دادگای فیدراڵی: ریفراندۆم نادەستورییە ...
میراڵ ئه‌كشینار،״ژنه‌ ئاسنینه‌״کەی‌ رەوتی توندڕەوی نەتەوەیی تورك ‌ ‌ ...
به‌رپرسانی که‌ته‌لۆنیا رووبه‌روی دادگاییکردن ده‌بنه‌وه‌ ‌ ...
کاردانه‌وه‌ی ئیسپانیا و جیهان به‌رامبه‌ر به‌که‌ته‌لۆنیا ‌ ...
تیمی ریفراندۆم هه‌ڵاتن ...
په‌رله‌مان دابه‌شكردنی ده‌سه‌ڵاته‌كانی سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێمی په‌سه‌ندكرد ‌ ...
هەڵبژاردنەكانی عیراق 12 رۆژ دوادەخرێت ...
پێدەچێت كۆنسەرڤاتیڤەكانی نەمسا براوەی یەكەم بن ...
بانگه‌شه‌ی‌ هه‌ڵبژاردن له‌ 15ی‌ ئه‌م مانگه‌وه‌ ده‌ستپێده‌كات ...
سه‌رۆك مام جه‌لال ماڵئاوایی كرد ...
لە90%ی دەنگەجیاكراوەكانی كەتەلۆنیا بەڵێیە ...
ئەنجامی راپرسی بۆ سەربەخۆیی راگەیەندرا ...
م.س: گه‌له‌كه‌مان سه‌ربه‌رزه‌ له‌حزوری یاده‌وه‌ری شه‌هیدانی رێی مافی چاره‌نووس ...
%72.16ی دەنگدەران بەشداری ریفراندۆمیان كردووە ...
پرۆسه‌ی‌ ده‌نگدان بۆ ڕیفراندۆم ده‌ستیپێكرد ...
یەكەمین راپۆرت لەبارەی راپرسی-یەوە بڵاوكرایەوە ...
شۆڕش ئیسماعیل: دەنگمان بەڵێ‌ بوو بۆ سەربەخۆیی كوردستان ...
پارتەكەی ئەنگیلا مێركڵ براوەیە ...
چین و ریفراندۆمی هەرێمی کوردستان ‌ ...
هه‌ڵبژاردنه‌ په‌رله‌مانییه‌كه‌ی ئه‌ڵمانیا ده‌ستیپێكرد ...
وردەكاری هەڵبژاردنەكانی رۆژئاوای كوردستان ...
ریفراندۆم.. سووربوونی كورد و توندبوونی هه‌ڵوێستی نێوده‌وڵه‌تی ...
نه‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان داوایه‌ك ئاراسته‌ی‌ هه‌رێم و به‌غدا ده‌كات ...
23ی مانگ دەنگدان بۆ ریفراندۆم دەستپێدەكات ...
ماوه‌ی تۆماری قه‌واره‌ سیاسییه‌كان درێژكرایەوە ...
ژنێك بووە سەرۆك كۆماری سەنگاپورە ...
بروسكەی پیرۆزبایی بۆ ساڵیادی تەلەفزیۆنی گەلی كوردستان (تەلەفزیۆنی دایك) ...
ئەمڕۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی نەرویج بەڕێوە دەچێت ...
ئەنجومەنی باڵای ریفراندۆم ژنان بێ بەشدەكات ...
چەمکی بانگەشەی هەڵبژاردن و تایبەتمەندیەکانی ...
بارزانی: خۆم كاندید ناكه‌مه‌وه‌و رێگه‌ به‌كه‌سه‌ نزیكه‌كانیشم ناده‌م ...
نوێكردنەوەی تۆماری دەنگدەران دەستیپێكرد ...
مێركڵ و هاوپەیمانەكانی له‌ پێشه‌وه‌ن ...
