دادگای فیدراڵی: ریفراندۆم نادەستورییە ...
میراڵ ئه‌كشینار،״ژنه‌ ئاسنینه‌״کەی‌ رەوتی توندڕەوی نەتەوەیی تورك ‌ ‌ ...
به‌رپرسانی که‌ته‌لۆنیا رووبه‌روی دادگاییکردن ده‌بنه‌وه‌ ‌ ...
کاردانه‌وه‌ی ئیسپانیا و جیهان به‌رامبه‌ر به‌که‌ته‌لۆنیا ‌ ...
تیمی ریفراندۆم هه‌ڵاتن ...
په‌رله‌مان دابه‌شكردنی ده‌سه‌ڵاته‌كانی سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێمی په‌سه‌ندكرد ‌ ...
هەڵبژاردنەكانی عیراق 12 رۆژ دوادەخرێت ...
پێدەچێت كۆنسەرڤاتیڤەكانی نەمسا براوەی یەكەم بن ...
بانگه‌شه‌ی‌ هه‌ڵبژاردن له‌ 15ی‌ ئه‌م مانگه‌وه‌ ده‌ستپێده‌كات ...
سه‌رۆك مام جه‌لال ماڵئاوایی كرد ...
لە90%ی دەنگەجیاكراوەكانی كەتەلۆنیا بەڵێیە ...
ئەنجامی راپرسی بۆ سەربەخۆیی راگەیەندرا ...
م.س: گه‌له‌كه‌مان سه‌ربه‌رزه‌ له‌حزوری یاده‌وه‌ری شه‌هیدانی رێی مافی چاره‌نووس ...
%72.16ی دەنگدەران بەشداری ریفراندۆمیان كردووە ...
پرۆسه‌ی‌ ده‌نگدان بۆ ڕیفراندۆم ده‌ستیپێكرد ...
یەكەمین راپۆرت لەبارەی راپرسی-یەوە بڵاوكرایەوە ...
شۆڕش ئیسماعیل: دەنگمان بەڵێ‌ بوو بۆ سەربەخۆیی كوردستان ...
پارتەكەی ئەنگیلا مێركڵ براوەیە ...
چین و ریفراندۆمی هەرێمی کوردستان ‌ ...
هه‌ڵبژاردنه‌ په‌رله‌مانییه‌كه‌ی ئه‌ڵمانیا ده‌ستیپێكرد ...
وردەكاری هەڵبژاردنەكانی رۆژئاوای كوردستان ...
ریفراندۆم.. سووربوونی كورد و توندبوونی هه‌ڵوێستی نێوده‌وڵه‌تی ...
نه‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان داوایه‌ك ئاراسته‌ی‌ هه‌رێم و به‌غدا ده‌كات ...
23ی مانگ دەنگدان بۆ ریفراندۆم دەستپێدەكات ...
ماوه‌ی تۆماری قه‌واره‌ سیاسییه‌كان درێژكرایەوە ...
ژنێك بووە سەرۆك كۆماری سەنگاپورە ...
بروسكەی پیرۆزبایی بۆ ساڵیادی تەلەفزیۆنی گەلی كوردستان (تەلەفزیۆنی دایك) ...
ئەمڕۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی نەرویج بەڕێوە دەچێت ...
ئەنجومەنی باڵای ریفراندۆم ژنان بێ بەشدەكات ...
چەمکی بانگەشەی هەڵبژاردن و تایبەتمەندیەکانی ...
بارزانی: خۆم كاندید ناكه‌مه‌وه‌و رێگه‌ به‌كه‌سه‌ نزیكه‌كانیشم ناده‌م ...
نوێكردنەوەی تۆماری دەنگدەران دەستیپێكرد ...
مێركڵ و هاوپەیمانەكانی له‌ پێشه‌وه‌ن ...
پەرلەمان نوێنەرایەتی گەلی لەدەستداوە ...
تەیموری رۆژهەڵات و سەربەخۆیی ‌ ...
کۆمسیۆن ئامادەنیە بۆ ئەنجامدانی هەڵبژاردن لەكەركوك ...
دەزگای هەڵبژاردن لەگەڵ مەڵبەندەكان كۆبۆوە ...
مەكتەبی سیاسی تەئكیدی لەباشكردنی گوزەرانی خەڵك كردەوە ...
حەكیم لەمەجلیسی ئەعلا جیابۆوە ...
چەپەكانی ئەرجەنتین دەسەڵاتیان دەوێت ...
راگەیەندراوی كۆبوونەوەی ئەنجومەنی سەركردایەتی یەكێتیی ...
ریفراندۆم لەدەرەوەی هەرێم بەڕەێوەدەچێت ...
به‌م نزیكانه‌ سه‌ركردایه‌تی كۆده‌بێته‌وه‌ ...
ڕاپرسی وەهمی... ...
ئاماری یه‌که‌م ساڵی تاکڕەویی له‌ تورکیا ‌ ...
گۆڕان و كۆمه‌ڵ: ریفراندۆم بۆ دوای هه‌ڵبژاردن دوابخرێ ‌ ...
سعودیه‌ به‌ره‌و شانشینی‌ عه‌ره‌بی‌ سه‌لمانی‌ ‌ ...
دیموكراتەكان هەڵبژاردنی كۆسۆڤۆیان بردەوە ...
پارتەكەی تێرێزا مەی زۆرینەی بەدەستهێنا ...
تاقیكردنەوەی و راست و چەپەكانی فەرەنسا ...
ئەمڕۆ فەرەنسیەكان دەنگ دەدەن ...
ئێرانی دوای هەڵبژاردنی ئایار ...
لوبنان چۆن حوکم ده‌کرێت؟ ...
ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی كۆمسیاران هه‌ڵده‌بژێردرێن ‌ ...
سلێمان مستەفا: بۆ هەڵبژاردن كۆمسیۆن پێویستی بەشەش مانگ هەیە ...
رووحانی بەسەرۆك هەڵبژێردرایەوە ...
گرنگی خۆ تۆماركردنی دەنگدەر لەسیستمی بایۆمەتریدا ...
چانسی رۆحانی بەهێزتردەبێت ...
ماكرۆن سەرۆكایەتی فەرەنسای بردەوە ...
(بۆپێشەوە) ماكرۆنی سەرخست ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی فەرەنسا راگەیەنرا ...
حەوتەمین راپرسی توركیا چی دەگۆڕێت ...
دواین ئەنجامی ریفراندۆمەكەی توركیا راگەیەنرا ...
بەشی راپرسی خولی بەهێزكردنی تواناكانی كردەوە ...
دەنگی گەلی كوردستان یەكێك لە شێوازەكانی كۆمۆنیكەیشن ...
ئەنجومەنی پارێزگای كەركوك ئاڵای كوردستانی هەڵكرد ...
رۆحانی كاندیدی ریفۆرمخوازانە بۆ سەرۆكایەتی ئێران ...
خولێك بۆ كادران كرایەوە ...
پلانی هەڵبژاردنەكان تاوتوێكرا ...
پێده‌چێت هه‌ڵبژاردنی (نوێنه‌ران)‌و (پارێزگاكان) پێكه‌وه‌ بكرێت ‌ ...
سیستمە سیاسییەكانی هەڵبژاردن ...
سكۆتلەندا لە سەربەخۆیی نزیك دەبێتەوە ‌ ...
مام جەلال: پێویسته‌ هه‌موو ئه‌ندامێكی ی.ن.ك ئه‌و راستییه‌ بزانێت كه‌ پیرۆزترین‌و گرنگترین ئه‌ركی، به‌هێزكردنی یه‌كێتیی ناو یه‌كێتییه‌. ...
شتانمایەر بووە سەرۆكی ئەڵمانیا ...
كەركوك هەڵبژاردنی بێ‌ مەرجی دەوێت ...
بینوا هامۆن كاندیدی سۆسیالستەكانە بۆ سەرۆكی فەڕەنسا ...
چواردەیەمین ساڵیادی PUKMEDIA پیرۆزبێت ...
یۆبیلی زیوینی كوردستانی نوێ‌ پیرۆزبێت ...
شکستهێنانی سیاسه‌تـی سعودیه‌ له‌ ناوچه‌که‌دا ...
كاندیدە موسڵمانەكەی رۆمانیا رەتكرایەوە ‌ ...
2016 بڕوات و نەیەتەوە....ئاوی ئامون و تونی بابا چێت ...
مێرکل بە سەرۆکی پارتەکەی هەڵبژێردرایەوە ...
ساركۆزی شكستی هێنا ...
چۆنێتی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆك له‌ ئه‌مریكا ‌ ...
پوخته‌یه‌ك له‌ وێستگه‌كانی ژیانی دۆناڵد تره‌مپ ‌ ...
هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاكانی عیراق دواخرا ...
ترامپ بووە سەرۆكی ئەمریكا ...
فیلەكان لەئەسپەكانیان بردەوە ...
ترامپ دەبێتە سەرۆك ...
هەڕەشەی كوشتن لە ترەمپ دەكرێت ...
به‌ده‌ستهێنانی ئیستیحقاقی نوێی گه‌له‌كه‌مان‌و چاكردنی گوزه‌رانی خه‌ڵك ‌ ...
بەمەبەستی خۆئامادەكردن بۆ هەڵبژاردنەكانی داهاتوو بڕیاری پێویست درا ...
