تەماتەی سوریا، خەیاری ئیران، ماستی توركیا، ئاوی سعودی كە خۆیان ئاوییان نییە، ئەمانە لە بازاڕەكانی ئێمەدا هەن، ماوەیەكی تر بچنە ناوبازاڕ لە وانەیە تەنها دوكاندارەكە بە كوردی قسە بكات، باشە وڵات بەو عەقڵیەتەوە چۆن بەڕێوەدەچێت؟

*سەركردایەتی سیاسی كورد چۆن ڕووبەڕووی تەحەددی سیاسی و عەقڵیەتی ئابوری و گەندەڵی دارایی و ئیداری ببێتەوە؟
-یەكێك لە كێشەكان ئەوەیە، كە دەوترێت حكومەت پاشەكەوت دەكات بۆ خەڵك، حكومەت دەبێت جورئەتی هەبێت‌و بڕیار بدات، سیستەمێك هەیە لە ئێران كە منداڵ لە دایك دەبێت، حكومەت حسابی بانكی بۆ دەكاتەوە هەر دیارییەكی بۆ دەچێت بۆی دەخەنە ناو بانك تا تەمەنی دەبێتە(18) ساڵ، لە دوایی باڵق بوون پارەكەی تەسلیم دەكەن، بەڵام لێرە هەمووی باڵقە پارەكەی پاشەكەوت دەكەن، پێویست ناكات بۆی پاشەكەوت بكرێت، بەڵام لەوانەیە ئەمە پەیوەندی بە كۆمەڵێك بڕیاری سیاسییەوە هەبێت، وەرن‌و بڵێن لە شەڕداین‌و كێشەمان هەیە، من ناڵێم بڕیاری ئیستسنائی وحكومەتی عەسكەری دەربچێت لە فەرنسا دوو تەقینەوە كرا وەزعی ئیستسنائی ڕاگەیاند، تونس سێ‌ ساڵە(20)كەس كوژراوە وەزعی ئیستسنائی ڕاگەیاندووە، دوێنێ‌ زیاتر لە (20) پێشمەرگە شەهیدبوون‌و سەدان كەسیش برینداربوون پێویستە حكومەت بڵێت، سەفەری ئەوروپاو گەشتوگوزاری وڵاتانی عەرەبی كەم بكرێتەوە، رۆژانە خەڵك جەنازەی بۆ دێتەوەو لە ئەحمەد ئاواو هاوینە هاوارەكان هەڵپەڕكێ‌ دەكرێت، پێشمەرگەش لە سەنگەردا ئاو نییە بیخواتەوە، لەبەر ئەوە پێویستە حكومەت بڵێت وەزعمان وەهایە مەعاش دەكەین بە نیوە، نەك بڵێن پاشكەوت دەكەین و پاشەكەوتیش نادات، نابێت حكومەت شەرم بكات بەرپرسی وڵات دەبێت قەراری خۆی بدات .

* بۆچوونت لەسەر هەڵوەشاندنەوەی دەستەی سەرۆكایەتی پەرلەمانی كوردستان چییە؟
- لە كوردستان تا ئێستا شەخس دەرەجەی یەكەمەو گرنگە، دوایی ئەوە حزب ئینجا میللەت، ئەگەر لەبەر میللەت ئەوە دەكەن، با ئەو نا یەكێكی تر بكرێتە بەرپرس، چی لە مەسەلەكە دەگۆڕدرێت؟ بۆ لەسەر سێ‌ كەسی پەرلەمان ئەم وڵاتە وایلێبێت، ئەوان لاببەن و سیانی تر لە حزبەكانی خۆتان دابنێن.

*ئایا شكاندنی ڕێكەوتنی سیاسی لەنێوان لایەنە سیاسییەكان بە واتایی شكاندنی چەمكەكانی ئەخلاقی سیاسی دێت؟
-وەڵاهی نازانم،ئەم حزبانە دەچن لە ژووری تاریك كۆدەبنەوەو ڕێكدەكەون، لەنێوان خۆیاندا لە دژی ئەم و ئەو ڕێكدەكەون، بۆ ئەوەی خەت بەسەر یەكتریدا بهێنن دواتر لە ئەنجامدا خۆیان ڕێكنەكەوتن، من پێم وایە ئەو باسانە پەیوەندی بە ڕێكەوتنی نێوان حزبەكانەوە هەیە، ئەمانە شتی قانونی نین، ئەم سێ‌ دەستەی سەرۆكایەتی پەرلەمانە بە قانون نەكراوە، ئەگەر بە قانون ببوایە پارتی(38) كورسی هەیە سەرۆكی پەرلەمان حەقی پارتی بوو، گۆڕان(24) كورسی هەیە جێگر بۆ ئەوان دەبوو، سكرتێریش حەقی یەكێتی نیشتمانی بوو كە(18) كورسی هەیە، بەڵام ڕێكەوتنەكانیان سیاسی بوو نەك قانوونی .

*تاچەند شوێنی مام جەلال لە گۆڕەپانی سیاسی عێراق و هەرێم دیارە، ئایا غیابی مام جەلال ئەو بۆشاییەیە كەبەهۆی ئامادە نەبوونی ئەو تەنگەژە ئابوری و سیاسییەكان بەم جۆرەی ئێستا گەشەیی كردووە؟
-وەڵا بە داخەوە كە ئێستا مام جەلال دوورە لە ساحەی سیاسییەوە، بە دڵنیاییەوە ئەو بۆشاییەی كە مام جەلال جێیهێشتووە بۆشاییەكی گەورەیە، ئەنجامی ئەو كیشانەی كە لە عێراق و كوردستان هەن بەشێكی زۆری لە غیابی مام جەلالدایە، مام جەلال لە بەغدا ببوو بە چەترێك بۆ هەموو هێزەكان كە كێشەیەك دەبوو هەمووانی لە ماڵی خۆی كۆدەكردەوەو ڕێكی دەخستن هەموانیش قسەی مام جەلالیان قبوڵ بوو، ئەگەر لە كوردستانیش كێشە هەبووایە لە بەغداوە دەهاتەوەو دەچووە لایی كاك مەسعودو بە یەك ڕۆژ چارەسەری دەكرد، بۆیە بە دڵنیاییەوە دووری مام جەلال لەسەر ئاستی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستیش بۆشاییەكی گەورەیە.

*كاك محەمەدی حاجی مەحمود كە پێت خۆشبوو وەك پێشمەرگەی دێرین نەك سكرتێری حزب ناوت بهێنم  سوپاس بۆ ئەم دەرفەتەی كە بە ئێمەت بەخشی.
- دەستی ئێوەش خۆش بێت زۆر سوپاس.


8/30/2016 12:01:26 PM Read Count [1526] Big Font Small Font

بیروڕاکان


بیروڕای‌ خوت بنێره‌
ناو :  
ئیمه‌یڵ :    
کۆمێنت :  
   


  1   

له‌ په‌ڕه‌ی 1 له‌ 1 ( 15 چاوپێكه‌وتن )