پەرلەمان نوێنەرایەتی گەلی لەدەستداوە ...
تەیموری رۆژهەڵات و سەربەخۆیی ‌ ...
کۆمسیۆن ئامادەنیە بۆ ئەنجامدانی هەڵبژاردن لەكەركوك ...
دەزگای هەڵبژاردن لەگەڵ مەڵبەندەكان كۆبۆوە ...
مەكتەبی سیاسی تەئكیدی لەباشكردنی گوزەرانی خەڵك كردەوە ...
حەكیم لەمەجلیسی ئەعلا جیابۆوە ...
چەپەكانی ئەرجەنتین دەسەڵاتیان دەوێت ...
راگەیەندراوی كۆبوونەوەی ئەنجومەنی سەركردایەتی یەكێتیی ...
ریفراندۆم لەدەرەوەی هەرێم بەڕەێوەدەچێت ...
به‌م نزیكانه‌ سه‌ركردایه‌تی كۆده‌بێته‌وه‌ ...
ڕاپرسی وەهمی... ...
ئاماری یه‌که‌م ساڵی تاکڕەویی له‌ تورکیا ‌ ...
گۆڕان و كۆمه‌ڵ: ریفراندۆم بۆ دوای هه‌ڵبژاردن دوابخرێ ‌ ...
سعودیه‌ به‌ره‌و شانشینی‌ عه‌ره‌بی‌ سه‌لمانی‌ ‌ ...
دیموكراتەكان هەڵبژاردنی كۆسۆڤۆیان بردەوە ...
پارتەكەی تێرێزا مەی زۆرینەی بەدەستهێنا ...
تاقیكردنەوەی و راست و چەپەكانی فەرەنسا ...
ئەمڕۆ فەرەنسیەكان دەنگ دەدەن ...
ئێرانی دوای هەڵبژاردنی ئایار ...
لوبنان چۆن حوکم ده‌کرێت؟ ...
ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی كۆمسیاران هه‌ڵده‌بژێردرێن ‌ ...
سلێمان مستەفا: بۆ هەڵبژاردن كۆمسیۆن پێویستی بەشەش مانگ هەیە ...
رووحانی بەسەرۆك هەڵبژێردرایەوە ...
گرنگی خۆ تۆماركردنی دەنگدەر لەسیستمی بایۆمەتریدا ...
چانسی رۆحانی بەهێزتردەبێت ...
ماكرۆن سەرۆكایەتی فەرەنسای بردەوە ...
(بۆپێشەوە) ماكرۆنی سەرخست ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی فەرەنسا راگەیەنرا ...
حەوتەمین راپرسی توركیا چی دەگۆڕێت ...
دواین ئەنجامی ریفراندۆمەكەی توركیا راگەیەنرا ...
بەشی راپرسی خولی بەهێزكردنی تواناكانی كردەوە ...
دەنگی گەلی كوردستان یەكێك لە شێوازەكانی كۆمۆنیكەیشن ...
ئەنجومەنی پارێزگای كەركوك ئاڵای كوردستانی هەڵكرد ...
رۆحانی كاندیدی ریفۆرمخوازانە بۆ سەرۆكایەتی ئێران ...
خولێك بۆ كادران كرایەوە ...
پلانی هەڵبژاردنەكان تاوتوێكرا ...
پێده‌چێت هه‌ڵبژاردنی (نوێنه‌ران)‌و (پارێزگاكان) پێكه‌وه‌ بكرێت ‌ ...
سیستمە سیاسییەكانی هەڵبژاردن ...
سكۆتلەندا لە سەربەخۆیی نزیك دەبێتەوە ‌ ...
مام جەلال: پێویسته‌ هه‌موو ئه‌ندامێكی ی.ن.ك ئه‌و راستییه‌ بزانێت كه‌ پیرۆزترین‌و گرنگترین ئه‌ركی، به‌هێزكردنی یه‌كێتیی ناو یه‌كێتییه‌. ...