راگه‌یه‌ندراوی كۆبوونه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی ‌ ...
ترامپ: كلینتۆن زیندانی دەكەم ...
په‌كخستنی‌ په‌رله‌مان كاریگه‌ری‌ خراپی یاسایی لێكه‌وتۆته‌وه‌ ‌ ...
یەكێتی وگۆڕان دووپاتی ئیرادەی بەهێزیان بۆ بەرەوپێشبردنی ڕێكەوتنی نێوانیان كردەوە ...
دەزگای هەڵبژاردن و NDI پلانی نوێیان تاوتوێكرد ...
بەهۆی نەوتەوە سەرۆكی پێشووی بەرازیل دادگایی دەكرێت ‌ ...
پارتەكەی پۆتین براوەی یەكەمی ئەنجومەنی دۆمایە ...
ئەمڕۆ لێپرسراوی دەزگا دەستبەكاربۆوە ...
هەڵبژاردنی ئەنجومەنی دۆمای روسیا دەستیپێكرد ...
هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای كه‌ركوك هاوكاتی پارێزگاكانی تر بێت ...
دوای چارەسەری پێویست شۆڕش ئیسماعیل گەیشتەوە هەرێم ...
گوشار ده‌خرێته‌ سه‌ر په‌رله‌مانتاران بۆ هێشتنه‌وه‌ی زێباری ...
روونكردنه‌وه‌یه‌ك له‌زۆرینه‌ی مه‌كته‌بی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان-ه‌وه‌ ‌ ...
مام جەلال: یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان له‌ سه‌ره‌تای‌ دامه‌زراندنییه‌وه‌ به‌ كرده‌وه‌ سه‌لماندویه‌تی له‌ ریزی هه‌ره‌ پێشه‌وه‌یه‌ ... ‌ ...
گەندەڵی سەرۆکی بەرازیل دەباتە بەردەم دادگا ‌ ...
ترامپ پاشگه‌ز ده‌بێته‌وه‌ ...
ئەمڕۆ تێریزا دەبێتە سەرۆكوەزیرانی بەریتانیا ...
هیوای چاكبوونەوە ...
بەكارهێنانی دەنگی خەڵك بۆ زیادكردنی دەسەڵاتی تاكەكەس ‌ ...
پێنجشەممە، چارەنوسی بەریتانیا دیاریدەكات ...
مام جەلال: پێویسته‌ ئه‌ركه‌ پیرۆزه‌كانی خۆمان هه‌میشه‌ له‌بیر بێت‌و خه‌بات بكه‌ین بۆ به‌دیهێنانیان كه‌ به‌شێكی زۆریان هێشتا نه‌هاتوونه‌ته‌ دی ‌ ...
هیلاری دەبێتە یەكەم ژن لەمێژووی ئەمریكادا ...
جەنگی ئێران و سعودیە بەردەوامە ...
یه‌كێتی له‌گه‌ڵ گۆڕان‌و لەگەڵ پارتی‌-ش كۆده‌بێته‌وه‌ ‌ ...
ترامپ لەسەر رێگەی كۆشكی سپی ...
كاندیدەكانی سەرۆكایەتی ئەمریكا كۆمەك كۆدەكەنەوە ...
هەدەپە و ئاكەپە لەسەر پارێزبەندی شەڕیانكرد ...
كۆماری و دیموكراتەكان نیویۆرك یەكلایی دەكەنەوە ...
مام جەلال : هێشتا زۆر ئه‌رك‌و ئامانجی گه‌وره‌ ماون كه‌ ده‌بێت خه‌باتێكی سه‌خت‌و ژیرانه‌ بۆ به‌دیهێنانیان بكه‌ین ... ‌ ...
ده‌سته‌ی‌ نوێی كۆمه‌ڵه‌ی خوێندكاران‌و لاوانی كوردستان هه‌ڵبژێردرا ‌ ...
حزبەکەی مێرکل لە هەڵبژاردنی هەرێمەکاندا ...
هەڵبژاردنی پەرلەمانی هەرێمەكانی ئەڵمانیا بەڕێوەدەچێت ...
ریفۆرمخوازەكانی ئێران پەرلەمان مسۆگەر دەكەن ...
دەزگای هەڵبژاردن خولی سەركردەی سەركەوتوو دەكاتەوە ...
ترامپ و كلنتن بەرەو كورسی سەرۆكایەتی ئەمریكا دەچن ...
هەڵبژاردنی سێشەممەی گەورە لەئەمریكا بەڕێوەدەچێت ...
ریفۆرمخوازان ئەنجومەنی شارەزایانیان بردەوە ...
هەڵبژاردنەكانی ئێران و رۆژهەڵاتی كوردستان دەستیپێكرد ...
كورد و موحافیزكارو ریفۆرمخواز و میانڕەوەكان لەهەڵبژاردنەكانی ئێراندا ...
مانگی نۆڤەمبەری ئەمساڵ هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی ئەمریكا ئەنجامدەدرێت ...
لە ئایۆوا، تێد كروزی كۆماری و كلینتۆنی دیموكرات براوەن ...
بەرزڕاگرتنی یادی 38 ساڵه‌ی شه‌هید ئارام ‌ ...
شێوازی هه‌‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی ئێران ...
په‌یوه‌ندییه‌كانی سعودیه‌و ئێران‌ له‌سایه‌ی ململانێی مێژوویی شیعه‌و سوننه‌دا ‌ ...
دەقی نەخشەڕێگای پەیوەندیی لەگەڵ پارتی دیموكراتی كوردستان ...
دەقی نەخشەڕێگای پەیوەندیی لەگەڵ بزووتنەوەی گۆڕان ...
دەزگای هەڵبژاردن پلانی كاری 2016ی داڕشت ...
پیرۆزبایی لێپرسراوی دەزگای هەڵبژاردن بۆ كوردستانی نوێ‌ ...
پاساوهێنانه‌وه‌ بۆ سیستمی سه‌رۆكایه‌تی ‌ ...
پەیامی لێپرسراوی دەزگای هەڵبژاردن بەبۆنەی ساڵی نوێ‌ ...
شانزەیەمین ساڵیادی كوردسات پیرۆزە ...
پارتی گەلی فەرمانڕەوا هەڵبژاردنەكەی ئیسپانیای بردەوە ...
دەنگدەرە ڤەنزوێلییەكان چافێزمۆكان سزادەدەن ...
نۆزدە ژنی سعودی براوەی هەڵبژاردنن ...
كانتۆنەكانی رۆژئاوا سوپاسی دەزگای هەڵبژاردنیان كرد ...
راستڕەوەكان ئه‌نجومه‌نی‌ ناوچه‌كانی‌ فه‌ره‌نسا دەبەنەوە ...
ماكری لیبڕاڵ بەسەرۆكی ئەرجەنتین هەڵبژێردرا ...
سه‌ربه‌خۆیی كه‌ته‌لۆنیا له‌شه‌قامه‌وه‌ بۆ په‌رله‌مان ...
هەڵبژاردن و ناجۆری سیستمی حوكمڕانی لەهەرێمی كوردستان ...
تۆماركردنی ئەلكترۆنی دەنگدەرانی سلێمانی دەستیپێكرد ...
یەكێتی پڕۆژەی بۆ سازان هەیەو لەگەڵ لایەنەكان كۆدەبێتەوە ‌ ...
هێرۆ ئیبراهیم ئه‌حمه‌د:دووباره‌ سه‌ركه‌وتنی هه‌ده‌په‌ پیرۆزه‌ ‌ ...
راگه‌یاندنی مه‌كته‌بی سیاسی سه‌باره‌ت به‌ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنی توركیا ‌ ...
ئەنجامە بەراییەكانی پەرلەمانی توركیا ...
كورسییەكانی هەدەپە زیاد دەكەن ...
گوزەرێك بەهەڵبژاردنەكانی عێراق و هەرێمی كوردستاندا ...
رۆلی گەنج لە نێوان دوو هەڵبژاردندا ...
پارتی دادو گەشەپێدان گەندەڵە ...
"كۆندی" بۆ جاری دووەم وەك سەرۆك هەڵبژێردرایەوە ...
هەڵبژاردنە پەرلەمانیەكەی میسر دەستیپێكرد ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران 2014 ...
دەبێت لەهه‌ولێر‌و دهۆكیش پۆسته‌كان به‌گوێره‌ی ئیستحقاقی هه‌ڵبژاردن دابه‌شبكرێن ‌ ...
شۆڕش ئیسماعیل: یه‌كێتی پێشبینی ئه‌م دۆخه‌ی هه‌رێمی كردبوو ...
دووباره‌ باڵی راستڕه‌وی میانڕه‌و له‌هه‌ڵبژاردنی پورتوگالدا بردییه‌وه‌ ‌ ...
پارتی ٣ كورسییەكەی پڕناكاتەوە ...
توركیا؛ هه‌ڵبژاردنی پێشوه‌خت، هه‌وڵێك بۆ به‌دیهاتنی خه‌ونه‌ كۆنه‌كه‌ی ئه‌ردۆغان ‌ ...
سەربەخۆخوازەكانی هەرێمی كەتەلۆنیا زۆرینەی دەنگەكانیان مسۆگەر كرد ...
"ئەلێكس سیپراس" متمانەی دەنگدەرانی یۆنانی بەدەستهێنایەوە ...