شتانمایەر بووە سەرۆكی ئەڵمانیا ...
كەركوك هەڵبژاردنی بێ‌ مەرجی دەوێت ...
بینوا هامۆن كاندیدی سۆسیالستەكانە بۆ سەرۆكی فەڕەنسا ...
چواردەیەمین ساڵیادی PUKMEDIA پیرۆزبێت ...
یۆبیلی زیوینی كوردستانی نوێ‌ پیرۆزبێت ...
شکستهێنانی سیاسه‌تـی سعودیه‌ له‌ ناوچه‌که‌دا ...
كاندیدە موسڵمانەكەی رۆمانیا رەتكرایەوە ‌ ...
2016 بڕوات و نەیەتەوە....ئاوی ئامون و تونی بابا چێت ...
مێرکل بە سەرۆکی پارتەکەی هەڵبژێردرایەوە ...
ساركۆزی شكستی هێنا ...
چۆنێتی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆك له‌ ئه‌مریكا ‌ ...
پوخته‌یه‌ك له‌ وێستگه‌كانی ژیانی دۆناڵد تره‌مپ ‌ ...
هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاكانی عیراق دواخرا ...
ترامپ بووە سەرۆكی ئەمریكا ...
فیلەكان لەئەسپەكانیان بردەوە ...
ترامپ دەبێتە سەرۆك ...
هەڕەشەی كوشتن لە ترەمپ دەكرێت ...
به‌ده‌ستهێنانی ئیستیحقاقی نوێی گه‌له‌كه‌مان‌و چاكردنی گوزه‌رانی خه‌ڵك ‌ ...
بەمەبەستی خۆئامادەكردن بۆ هەڵبژاردنەكانی داهاتوو بڕیاری پێویست درا ...
راگه‌یه‌ندراوی كۆبوونه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی ‌ ...
ترامپ: كلینتۆن زیندانی دەكەم ...
په‌كخستنی‌ په‌رله‌مان كاریگه‌ری‌ خراپی یاسایی لێكه‌وتۆته‌وه‌ ‌ ...
یەكێتی وگۆڕان دووپاتی ئیرادەی بەهێزیان بۆ بەرەوپێشبردنی ڕێكەوتنی نێوانیان كردەوە ...
دەزگای هەڵبژاردن و NDI پلانی نوێیان تاوتوێكرد ...
بەهۆی نەوتەوە سەرۆكی پێشووی بەرازیل دادگایی دەكرێت ‌ ...
پارتەكەی پۆتین براوەی یەكەمی ئەنجومەنی دۆمایە ...
ئەمڕۆ لێپرسراوی دەزگا دەستبەكاربۆوە ...
هەڵبژاردنی ئەنجومەنی دۆمای روسیا دەستیپێكرد ...
هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای كه‌ركوك هاوكاتی پارێزگاكانی تر بێت ...
دوای چارەسەری پێویست شۆڕش ئیسماعیل گەیشتەوە هەرێم ...
گوشار ده‌خرێته‌ سه‌ر په‌رله‌مانتاران بۆ هێشتنه‌وه‌ی زێباری ...
روونكردنه‌وه‌یه‌ك له‌زۆرینه‌ی مه‌كته‌بی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان-ه‌وه‌ ‌ ...
مام جەلال: یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان له‌ سه‌ره‌تای‌ دامه‌زراندنییه‌وه‌ به‌ كرده‌وه‌ سه‌لماندویه‌تی له‌ ریزی هه‌ره‌ پێشه‌وه‌یه‌ ... ‌ ...