ئامادەكردنی: كەنار ئەنوەر و سەرباز مەحمود

دەستپێك:
چاودێرانی سیاسی لەپاش هەڵبژاردنەوەی حەسەن رۆحانی بۆ وەرگرتنەوەی پۆستی سەرۆكایەتی ئیران ، چاویان لەو گۆڕانكاریانەیە كە ئەو وڵاتە لەسەر ئاستی ناوخۆی و دەرەكی دەستوپەنچەی لەگەڵ نەرم دەكات ، لەسەر ئاستی ناوخۆی وا لێكدەدرێتەوە، ئەو رەوتەی هەڵبژاردنەكانی سەرۆكایەتی ئایاری ساڵی 2017 ی بردبێتەوە ، ئەگەری زۆرە ، لەدوای "عەلی خامەنەئیی" پۆستی رابەڕی شۆڕشی ئیسلامی ئیران  وەربگرێت،... لەسەر ئاستی پەیوەندی دەرەكی و مامەڵە لەگەڵ وڵاتانی خۆرئاوا و ئەمریكا ، ئەم هەڵبژاردنە بەیەكەم هەڵبژاردن ناودەبریت لەپاش ، رێككەوتنە ئەتۆمییەكەی نێوان تاران و وڵاتانی گروپی (5+1)، ئەوەش ئەركی سەرۆكی نوێ‌ قورستر دەكات ، بۆیە لە ئیستادا "حەسەن رۆحان" لەبەردەم تاقیكردنەوەیەكی گەورەدایە ، بەتایبەت لەسەر تەوژمە ناوخۆییەكان و ئاڵانگرییەكانی ولایەتەیەكگرتووەكانی ئەمریكا ، بە تایبەت لەپاش دەستبەكاربوونی ترامپ و ئیدارەی نوێی كۆشكی سپی ، كە هەڕەشەی هەڵوەشاندنەوەی رێككەوتنەكەی تەمووزی ساڵی 2015ی نێون تاران و وڵاتانی خۆرئاوا دەكەن ... چاودیران دەلێن چوارساڵی داهاتووی سەرۆكایەتی كۆماری "روحانی"زۆر پرسی ناوخۆی و هەرێمی یەكلا دەكاتەوە، بەتایبەت كە لە بانگەشەكانی هەڵبژاردن حەسەن رۆحانی "درووشمی كۆتایی هێنان و هەڵگرتنی سزا ئابورییەكانی سەر ئیرانی كردبووە بانگەشەی هەڵبژاردن.

هەڵبژاردنی خولی 12 هەمین –ی سەرۆكایەتی ئیران
لە رۆژی 15ی ئایاری ساڵی 2017 ، لە (56) ملیۆن دەنگدەری ئێرانی روویان لە سندوقەكانی دەنگدان كرد ، بۆ هەڵبژاردنی خولی 12 هەمین سەرۆكایەتی كۆمار ، كە لەو هەلبژاردنە 6 كاندید كێَبڕكێیان دەكرد، بۆ بەدەستهێنانی پۆستی سەرۆكایەتی كۆمار ،هاوكات لەگەڵ ئەو هەڵبژاردنەش ، هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی شارەوانییەكان لەسەر تاسەری وڵات بەرێوەچوون."1"


مافی دەنگدان
هەموو هاونیشتیمانییەكی ئیرانی ،بە هەموو بیرۆكەو ئاین و پێكهاتەو مەزهەبێكەوە كە هەڵگری رەگەزنامەی ئەو وڵاتە بێت مافی بەشداریكردنیان هەیە لە پرۆسەی دەنگداندا و هەروەها چانسی ئەوەشی هەیە خۆیان كاندید بكەن و لەرێگای بانگەشەكردن بۆ خۆیان متمانەی خەڵك ببەنەوە."1"

مافی خۆپاڵاوتن
هەر ئێرانییەك كە تەمەنی  لە 21 ساڵ ،بێت و لە 75 ساڵیش زیاتر نەبێت ، مافی خۆكاندید كردنی هەیە بۆ هەڵبژاردنەكان ،بەو مەرجەی  باوەڕی بە بنەماكانی شەریعەتی ئیسلامی و مەزهەبەكانی شعیە هەبێت ، دواتر ،لە  ئەنجومەنی داڕشتنەوەی دەستور ، كە یەكێكە لە ئەنجومەنە باڵادەستەكانی كۆماری ئیسلامی ئێران و لە 12 ئەندام پێكهاتووەو و راستەوخۆ دەسەڵاتیان لە  ئەنجومەنی شوراوە وەرگرتووە ،ناوی وەك كاندیدی بۆ ركابەرییەكە پەسەند بكریت...هاوكات ، بەپێ سیستمی هەڵبژاردنەكان لە ئیران  ، پێویستە كاندیدی سەرۆكایەتی، مسوڵمان و شیعەبێت خزمەتی شۆرشی كۆماری ئیسلامی كردبێت و خۆی یان كەسە نزیكەكانی هیچ پۆست و پلەوپایەیەكی لە حكومی پاشایەتی نەبوبیت .هاوكات سەرۆك مافی خۆكاندید كردنەوە هەیە بۆ خولی دووەمیش... بەڵام ، دوای دانیشتنی بۆ ماوەی خولێك، دەتوانێت بۆ خولی سێهەمیش خۆی كاندید بكاتەوە .. "1"

 

سیستمی هەڵبژاردن
سیستمی هەڵبژارد لە كۆماری ئیسلامی ئیران ، فرەحزبییە و 4 ساڵ جارێك پرۆسەكە بەرێوەدەچێت،دەنگدان نهێنیە و بەشێوەی بازنەی بەرێوە دەچێت ، كاندیدی سەرۆكایەتی دەبیت ، ئەنجوومەنی دارشتنەوە دەستور پەسەندی بكات ، وادەی بانگەشەكردنی هەڵبژاردن لەیاساكانی هەڵبژاردن دیار كراوە كە تەنها "17" رۆژ دەخایەنێت واتا لە لە 21 ی‌ نیسانەوە دەستیپێكردو لە  رۆژی‌ 18 ئایار كۆتایی دێت.

ناوی كاندیدەكانی خولی دوانزەهەمین سەرۆكایەتی كۆماری ئیران
پێشتریش وەزارەتی ناوخۆ ئیران رایگەیاندبوو كە بۆ ئەو هەڵبژاردنە "1638" كەس خۆیان پاڵاتبوو ، بەڵام زۆرینەیان لەلایەن لیژنەی داڕشتنەوە دەستور ناوەكانیان رەتكرانەوە ، بەڵام شەش كاندید كێبركێ توندیان دەكرد بۆ بەدەستهێنانی پۆستی سەرۆكایەتی كۆمار .
حەسەن رۆحانی –كاندیدی ریفۆڕم خوازەكان
ئیبراهیم رەئیسی- گردبوونەوەی زانایانی مجاهید
مستەفا هاشمی تەبا- كاندیدی پارتی كەوادری ئەلبنا
مستەفا میر سەلیم- حزبی موتەلەفی ئیسلامی
محمەد باقر قالیباف – كۆمەڵەی پێشكەوتن و دادپەروەری ئیران- بەرلە دەستپێكردنی پرۆسەی دەنگدان لە كێبركێكان كشایەوە
ئیسحاق جیهانگیر- كاندیدی پارتی كەوادری ئەلبنا- بەرلە دەستپێكردنی پرۆسەی دەنگدان لە كێبركێكان كشایەوە

بانگەشەی هەڵبژاردن
ئابوری  پانتاییەكی فراوانی لە مشتومڕەكانی بانگەشەی هەڵبژاردنی خولی نوێ‌ سەرۆكایەتی ئێران داگیر كردبوو. بەرەی پارێزگاران كۆنترۆڵی ئابوریی ئێرانیان لە رێی سوپای پاسدارانی ئێرانەوە لەدەستدایەو هەژمونیان بەسەر دامەزراوە دارایی و سەربازیەكاندا هەیە.بەرەی میانرەوەكانیش بانگەشە بۆ كرانەوەی سیاسی و ئابوریی و كۆمەڵایەتی دەكەن و پشتیوانی لە وەبەرهێنانی دەرەكی دەكەن. حەسەن روحانی سەرۆكی ئێران كە نوێنەرایەتیی بەرەی ریفۆڕمخوازەكان ومیانرەوەكانی دەكرد و بەهێزترین كاندیدی ئەو بەرەیەش بوو، لە خولی یەكەمی سەرۆكایەتیەكەیدا توانیویەتی رێژەی هەڵاوسان لە لەسەدا  40 ەوە بۆ لەسەدا  33  پۆینت 5 كەم بكاتەوە و گەشەی ئابوریش بگەیەنێتە لەسەدا 12 پۆینت 5ن ئەو دەرفەتی قۆستەوە كە چاكسازی ئابوری و كۆمەڵایەتی بكاتەوە بە بانگەشەی هەڵبژاردنەكانی و دواجاریش تێیدا سەركەوتوو بوو ... لەبەرامبەردا بەرەی پارێزگاران مشتومڕی ئەوەیان دەكرد رێكەوتنە ئەتۆمیەكەی نێوان ئێران و گروپی وڵاتانی 5 كۆ 1 ، كە حكومەتەكەی روحانی بە دەستكەوتێكی گەورەی دادەنێت، هیچ كاریگەرییەكی ئەوتۆی لەسەر ئابوریی وڵات نەبووە، بەڵام ئەو بانگەشەیە دەنگدەرانی رازی نەكرد

هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی بەژمارە
زیاتر لە 56 ملیۆن كەس مافی بەشداریكردنیان لە دوانزەیەمین خولی هەڵبژاردنی سەرۆكایەتییەكەی كۆماری ئیسلامیدا هەبوو كە لەیەك كاتدا لەناوەوە دەرەوەی وڵاتەكەدا بەڕێوەچوو.هاوكات لەگەڵ هەڵبژاردنە سەرۆكایەتییەكەدا، هەڵبژاردنی ئەنجومەنە خۆجێییەكانیش ئەنجامدار.بەپێی ئامارەكانی دەستەی هەڵبژاردنی ئێران، یەك ملیۆن و 350 هەزار  و 294 دەنگدەر یەكەمجاریان بوو بەشداری لە پرۆسەی هەڵبژاردندا بكەن.زیاتر لە 130 هەزار سندوقی دەنگدان لە 31 پارێزگاكەی ئێراندا كرابوونەوە و 300 هەزار ئەندامی هێزەكانی وەزارەتی ناوخۆش بۆ پاراستنی ئاسایشی هەڵبژاردنەكان تەرخانكرابوون.
بەمەبەستی بەشداریكردنی رەوەندی ئێرانیش لە هەڵبژاردنەكاندا، 304 ناوەندی دەنگدان لە 103 وڵاتی جیهاندا كرابوونەوە.لە هەرێمی كوردستانیش دەنگدەران لەرێی كونسوڵخانەكانی ئێران لە هەولێر و سلێمانی بەشداریانكرد و 17 سندوقیش لە شارەكانی ناوەڕاست و باشووری عێراق دانرابوون.

 

ئەنجامی هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی ئیران "خولی 12"ی ساڵی 2017
دوای ئاشكراكردنی ئەنجامی بەراییەكان ، دوو رۆژ دواتر لە 21ی ئایار وەزارەتی ناوخۆ ئەنجامی كۆتایی هەڵبژاردنەكەی بڵاو كردەوە " حەسەن رۆحانیش " لە خولی یەكەمدا بووە براوەی هەڵبژاردنەكەو پۆستی سەرۆكایەتی كۆماری وەرگرتەوە ، بەپێ راگەیەنراوەكەی وەزارەتی ناوخۆی ئەو وڵاتە ، رێژەی بەشداری لە(73%) بووە ، زیاتر لە (42)ملیۆن و (382)هەزار كەس بەشداری پرۆسەیەكان كردبوو ،كە تیایدا حەسەن رۆحانی بە بەدەستهێنانی ریژەی لە 58%ی دەنگەكان كە زیاتر لە 23 ملیۆن دەنگدەر و بە جیاوازی 7 ملیۆن دەنگدەر لەگەڵ ركابەرەكەی (ئیبراهیمی رەئیس) ، هەڵبژاردنەكەی بردەوە و بووەوە بەسەرۆك كۆماری ئیران .

ریژەی دەنگی كاندیدەكان
حەسەن رۆحانی –كاندیدی ریفۆڕم خوازەكان (58.58%) كە دەكاتە (23,549,616) دەنگ
ئیبراهیم رەئیسی- گردبوونەوەی زانایانی مجاهید(39.71%) كە دەكاتە (15,786,449) دەنگ
مستەفا میر سەلیم- حزبی موتەلەفی ئیسلامی(1.17%)كە دەكاتە (478,215) دەنگ
مستەفا هاشمی تەبا- كاندیدی پارتی كەوادری ئەلبنا (0.54%) كە دەكاتە (215,450) دەنگ
لە هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی كۆمار حەسن رۆحانی لە (22) پارێزگای ئیران دەنگی زۆرینەس مۆسگەر كرد و لەبەرامبەریشدا ئیبراهیمی رەئیسی لە (8) پارێزگا دەنگەكانی زۆرینە بوو



بەشداری كورد لە شارەكانی خۆرهەڵاتی كوردستان  هەڵبژارد
لە پێنج پارێزگای رۆژهەڵاتی كوردستان نزیكەی 6 ملیۆن و 843 هەزار كورد مافی دەنگدانیان هەبوو. لەم ژمارەیەش چوار ملیۆن و 544 هەزار و 780 كەس بەشداری پرۆسەكەی كردبوو، زۆربەی دەنگەكان بۆ رووحانی بوون، بەجۆرێك بەگشتی دوو ملیۆن و 841 هەزار و 660 كەس لە رۆژهەڵاتی كوردستان دەنگیان بە رووحانی داوە.... هەرچەند ئەو ئامارە لەلایەن چالاكوانی مەدەنی حزبە سیاسیەكانی كورد لە خۆرهەڵاتی كوردستان رەتكراونەتەوە و رادەگەیەنن ، ئەو ئامارە نا دروستە ، باس لەوەشدەكە ریژەی كورد لە ئیران ، زۆر لەو ژمارەیە زیاترن كە كۆماری ئیسلامی ئیران ئاماژەی پیداون و دەلێن پێكهاتەی كورد لە ئیران زیاتر لە 13%.