گەندەڵی سەرۆکی بەرازیل دەباتە بەردەم دادگا ‌ ...
ترامپ پاشگه‌ز ده‌بێته‌وه‌ ...
ئەمڕۆ تێریزا دەبێتە سەرۆكوەزیرانی بەریتانیا ...
هیوای چاكبوونەوە ...
بەكارهێنانی دەنگی خەڵك بۆ زیادكردنی دەسەڵاتی تاكەكەس ‌ ...
پێنجشەممە، چارەنوسی بەریتانیا دیاریدەكات ...
مام جەلال: پێویسته‌ ئه‌ركه‌ پیرۆزه‌كانی خۆمان هه‌میشه‌ له‌بیر بێت‌و خه‌بات بكه‌ین بۆ به‌دیهێنانیان كه‌ به‌شێكی زۆریان هێشتا نه‌هاتوونه‌ته‌ دی ‌ ...
هیلاری دەبێتە یەكەم ژن لەمێژووی ئەمریكادا ...
جەنگی ئێران و سعودیە بەردەوامە ...
یه‌كێتی له‌گه‌ڵ گۆڕان‌و لەگەڵ پارتی‌-ش كۆده‌بێته‌وه‌ ‌ ...
ترامپ لەسەر رێگەی كۆشكی سپی ...
كاندیدەكانی سەرۆكایەتی ئەمریكا كۆمەك كۆدەكەنەوە ...
هەدەپە و ئاكەپە لەسەر پارێزبەندی شەڕیانكرد ...
كۆماری و دیموكراتەكان نیویۆرك یەكلایی دەكەنەوە ...
مام جەلال : هێشتا زۆر ئه‌رك‌و ئامانجی گه‌وره‌ ماون كه‌ ده‌بێت خه‌باتێكی سه‌خت‌و ژیرانه‌ بۆ به‌دیهێنانیان بكه‌ین ... ‌ ...
ده‌سته‌ی‌ نوێی كۆمه‌ڵه‌ی خوێندكاران‌و لاوانی كوردستان هه‌ڵبژێردرا ‌ ...
حزبەکەی مێرکل لە هەڵبژاردنی هەرێمەکاندا ...
هەڵبژاردنی پەرلەمانی هەرێمەكانی ئەڵمانیا بەڕێوەدەچێت ...
ریفۆرمخوازەكانی ئێران پەرلەمان مسۆگەر دەكەن ...
دەزگای هەڵبژاردن خولی سەركردەی سەركەوتوو دەكاتەوە ...
ترامپ و كلنتن بەرەو كورسی سەرۆكایەتی ئەمریكا دەچن ...
هەڵبژاردنی سێشەممەی گەورە لەئەمریكا بەڕێوەدەچێت ...
ریفۆرمخوازان ئەنجومەنی شارەزایانیان بردەوە ...
هەڵبژاردنەكانی ئێران و رۆژهەڵاتی كوردستان دەستیپێكرد ...
كورد و موحافیزكارو ریفۆرمخواز و میانڕەوەكان لەهەڵبژاردنەكانی ئێراندا ...
مانگی نۆڤەمبەری ئەمساڵ هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی ئەمریكا ئەنجامدەدرێت ...
لە ئایۆوا، تێد كروزی كۆماری و كلینتۆنی دیموكرات براوەن ...
بەرزڕاگرتنی یادی 38 ساڵه‌ی شه‌هید ئارام ‌ ...
شێوازی هه‌‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی ئێران ...
په‌یوه‌ندییه‌كانی سعودیه‌و ئێران‌ له‌سایه‌ی ململانێی مێژوویی شیعه‌و سوننه‌دا ‌ ...
دەقی نەخشەڕێگای پەیوەندیی لەگەڵ پارتی دیموكراتی كوردستان ...