وتاری سەركەوتنی رۆحانی
لەپاش راگەیاندنی ئەنجامی بەرایی هەڵبژاردنەكان "حەسەن رۆحانی" كاندیدی سەركەوتوو بۆ وەرگرتنی خولیكێكی نوێ سەرۆكایەتی لەكەناڵی رەسمی وڵاتەكەی رایگەیاند " هاونیشتیمانیانی وڵاتەكەی رێگەی هەماهەنگی و لێكتێگەیشتنیان لەگەڵ دەرەوی ئیران و كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی هەڵبژارد ، ئیرانییەكان بڕیاریاندا رێگەی دەمارگیر و گۆشەگیر و توندڕەوی جێبهێڵن

حەسەن رۆحانی
"حەسەن رۆحانی" لەبەرەی ڕیفۆرمخوازەكانی ئیرانە و لەشاری "سەرخە"ی ئیران لە بنەماڵەیەكی ئاینی دایك بووە، ئێستاش تەمەنی 69 ساڵە، و هاوسەرگیری كردووە و 4 منداڵی هەیە، لەسەرەتادا هاوسەرەكەی لەگەڵ ئەوەدا نەبووە كە خۆی بۆ خۆلی دووەم كاندید بكاتەوە.لەساڵی 1995 روحانی بڕوانامەی ماجستێری لەیاسای گشتی بەدەست هێناوە و  هەرلەهەمان بواردا و  لە ساڵی 1999 لە زانكۆی "كلاسكۆ"ی سكۆتلەندا بروانامەی دكتۆرای وەرگرتووە، دوای شۆرشی ئیسلامی روحانی بەشداری كارای هەبووە لەبونیات نانەوەی سوپا و بنكە سەربازییەكانی ئێران.روحانی 1980 وەك ئەندامی پەرلەمانی ئیران هەڵبژێردراوە و بۆ ماوەی 5 خول و تاساڵی  2000 لە پەرلەمان  چەندین پۆستی وەرگرتووە، لەو ماوەیەدا روحانی پۆستی جێگری سەرۆكی پەرلەمان و سەرۆكی لیژنەی بەرگریی و سیاسیەتی دەرەوەی  ئێرانی بەڕێوەبردووە و لەساڵی 1980 بۆ 1983  سەرۆكی لیژنەی چاودێری دەزگاكانی راگەیاندنی نیشتمانی ئیران بووە. لەماوەی كاری پەرلەمانیدا روحانی وەك نوێنەری رابەری شۆرشی ئیسلامی ئیران كاریكردووە دواتر وەك راوێژكار لەلای هاشمی رەفسەنجانی و محەمەد خاتەمی سەرۆكانی پێشووی ئیران بۆ ماوەی 13 ساڵ لەگەڵیان كایكردووە و لەساڵی 1989 ئەندامی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەی ئێران بوو.روحانی لەساڵی 1991 ئەندامی ئەنجومەنی  دەستنیشانكردنی  بەرژەوەندییەكانی ئێران دیاریدەكرێت و  دواتر لەساڵی 1992 وەك سەرۆكی سەنتەری لێكۆڵینەوەی ستراتیژی و لەساڵی 1999ش وەك ئەندامی ئەنجومەنی شارەزایانی ئێران كاریكردووە، تا  ئەوكاتەی لەساڵی 2013ش بەسەرۆك كۆماری ئێرانی هەڵدەبژێردێت لێپرسراوی دۆسێی ئەتۆمی پێ سپێردراوە .رێكەوتنە ئەتۆمییەكەی ساڵی 2015ی نێوان ئێران و خۆرئاوا بە دەستكەوتی گرنگی روحانی دادەنرێت



ركابەرەكەی رۆحانی " ئیبراهیم رەئیسی"
ئیبراهیم رەئیسی لەبەرەی پارێزگارەكان، ماوەیەك بەر لەهەڵبژاردنەكان،  ئێرانییەكان بەو ناوە ئاشنا نەبوون،  بەڵام دواتر بووە  ركابەری بەهێزی  حەسەن روحانی بكات بۆ بەدەستهێنانی پۆستی سەرۆكایەتی ئەو وڵاتە لە هەڵبژاردنەكانی ساڵی 2017.
رەئیسی خاوەنی بروانامەی دكتۆرایە لە فیقهی ئیسلامی و  تەمەنی57 ساڵە و لەگەرەكی "نۆغان" ی شاری مەشهد لەدایك بووە، رەئیسی  بە كەسایەتی نزیك لە عەلی خامنەیی رابەری شۆڕشی ئیسلامی دەداندرێت، جگە لەوەی پیاوێكی ئاینییە، دەیان ساڵیش ئەزموونی كاركردنی لە بواری دادوەریدا هەیە. لەساڵی 1980 رەئیسی نوێنەرایەتی گشتی شاری كەرەج دەگرێتەدەست، دواتر هەر لەوشارە وەك  داواكاری گشتی دەستبەكار دەبێت،  لەساڵی 1985یش رئیسی دەبێتە جێگری داواكاری گشتی تاران و لەساڵی 1989 پۆستی داواكاری گشتی تاران دەگرێتەدەست و تا ساڵی 1994 لەو پۆستەدا دەمێنێتەوە.رئیسی بەردەوام دەبێت لەكاركردن لەبواری داوەریدا و  لەساڵی 2004 تا ساڵی 2014 پۆستی یاریدەدەری یەكەمی سەرۆكی دەسەڵاتی دادوەری ئێران وەردەگرێت  و تا ساڵی 2016 پۆستی داواكاری گشتی تاران هەبووە و  دواتر  بەبڕیاری خامنەیی ئەركی سەرپەرشتیاری مەزارگەی "ئیمام رەزا "شیعەكانی لەمەشهەد پێ سپێردراوە... پێشتریش رەخنەی ئەوە لە رەئیسی دەگیرا كە "كەسێكی سیاسی نییە"... "3"

بەبەراورد بە هەڵبژاردنی ساڵی 2013ی سەرۆكایەتی "رۆحانی دەنگەكانی زیادی كرد
لە هەڵبژاردنەكانی ئەو كاتی سەرۆكایەتی كۆماری ئیران لە ساڵی 2013 ، (686) پاڵیوراو خۆیان كاندید كردبوو بۆ وەرگرتنی پۆستی سەرۆكایەتی كۆمار ،كە دواتر ئەنجوومەنی داڕشتنەوەی دەستور ناوی (8) كاندیدی پەسەند كرد ، لەو هەڵبژاردنە كە رێژەی بەشدار دەنگدەران لە (72%) بوو كە زیاتر لە (36) ملیۆن دەنگدەر بەشداری پرۆسەكەیان كردبوو، حەسەن رۆحانی لە توانی بە جیاوازییەكی زۆر لەگەڵ ركابەرەكەی بە بەدەستهێنانی زیاتر لە(18) ملیۆن دەنگە كە دەیكردە لە 50.71% هەموو دەنگەكان ، پۆستی سەرۆكایەتی بۆخۆی مسۆگەر بكات ... هەر ئەو كاتیش ، حەسەن رۆحانی باشتركردنی ژیرخانی ئابوری كردە دروشمی هەڵبژاردنەكان و دۆسییەی رێككەوتنە وڵاتەكەی لەگەڵ وڵاتانی گروپی(5+1) لەسەر پرسی بەر نامە ئەتۆمییەكە و هەڵگرتنی سزا ئابورییەكانی سەر وڵاتەكەی كردە بابەتی بانگەشەكانی.

ئەنجامی كۆتایی هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی ساڵی 2013
حەسەن رۆحانی 50.71%
محمد باقرقالیباف  16.55%
سعید جەلیلی 11.35%
موحسین رەزای 10.58%
عەلی ئەكبەر ولایەتی 6.18%
سەید محمەد غەرەزی  1.21%
غوڵام علی حداد- كشایەوە
محمەد رەزا عارف- كشایەوە

جەمسەری موحافیزكار و ریفۆڕمخوازەكان لە هەڵبژاردنەكاندا
كلتوری سیاس ئیران دابەش بووە بەسەر سێ رەوتدا (موحافیزكارەكان) كە پیان دەوتریت "ئوسوڵگەراییەكان" ، ڕیفۆڕمخوازەكان كە زۆرجار بە "ئیسڵاحگەراییەكان ناودەبرین ، لەگەڵ رەوتی (میانڕەوەكان) كە پیاندەوتریت موعتەدیلون... هەریەك لەم سێ رەوتە بەتایبەت (موحافیزكارەكان) و (ڕیفۆڕمخوازەكان) كاریگەری تەواویان بەسەر كلتوری سیاسی ئیرانەو هەیەو دەنگدەرانیان لە نیوانیان خۆیان دابەشكردووە و سەنگی هەریەكەش لەو دوو رەوتە ئەنجامی هەڵبژاردانەكان لەو وڵاتە یەكلادەكاتەوە ، لیرەدا باسی كاریگەری رەوتی میانڕەوەكان ناكریت ، چونكە ئەو رەو رەوتە لەكاتی هەڵبژاردنەكان وەك رەوتێكی سەربەخۆ دەرناكەوت و لەو پرۆسەیەدا پشتیوانی لە یەكێك لە دوو رەوتە دەكەن..