دەقی نەخشەڕێگای پەیوەندیی لەگەڵ بزووتنەوەی گۆڕان ...
دەزگای هەڵبژاردن پلانی كاری 2016ی داڕشت ...
پیرۆزبایی لێپرسراوی دەزگای هەڵبژاردن بۆ كوردستانی نوێ‌ ...
پاساوهێنانه‌وه‌ بۆ سیستمی سه‌رۆكایه‌تی ‌ ...
پەیامی لێپرسراوی دەزگای هەڵبژاردن بەبۆنەی ساڵی نوێ‌ ...
شانزەیەمین ساڵیادی كوردسات پیرۆزە ...
پارتی گەلی فەرمانڕەوا هەڵبژاردنەكەی ئیسپانیای بردەوە ...
دەنگدەرە ڤەنزوێلییەكان چافێزمۆكان سزادەدەن ...
نۆزدە ژنی سعودی براوەی هەڵبژاردنن ...
كانتۆنەكانی رۆژئاوا سوپاسی دەزگای هەڵبژاردنیان كرد ...
راستڕەوەكان ئه‌نجومه‌نی‌ ناوچه‌كانی‌ فه‌ره‌نسا دەبەنەوە ...
ماكری لیبڕاڵ بەسەرۆكی ئەرجەنتین هەڵبژێردرا ...
سه‌ربه‌خۆیی كه‌ته‌لۆنیا له‌شه‌قامه‌وه‌ بۆ په‌رله‌مان ...
هەڵبژاردن و ناجۆری سیستمی حوكمڕانی لەهەرێمی كوردستان ...
تۆماركردنی ئەلكترۆنی دەنگدەرانی سلێمانی دەستیپێكرد ...
یەكێتی پڕۆژەی بۆ سازان هەیەو لەگەڵ لایەنەكان كۆدەبێتەوە ‌ ...
هێرۆ ئیبراهیم ئه‌حمه‌د:دووباره‌ سه‌ركه‌وتنی هه‌ده‌په‌ پیرۆزه‌ ‌ ...
راگه‌یاندنی مه‌كته‌بی سیاسی سه‌باره‌ت به‌ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنی توركیا ‌ ...
ئەنجامە بەراییەكانی پەرلەمانی توركیا ...
كورسییەكانی هەدەپە زیاد دەكەن ...
گوزەرێك بەهەڵبژاردنەكانی عێراق و هەرێمی كوردستاندا ...
رۆلی گەنج لە نێوان دوو هەڵبژاردندا ...
پارتی دادو گەشەپێدان گەندەڵە ...
"كۆندی" بۆ جاری دووەم وەك سەرۆك هەڵبژێردرایەوە ...
هەڵبژاردنە پەرلەمانیەكەی میسر دەستیپێكرد ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران 2014 ...
دەبێت لەهه‌ولێر‌و دهۆكیش پۆسته‌كان به‌گوێره‌ی ئیستحقاقی هه‌ڵبژاردن دابه‌شبكرێن ‌ ...
شۆڕش ئیسماعیل: یه‌كێتی پێشبینی ئه‌م دۆخه‌ی هه‌رێمی كردبوو ...
دووباره‌ باڵی راستڕه‌وی میانڕه‌و له‌هه‌ڵبژاردنی پورتوگالدا بردییه‌وه‌ ‌ ...
پارتی ٣ كورسییەكەی پڕناكاتەوە ...
توركیا؛ هه‌ڵبژاردنی پێشوه‌خت، هه‌وڵێك بۆ به‌دیهاتنی خه‌ونه‌ كۆنه‌كه‌ی ئه‌ردۆغان ‌ ...
سەربەخۆخوازەكانی هەرێمی كەتەلۆنیا زۆرینەی دەنگەكانیان مسۆگەر كرد ...
"ئەلێكس سیپراس" متمانەی دەنگدەرانی یۆنانی بەدەستهێنایەوە ...