موحافیزكارەكان ئوسوڵگەراییەكان"
ئەو جەمسەرەیە لە فەرهەنگی سیاسیی‌و ئاینیی ئێرانییەكان بە (ئوسوڵگەراییەكان") ناسراوە، لەچوارچێوەی هاوپەیمانیی ئیتیلافی موحافیزكارەكان كۆبونەتەوە، غولام عەلی حەداد سەرۆكایەتی دەكات‌و  خاوەنی دەیان رێكخستن و تەوژمن ..موحافیزكارەكان، پشتیوانیی سەرەكیی و بەرگریكاری توندن لە مانەوەی كۆماری ئیسلامی ئیران لەسەر بنەمای سوننەتی و 12 ئیمامەكەی شیعە دەكەن ، ئوسوڵگەراییەكان"تێروانینیان بۆ بازار بریتییە لە ئابوریی ئازاد‌و كورتكردنەوەی دەسی دەوڵەت لە كاروباری بازاردا. موحافیزكارەكان بۆ سیاسەتی دەرەوە مەیلیان بەلای بایەخدانە بە جیهانی عەرەبیی‌و ئیسلامیی، واتە مانەوەی ئێران لە دۆخی دژایەتیكردنی خۆرئاوا بەتایبەت ئەمریكا.لیستی هەڵبژاردنی موحافیزكارەكان هەمیشە ژمارەیەكی بەرچاو لە ئابوریناسانی تێدایە، بەردەوام لەهەوڵی بەدەستهێنانی زۆرینەی دەنگەكانی ئەنجوومەنی شوران ... ئوسوڵگەراییەكان" رێگرن لە كرانەوەی زیاتر بەرووی ئەوروپا‌و ئەمریكا.

ریفۆرمخوازەكان (ئیسڵاحگەراییەكان):
ئەم رەوتە جەمسەری بەهێزو ركابەری موحافیزكارەكانن، تێروانیان لەچوارچێوەی نیشتیمانیی‌و ئیسلامیدایە، لە فەرهەنگی سیاسیی‌و دینیی ئێرانییەكان بە (ئیسڵاحگەراییەكان) ناسراون، ئیسڵاحگەراییەكان سەرەرای پشتیوانیان بۆ شۆڕشی كۆماری ئیسلامی ، بەڵام داوای ریفۆرمی سونەتی و نەریتی ئیرانیش دەكەن ، ئیسڵاحگەراییەكان داوای كرانەوە دەكەن بەرووی خۆرئاوا‌و سەركەوتوشبوون لە بەدیهێنانی رێكەوتنی ئەتۆمیی بەسەرپەرشتی جەواد زەریف، هەروەها داوای بەرفراوانكردنی پانتایی ئازادییە كۆمەڵایەتییەكان دەكەن‌و، لەگەڵ بیناكردنی سیاسەتێكی نیشتیمانین بۆ وڵاتەكەیان لەسەر بنەمای پرەنسیپی ئێران پێش هەموو شتێك.

میانرەوەكان (موعتەدیلەكان):
ئەمانە لە نێوان موحافیزكارەكان‌و ئیسڵاحخوازەكاندا خۆیان یەكلانەكردۆتەوە، بەڵام بەگشتیی زۆرجار مەیلیان بەلای ئیسڵاحخوازەكانە‌و شوێن هێڵە گشتییەكانی ئەو جەمسەرە دەكەون، شوێنكەوتەی سیاسەت‌و دونیابینیەكانی حوجەتولئیسلام هاشمی رەفسنجانیی‌و حەسەن رۆحانین، ئەمان لە هەناوی موحافیزكارە راسترەوەكانەوە هاتون‌و پاشان برێك لە ئیسڵاحخوازە میانرەوەكان هاتنە پاڵیان، تێروانینی میانرەوەكان بۆ كۆماری ئیسلامیی دیسان پشتگیری لە ئیسلامیەتی نیزامەكە دەكەن، لەگەڵ ئابوری ئازادان، هەروەها لەگەڵ كرانەوەی وڵاتن بەرووی خۆرئاوادا لە سیاسەتی دەرەوەی ئێراندا، لەگەڵ بایەخدانی گرنگ بە بەستنی پەیوەندی لەگەڵ وڵاتە عەرەبیی‌و ئیسلامییەكان، هەروەها داوای كرانەوەی زیاتری كۆمەڵایەتیی دەكەن، دەڵێن پێویستە ئابوریی‌و ئاوەدانكردنەوە بنەمای سیاسەتی حكومەت بێت لە هەردوو ئاستی ناوخۆ‌و دەرەوەش. "6-4"

سیستمی سیاسی ئێران
كۆماری ئیسیلامی ئێران ناوی فەرمی وڵاتی ئێرانە لە دوای شۆڕشی ئیسلامی ساڵی 1979ەوە، گۆڕینی حكومی پادشایەتی ،  لە كۆتایی ساڵی 1980 ، هەڵبژاردن  بەریوەچوو بۆ دامەزراندنی حكومەت و ئەنجوومەنی شارەزایان و ئەنجومەنی شورا ،
ئێران سیستمێكی ئیسلامی هەیە و هەریەك لە رابەری گشتیی و سەرۆكی وڵات و ئەنجومەنی شارەزایان و ئەنجوومەنی شوار بەشێوازی جیاواز لەناو سیستمە سیاسیی و جێبەجێكردنەكەدا دەسەڵاتیان هەیە، بەڵام دواجار زۆرینەی بڕیارە گرنگ و چارەنوسسازەكان دەگەرێتەوە بۆ دەسەڵاتەكانی "رابەری گشتیی" تێبپەڕن.

دەسەڵاتەكانی ئێران
هەرچەندە دەستووری ئێران دەسەڵاتەكانی یاسادانان و جێبەجێكردن و دادوەری جیاكردۆتەوە، بەڵام لەسەرووی ئەوانیشەوە رابەری باڵای شۆِرشی ئیسلامی هەیە كە خاوەنی قسەی كۆتایی و دەسەڵاتی رەهایە بەسەر دەسەڵاتەكانی دیكەدا.
رابەری باڵا خاوەنی باڵاترین دەسەڵاتە لەئێراندا كە دیاریكردنی ئەولەویەتەكانی سیاسەتی ناوخۆ و دەرەوە و بڕیاری جەنگ و ئاشتی لەدەستدایە. رابەری باڵا بەدرێژایی تەمەنی لە پۆستەكەیدا دەمێنێتەوە، مەگەر لەحاڵەتێكدا خۆی دەست لەكاربكێشێتەوە یاخود شیاویی بەڕێوەبردنی پۆستەكەی لەدەست بدات... پۆستی "رابەری گشتی" دوای شۆڕشی ئیسلامی ئێران و لە مانگی كانونی یەكەمی 1979 دروستكراو ئایەتوڵڵا خومەینی یەكەمین كەس بوو ئەو پۆستەی وەرگرت و تا ئەو كاتەی كۆچی دوایی كرد لە ساڵی 1989 لە پۆستەكەدا مایەوە، لەو كاتەشەوە تا ئێستا عەلی خامنەیی رابەری گشتی كۆماری ئیسلامی ئێرانە.


لە هەمانكاتدا، "رابەری گشتی" فەرماندەی هێزە چەكدارەكانەو فەرماندە باڵاكانی سوپا دیاریی دەكات، هەر ئەویشە جەنگ و ئاشتی لەو وڵاتدا رادەگەیەنێت. هەروەها دوایین بڕیار دەدات لەبارەی شیاوی كاندیدەكانی سەرۆك كۆمار و ئەنجامەكانی هەڵبژاردن و پۆستەكانی وەزارەتی بەرگریی، دەرەوە، زانیاریی هەروەها كلتورو ئاراستەی ئیسلامی. بەهەمان شێوە لەدەسەڵاتیدا هەیە بەڕێوەبەرانی دەسەڵاتی دادگا و كەناڵە فەرمییەكانی حكومەت دیاریی بكات یاخود دەربكات.


دوای ئەویش ئەنجومەنی پاراستی دەستوور دێت كە لە 12 ئەندام پێكهاتووە و نیوەیان راستەوخۆ لەلایەن رابەری باڵاوە دەستنیشان دەكرێن، نیوەكەی دیكەشی ئەنجومەنی شورا هەڵیاندەبژێرێت، بەڵام ئەو 6 كەسەی كە لەلایەن ئەنجومەنی شوراشەوە دەستینشان دەكرێن دەبێت پێشتر سەرۆكی دەسەڵاتی دادوەری رەزامەندی لەسەر دەربڕێت، كە خۆیشی بەفەرمانی  رابەری باڵا دەستبەكاردەبێت.
سەرجەم ئەو كەسایەتییانەی كە بۆ سەرۆكایەتی، ئەنجومەنی شورا، ئەنجومەنی پسپۆرانی سەركردایەتییەكان كاندید دەكرێن، دەبێت رەزامەندی ئەنجومەنی پاراستنی دەستوور بەدەستبهێنن.
ئەنجومەنی پسپۆرانی سەركردایەتی لە پلەی سێیەمی هەرەمی دەسەڵاتی ئێراندا دێت كە ئێستا لە 86 ئەندام پێكهاتووە و راستەوخۆش لەلایەن گەلەوە هەڵدەبژێدرێن. ئەنجومەنی پسپۆرانی سەركردایەتی دەسەڵاتی دانان و لابردن و چاودێریكردنی رابەری باڵای بەدەستە.
ئەنجومەنی شوراش كە لە 290 ئەندام پێكدێت، دەسەڵاتی یاسادانان و پەسەندكردنی رێككەوتننامە نێودەوڵەتییەكانی هەیە.