ئا: خالید مەجید فەرەج
 

هەڵبژاردن دوو جۆرە


راستەوخۆ، ناراستەوخۆ
1-    راستەوخۆ: دەنگدەران خۆیان نوێنەرانی خۆیان بەشێوەیەكی راستەوخۆ بەبێ  بوونی نێوەندێك لە نێوانیان هەڵدەبژێرن و ئەو هەڵبژارد‌نە بەیەك قۆناغ دەكرێ.
2-    ناڕاستەوخۆ: بە وو قۆناغ دەكرێ سەرەتا دەنگدەران دەنگ بە نوێنەرەكانی خۆیان دەدەن دواتر ئەو نوێنەرانە لەبری ئەوان دەنگ بە پاڵێوراوان دەدەن بۆ پارلەمان بێت یاخود سەرۆكایەتی دەوڵەت.
 
سیستمەكانی هەڵبژاردن ومیكانیزمەكانی
‌سیستمی یەكەم: سیستمی زۆرینە بە هەردو جۆرەكەی:
ئەمە سیستمێكی كۆنە لەو ووڵاتانە پەیرەو دەكرێ كە كۆمەڵگاكانی دوو حزب یان سیان تیایدا كێبركێ دەكەن بۆ كورسیەكانی پارلەمان بەپێی ژمارەی ئەو كورسیانە كەلەو ووڵاتانە پەیرەوكراون. ئەگەر ژمارەی ئەندامانی پارلەمان بۆ نمونە 235 كەس بێت دەبێ وڵات دابەشبكرێت بەسەر 235 بازنەدا ئەم رێگەیە پشت بە پاڵاوتنی تاكەكەسی دەبەستێت.

ئەم سیستمە بەسەر دوو جۆردا دابەش دەبێت:
1-    سیستمی زۆرینەی سادەی یەك خول: لەخولی یەكەمدا ناوی براوە رادەگەیەنرێت. نمونەی ئەم سیستمە وڵاتەكانی (بەریتانیا، كەندا، مالیزیا، ئەمەریكا).

2-    سیستمی زۆرینەی دوو خول: لەیەكەم خولدا ناوی براوە راناگەیەندرێت، بەڵكو خولێكی كە دوای دوو هەفتە بەرێوەدەچێت لەنێوان ئەو ركابەرانەی كەلە جەولەی یەكەمدا زۆرترین دەنگیان هێناوە. نمونەی (فەرەنسا، میسر، كۆریا، ڤێتنام، روسیای سپی).
سیستمی دو یان سێ حزبی ركابەر لەبەریتانیا (كرێكاران، پارێزگاران) لە فەرەنسا (حزبی ئەحرا، سۆسیالیست ودیگۆلیەكان) لەئەمریكا (دیموكراتی و كۆمارییەكان).
- لەباشیەكانی ئەم سیستمە، سەقامگیری سیاسی و كەمی تێچون و ئیجرائاتەكانی هەڵبژاردنە.
- بەڵام لە خراپییەكانی باڵادەستیی حزبە گەورەكان بە سەر ژیانی سیاسیدا دەسەپەێنێ ورێگە نادات بەحزبە بچوك و مامناوەندیەكان كە هیچ رۆڵێكیان هەبێت.
- هەروەها ئەم سیستمە رێگە بە كەمینە ئاینی ومەزهەبی و نەتەوەییەكان دەدات كە نوێنەریان لەپارلەمان هەبێت.


سیستمی دووەم: نوێنەرایەتی رێژەیی:
ئەم سیستمە لە ساڵی 2005 ەوە لەعێراق پەیڕەوكرا هەروەها لەهەڵبژاردنەكانی 2010 و 2013 دا بەپێی دەستوری عێراقی ئەو سیسمەی هەڵبژاردووە.
یەكەم دەركەوتنی ئەو سیستمە لە نیوەی دووەمی سەدەی نۆزدەهەمدابوو  دوای ئەوەی كە دانیمارك لەساڵی 1855 لە دەستورەكەی خۆیدا ئەو سیستمەی هەڵبژارد .
دواتر زۆر لەوڵاتانی دیكەی ئەوروپی وەكو ئەڵمانیا و چیك و سلۆڤاكیای پێشو و هوڵەندا و سویسرا ئەو سیستمەیان هەڵبژارد.
ناگەواز بۆ هەڵبژاردنی ئەم سیستمە بۆ ( زەمانەتی) دابەشكردنێك كە زیاتر عەدالەت بەخش بێت بۆ كورسیەكانی پارلەمان لەسەر بناغەی دەنگە ‌هەقیقەیەكانی دەنگدەران. بەشێوەیەكی تر حزبە سیاسیەكان كورسیەكانی خۆیان بەگوێرەی ڕێژەی دەنگدەرانیان پێ دەبڕێت، واتا ئەم سیستمە  چانسی وەك یەك بۆ هەموو توێژە كۆمەڵایتیەكان بەیەكەوە فەراهەم دەكات بۆ ئەوەی چانسی نوێنەرایەتیان لەپەرلەمان بۆ دابین بكات.
 