بەپێی دەستووری ئێران، سەرۆك كۆمار باڵاترین دەسەڵاتی جێبەجێكردن لە وڵاتەكەدا و وێڕای سەرۆكایەتیكردنی ئەنجومەنی وەزیران، سەرۆكایەتی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی، دەستەی بودجە و پلاندانان، وەزارەتی هەواڵگری و ئاسایشی نیشتمانیی و بانكی ناوەندی ئێران دەكات. سەرۆك كۆمار لەهەمان كاتدا سەرۆكی حكومەتە و ئەندامانی كابینە وەزارییەكەی دیاریی دەكات، هەروەها ئەو سیاسەتانە جێبەجێ دەكات كە لەلایەن رابەری گشتییەوە دانراون یاخود ئەو یاسایانەی لەلایەن پەرلەمانەوە پەسەند كراون."4"

كابینەی حكومەت
كابینەی وزاری حكومەتی كۆماری ئیسلامی ئێران راستەوخۆ لەلایەن سەرۆكی وڵاتەوە سەرپەرشتیی دەكرێت. ئەركی سەرەكیی كابینەكە هاوكارییكردنی سەرۆكی بۆ جێبەجێكردنی سیاسەتەكان كە لەلایەن رابەری گشتییەوە دادەنرێن، هەروەها جێبەجێكردنی ئەو یاسایانەی لەلایەن پەرلەمانەوە دەردەكرێن. وەزیرەكانی كابینەی حكومەت دوای وەرگرتنی متمانە لە پەرلەمان دەستبەكاردەبن. كابینەی ئێستای حكومەتی ئێران لە 18 وەزیر پێكدێت و لەگەڵ ئەوەی سەرۆك نزیكەی 12 یاریدەدەری بۆ كاروبارە جیاوازەكان هەیە.

جیۆپۆڵەتیكی ئیران
لەرووی جوگرافیاوە ئێران دەكەوێتە باشووری رۆژئاوای ئاسیاو باكوری خۆرهەڵاتی نیمچە جەزیرەی عەرەبی ، رووبەروو دەبێتەوە لەگەڵ روسیا و دەریای قەزوین لە باكور ، و ئەفغانستان و پاكستان لە رۆژهەڵات ، و كەنداوی عەرەبی و كەنداوی عوممان لەباشور ، كرفتی عێراق و توركیاو ئیران لە رۆژئاوا چارەسەر دەكات . روبەری پێوانەی جوگرافیای ئیران 1،633،188 كم دووجا. "1"

پێگەی ئیران
كۆماری ئیسلامی ئێران گەمەكەرێكی سەرەكییە لە خۆرهەڵاتی ناوەراستدا ، و بەهۆی  بەرنامە ئەتۆمیەكەی و رۆڵی بەهێزی لە وڵاتانی خۆرهەڵاتی ناوەراست بەتایبەت عێراق و سوریاو لوبنان و یەمەن  ، هێزە جیهانییەكان وەك بەشێك لە كێشەكان و لەهەمانكاتیشدا وەك بەشێك لە چارەسەری ئەو كێشانەش لێ‌ ی دەڕوانن و مامەڵەی لەگەڵدا دەكەن. هەموو ئەمانەش دەكەونە ژێر كاریگەریی ئەو كەسەی دەبێتە سەرۆكی ئێران، لەو سۆنگەیەوە كە سیاسەتی ناوخۆی ئێران لە بنەمادا ململانێیەكە لەنێوان هەردوو باڵی پارێزگار و میانرەودا.هەرچەندە ئەنجامی هەڵبژاردنەكە زۆر  لە واقیعەكە ناگۆرێت، لەبەرئەوەی دواجار دەسەڵاتی سەرەكی لە دەستی رابەری باڵا ئایەتوڵا خامەنەییدایە.  روحانی كە نوێنەرایەتیی مایانرەوەكان دەكات رۆڵی سەرەكیی گێراوە لە ئیمزاكردنی رێكەوتنامە ئەتۆمیەكەدا، ئەویش لەرێی قایلكردنی رابەری باڵاوە كە لە بەرەی پارێزگارانەوە نزیكە."5"

سەرۆكایەتی ئیران لەپاش شۆڕشی ئیسلامی
لەدوای شۆرشی ساڵی (1979) تاوەكو ئیستا (7) كەس پۆستی سەرۆكایەتی كۆماری ئیسلامی ئیرانیان وەرگرتووە ، لەم (7) سەرۆكەش تەنها (3) سەرۆك بەهەڵبژاردن ئەوپۆستەیان وەرگرتووە ، ئەوانەی تریش لەلایەن رابەری گشتیەوە دانراون ، كەلەخوارەوە ئاماژەیان پێكراوە:

ئەبوحەسەن بنی صدر – لەدایكبووی 1933 لە بەرواری 4/2/1980 ئەم پۆستەی وەرگرتووە تا 22/6/1981 سەربە پارتی (مستقل).
 محمد علی رجائی - لەدایكبووی 1933 لە بەرواری 2/8/1981 ئەم پۆستەی وەرگرتووە تا 30/8/1981 سەربە پارتی (جمهوری ئیسلامی ئێران)ە.
علی خامنئی لەدایكبووی 1939 یە ، دووخولی بینیوە خولی یەكەم 13/10/1981 تا 16/8/1985 خولی دووەم لە بەرواری 6/8/1985 تا 3/8/1989 سەربە پارتی (جمعیە العلمائیە جهادیە)، (جامعە روحانیە مبارز).
علی اكبر هاشمی ( رفسنجانی) – لەدایكبووی 1934 دووخولی بینیوە خولی یەكەم لەبەرواری 3/8/1989 تا 3/8/1993 خولی دووەم 3/8/1993 تا 2/8/1997 سەربە پارتی (عمال دستور) (پارتی كارگزاران سازندگی) .
محمد خاتمی – لەدایكبووی ساڵی 1943 دوو خولی بینیوە خولی یەكەم لە 2/8/1997 تا 8/8/2001 خولی دووەم لەبەرواری 8/8/2001 تا 3/8/2005 سەربەپارتی ( تجمع علما‌و مجاهدین) (مجمع روحانیە مبارز).
محمد احمدی نژاد – لەدایكبووی ساڵی 1956 دوو خولی بینیوە خولی یەكەم لە 3/8/2005 تا 5/8/2009 خولی دووەم لەبەرواری 5/8/2009 تا5/8/2013 سەربەپارتی (تحالف بنات ئیران ئیسلامیە ) (ائتلاف بادگران ئیران ئیسلامی ).
حسن روحانی  لەدایكبووی ساڵی 1948 لە 4/8/2013 دەستبەكاربووە تاكو ئیستا لەپۆستەكەی بەردەوامە سەربە پارتی ( اعتدال و توسعە ).(6)

سەرچاوەكان :
1.    (انتخابات إیران الرئاسیە 2017)- موسوعە حورە (یوكیپیدیا)
2.    (انتخابات إیران..40 ملیون ناخب أدلوا بأصواتهم)- (نتخابات-إیران-تمدید-الاقتراع-والمعارچە-تندد-بمخالفات)/(العربیە)
3.    (الانتخابات الرئاسیە فی إیران: المرشحون)-(بی بی سی عربی)/( http://www.bbc.com/arabic/middleeast-39693172)
4.    الانتخابات الرئاسیە الإیرانیە.. 2017 ) (سباق-الرئاسە-فی-إیران-2017)– (جزیرە نیت) (http://www.aljazeera.net/knowledgegate/newscoverage)
5.    مركز جزیرە للدراسات (الانتخابات الرئاسیە الإیرانیە: قرا‌وە فی الخارگە السیاسیە – (http://studies.aljazeera.net/ar/reports/2017/04/170418112116458.html)
6.    مركز البدیل للتخگیگ والدراسات الاستراتیجیە (الانتخابات الإیرانیە .. توقعات وسیناریوهات (http://pss.elbadil.com)





 


6/7/2017 12:10:42 PM Read Count [370] Big Font Small Font

بیروڕاکان


بیروڕای‌ خوت بنێره‌
ناو :  
ئیمه‌یڵ :    
کۆمێنت :  
   

سعودیه‌ به‌ره‌و شانشینی‌ عه‌ره‌بی‌ سه‌لمانی‌ ‌ ...

شا سه‌لمان بن عه‌بدولعه‌زیز پادشای‌ شانشینی‌

7/12/2017 11:31:19 AM
تاقیكردنەوەی و راست و چەپەكانی فەرەنسا ...

ئەمڕۆ 6/11 هەڵبژاردنی پەرلەمانی فەرەنسا بەڕێوەدەچێت و

6/11/2017 11:15:06 AM
فیلەكان لەئەسپەكانیان بردەوە ...

 رۆژی 9/11/2016 دۆناڵد ترەمپ كاندیدی كۆمارییەكان وەك

11/10/2016 11:02:33 PM
په‌یوه‌ندییه‌كانی سعودیه‌و ئێران‌ له‌سایه‌ی ململانێی مێژوویی شیعه‌و سوننه‌دا ‌ ...

 ‌ئه‌م دۆسێیه‌ پوختەی بەرنامەی (٣+١)ی  رادیۆی ده‌نگی گه‌لی كوردستانه‌‌و

1/24/2016 11:29:34 AM
گوزەرێك بەهەڵبژاردنەكانی عێراق و هەرێمی كوردستاندا ...

پرۆسەی هەڵبژاردن لە چوارچێوەی سیستمێكی دیموكراتدا یەكێكە لەو ئ

10/22/2015 12:33:09 PM
توركیا لە نێوان سیستمی پەرلەمانی و سەرۆكایەتیدا ...

 توركیا لە نێوان سیستمی پەرلەمانی و سەرۆكایەتیدا

 
7/15/2015 1:20:48 PM
ئەڵمانیا و فیدراڵی و سیستمی هەڵبژاردنەكەی ...

  بۆ زیاتر ئاشنابوون بەسیستمی فیدراڵی و حوكمڕانی ئەڵمانیاو پێگەی جوگرافی و 

6/29/2015 11:13:24 AM
ئەڵمانیا و فیدراڵی و سیستمی هەڵبژاردنەكەی ...

بۆ زیاتر ئاشنابوون بەسیستمی فیدراڵی و حوكمڕانی ئەڵمانیاو پێگەی جوگرافی و

5/5/2015 1:13:56 PM
ئەڵمانیا و فیدراڵی و سیستمی هەڵبژاردنەكەی ...

بۆ زیاتر ئاشنابوون بەسیستمی فیدراڵی و حوكمڕانی ئەڵمانیاو پێگەی جوگرافی و مێژووەكەی و 

4/13/2015 9:37:53 AM
ئیسرائیل وڵاتی شۆڕشی سپی ...

 ئیسرائیل دەوڵەتێكە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، دەكەوێتە ڕۆژئاوای ئاسیا،

3/30/2015 10:03:49 AM
ئەڵمانیا و فیدراڵی و سیستمی هەڵبژاردنەكەی ...

 بۆ زیاتر ئاشنابوون بەسیستمی فیدراڵی و حوكمڕانی ئەڵمانیاو پێگەی جوگرافی و مێژووەكەی و

3/16/2015 12:43:50 PM
ئەڵمانیا و فیدراڵی و سیستمی هەڵبژاردنەكەی ...

 بۆ زیاتر ئاشنابوون بەسیستمی فیدراڵی و حوكمڕانی ئەڵمانیاو پێگەی جوگرافی و مێژووەكەی و سیستم و شێوازی هەڵبژاردن و پێكهاتەی پەرلەمان و دابەشبوونی دەسەڵاتەكان لەو وڵاتەدا، بەباشمانزانی بەچەند بەشێك بۆ خوێنەرانی ئازیزی وێب سایتەكەمان ئەم دۆسیەیە بڵاوبكەینەوە.

2/25/2015 1:22:08 PM
سیستمی هەڵبژاردنی ئەفغانستان ...

 وڵاتی ئەفغانستان لە خۆرهەڵاتی باكووری كیشوەری ئاسیا لەنێوان وڵاتانی

2/16/2015 11:23:12 AM
دوای بەهاری عەرەبی، دیموكراسی و كۆمەڵگەی مەدەنی تونس و ئیسلامییەكان ...

 وڵاتی تونس لەپاش شۆڕشەكانی بەهاری عەرەبی بە كۆمەڵك قەیرانی سیاسی و

12/28/2014 12:33:08 PM
ئایندەی عیراق.. دیكتاتۆریی، دیموكراسی یان دابەشبوون؟ ‌ ...

 پرۆسەی ((ئازادیی عیراق)) كە شاڵاوێكی سەربازیی ئەمریكی بەریتانی بوو بۆ سەر عیراق

11/13/2014 12:29:34 PM
سكۆتلاند و لابردنی تاجی پاشایەتی لەسەر هەرێمەكەیان ...

 رۆژی18/ئەیلولی 2014 لەریفراندۆمێكدا ٤ ملیۆن هاووڵاتی سكۆتلەندا یەكەمجارە

9/22/2014 2:03:13 PM
لەبارەی پەرلەمانی كوردستانەوە ...

 لەبارەی پەرلەمانی كوردستانەوە

8/5/2014 11:59:01 AM
گوزەرێك بە هەڵبژاردنی خولی چوارەمی پەرلەمانی كوردستاندا ...

 رۆژی شەممە 21/9/2013،كاتژمێر حەوتی‌ سەرلەبەیانی‌ هەڵبژاردنی‌ گشتی‌ خولی‌

10/20/2013 9:52:14 AM
شیكردنەوەیەك لەسەر هەڵبژاردنی خولی سێیەمی ئەنجوومەنی پارێزگاكانی عێراق 2013 ...

265 قەوراەی سیاسی بۆ 447 كورسی  ئەنجوومەنی پارێزگانی عێراق جگە لە هەرسێ

4/18/2013 9:28:53 AM
ئۆباما و رۆمنی، كامیان دەرگای كۆشكی سپی دەكاتەوە ...

 بەپێی دەنگدانی‌ پێشوەخت‌و 24 سەعات پێش دەنگدانی دانیشتووانی ئەمریكا

11/5/2012 10:25:24 AM
بنەماكانی دیموكراسی لەئەمریكا ...

 لەگەرمەی شەڕی ناوخۆداو بۆ هێشتنەوەی ویلایەتە یەكگرتووەكان وەكو یەك وڵات، لەئاهەنگی كردنەوەی گۆڕستانی نەتەوەیی گیتیزبۆرگدا، سەرۆك لینكۆڵن...

10/13/2012 10:40:55 AM
دەسەڵات و دیموكراسی لەمیسر ...

 ناوی میسر لە زمانی عەرەبی و سامیدا  بە چەند مانایەك هاتووە، یەكێك لەوانە، لە چاوگی ناوی شارەوە هاتووە...

7/15/2012 11:46:19 AM
محەمەد مورسی چۆن بووە سەرۆكی میسر ...

 دوای هەفتەیەك لەهەڵبژاردنەكە رۆژی 2012-6-24 ئەنجامی‌ هەڵبژاردنەكانی‌ خولی‌ دووەمی‌...

6/26/2012 11:39:06 AM
كێ‌ دەچێتە كۆشكی ئیلیزیە ...

رۆژی 22/4/2012 هەڵبژاردنی هەشتەمین خولی سەرۆكایەتی كۆمار بەڕێوەچوو كەنزیكەی 45 ملیۆن دەنگدەری

4/23/2012 1:15:18 PM
دەوڵەت، یاسا، هاوڵاتیان لە دیموكراسیدا ...

سیستمی سیاسی ئێستای ئەڵمانیای فیدراڵی، دووهەمین سیستمی دیموكراتییە لە...

2/23/2012 10:26:42 AM
تورکیاو پارتی داد و گەشەپێدان و ئەزموونی سێ‌ خولی حكومڕانی ...

ده‌وڵه‌تی تورکیا له‌ 29ی تشرینی یه‌که‌می 1923 دا دامه‌زراوه‌و یه‌که‌مین سه‌رۆکی

1/28/2012 12:01:21 PM
سیستمی سیاسی و هەڵبژاردن لەهەرێَمی كوردستان ...

دۆسیەیەكە لەسەر پێكهاتەو جوگرافیاو دانیشتوان و پێگەی هەرێمی كوردستان...

1/26/2012 10:20:46 AM

  1   

له‌ په‌ڕه‌ی 1 له‌ 1 ( 27 هه‌واڵ )