شێوازی نوێنەرایەتی رێژەیی دوو جۆرە:
•    نوێنەرایەتی ڕێژەیی تەواو: لەعیراق جێبەجێ كرا كاتێك كەوڵات كرا بە یەك بازنەی هەڵبژرادن لە خولی یەكەمدا.
•    بەڵام نوێنەرایەتی رێژەیی ناتەواو ( تقریبی)
ئەوكاتەبوو كە عێراق دابەشكرا بەسەر 18 بازنەی هەڵبژاردنەوە بەپێی سنوری ئیداری هەر پارێگایەك

سیستمی سێیەم: سیتمی تێكەڵاوە:
ئەم سیستمە ماوەیەكە  لەئەڵمانیا پەیرەو دەكرێ، هەروو سیستمەكەی پێشو كۆ دەكاتەوە ( زۆرینە، ورێژەیی) واتا: هاو وڵاتی دو دەنگی دەبێت یەكەم لە بازنەی هەڵبژرادنەكەی خۆی لەسەر بنەمای ناوچەویی و نوێنەرەكەی خۆی هەڵدەبژێرێت.
دووەم هاو ووڵاتی دەنگ بەلیست دەدات لەسەر بنچینە نوێنەرایەتی رێژەیی.
بەم شیوەیە لەئەڵمانیا  پارلەمان دابەش دەكرێت بەسەر دو بەشدا:-
•    (1/2)  نیوەی كورسیەكان لەرێگەی بازنە محەلیەكانەوە دابەش دەكرێت.
•    بەڵام نیوەكەی تر لەسەر بنچینەی نوێنەرایەتی رێژەیی دەبێ بۆ حزب ولیستەكان.
نزیكەی (25) دەوڵەت ئەم سیستمەیان وەرگرتووە لەوانە یابان كە (300) بۆ نوێنەرایەتی دەنگدان بۆ تاكە كەسی و بەقەدەر ئەوشی بۆ نوێبەرایەتی رێژەیی تەرخان كردووە واتا بەلیست.
دەنگی یەكەم له بازنە محلەیەكەی ئەدا و نوێنەری بازنەكەی خۆی هەڵدەبژێرێت.
•    دەنگی دووەم: لەسەر بنچینەی نوێنەرایەتی رێژەیی ( نسبی) بۆ لیستەكەی ئەدات.


ئەو سیستمانەی هەڵبژاردن كە لەعێراق پەیرەو كراون
یاسای هەڵبژاردنی یەكەم (30/1/2005). عێراقی كرد بە- ‌یەك بازنەی هەڵبژاردنەوە و - بەرێگەی نوێنەرایەتی رێژەیی و - - بەلیستی كراوە نەك داخراو .. شارەزایان دەلێن ئەم رێگەیە كەم ترین تێجون و ئاسان ترین لەجێبەجێكردن و نزیكتریشە بۆ نوێنەرایەتی راستەقینەی دەنگدەران چونكە چەندیێتی ( تعددیە) لە نوێنەرایەتی پارلەمان دەستبەر دەكا و دەنگەك‌ان نافەوتێن بەتایبەتی هی ئەو هێز و توێژەانەی كە بەناوچەكانی عێراقدا دابەش بوون.
ئەلێن ئەم رێگایە پەینوەدنی نیشتیمانی بەهێز دەكا و ناوچەگەری لاواز دەكا.
هەروەها وا لەحیزبەكان دەكا بە رنامەی نیشتیمانی سەرانسەری (شامل) لەبری ناوچەیی دارێژن و بانگەشەی بۆ بكەن.
ئەم سیستمە یەكسانی بۆ هەموو دانیشتوانی عێراق دەستبەر دەكا چونكە بەهایەكی یەكسان بۆ هەر دەنگێكی هەڵبژرادن زامن دەكا.


میكانیزمی كاركردنی یەك بازنەیی:
هاوكێشەی یەكەم: دابەشبووی یان ناوكۆیی نیشتیمانی: ژمارەی ئەودەنگانەیە كە پێویستن بۆ هەر كورسیەك.
هاوكێشەی دوهەم: ئەگەر هەموو كورسیەكانی پارێزگا نەتونرا دابەش بكرێت ئەوا ئەو كورسیانەی كە ماونەتەوە بەسەر بەهێزترین ماوەدا یەك لەدوای یەك دابەش دەكرێت.ئەوكورسیانە پێیان دەوترێت كورسی قەرەبوو ئەمانە بۆ ئەو حیزب وكیانە سیاسیا‌نە دانراون كە دەرو تاسیریان كەمتر هەبووە لە پرۆسەی هەڵبژرادنەكە.

بازنەكانی هەڵبژاردن
عێراق لەیاسای 15/08/2005 دا سیستمی فرە بازنەیی پەسەند كرد بەو پێیە عێراق بوو بە 18 بازنەوە  هەروەها ئەم یاسایە رێگەی حساب كردنی كورسیە بەتاڵەكانو وچۆنیەتی سپاردنیان بە بۆ ماوەی هەرەگەوەرە دیاری كرد.

میكانیزمی كاردنی ئەم یاسایە:
ئەنجومەنی نوێنەران بریتی بوو لە (275) كورسی  یاساكە 230 كورسی دانابوو كە لەنێوان بازنەكانی هەڵبژرادن دا دابەش بكرێت مابۆوە 45 كورسی ئەوەی وەكو كورسی قەربوو لەنێوان كیاناتەكنا دابەش ئەكرد ئەوانەی كە كورسیان لەسەرانسەری عێراق بەدەست نەهێنابوو ئەویش بەپێی هاوكێشەیكەی قەرەبوو كە كۆمیسیۆنی باڵای هەڵبژرادنەكان دای نابوو ماوەی (هەرە گەورە).
قانونی سێیەم: بەپێی ئەم قانونە كەبەقانونی ژمارە 26 ساڵی 2009 ناو دەبرێت وكە هەڵبژاردنەكانی 7 ئازاری 2010 ی پێكرا لەمادەی سێهەمیدا / بڕگەی چوارەم دەڵێ ( كورسیە بەتاڵەكان (شاغر) دەدرێ بە لیستە براوەكان بەگوێرەی ئەو دەنگانەی كە هێناویانە، بەم جۆرە  دەیان كیانی سیاسی بچوك كە نەیانتوانی بوو بگەنە ناوكۆیی بخاتە لاوەو دەنگەكانیان بدا بەكیانە سیاسیە گەورەكان.

 


3/2/2017 12:01:05 PM Read Count [757] Big Font Small Font

بیروڕاکان


بیروڕای‌ خوت بنێره‌
ناو :  
ئیمه‌یڵ :    
کۆمێنت :  
   

میراڵ ئه‌كشینار،״ژنه‌ ئاسنینه‌״کەی‌ رەوتی توندڕەوی نەتەوەیی تورك ‌ ‌ ...

دوای‌ چه‌ند مانگێك له‌ گه‌ڕان به‌شوێن ناوێك بۆ

11/6/2017 11:56:21 AM
به‌رپرسانی که‌ته‌لۆنیا رووبه‌روی دادگاییکردن ده‌بنه‌وه‌ ‌ ...

له‌پاش ئه‌نجامدانی پرۆسه‌ی ریفراندۆم له‌که‌ته‌لۆنیا و

11/6/2017 11:25:34 AM
کاردانه‌وه‌ی ئیسپانیا و جیهان به‌رامبه‌ر به‌که‌ته‌لۆنیا ‌ ...

رۆژی هه‌ینی 10/27 په‌رله‌مانی که‌ته‌لۆنیا به‌زۆرینه‌ی

10/31/2017 11:49:06 AM
چین و ریفراندۆمی هەرێمی کوردستان ‌ ...

رۆژنامه‌ی « گه‌لی» چینی،‌رۆژنامه‌یه‌کی فه‌رمیه‌و گوزارشت

9/24/2017 11:00:43 AM
وردەكاری هەڵبژاردنەكانی رۆژئاوای كوردستان ...

 28ی تەمموزی 2017 ئەنجومەنی دامەزرێنەری فیدراڵی

9/21/2017 2:22:36 PM
ریفراندۆم.. سووربوونی كورد و توندبوونی هه‌ڵوێستی نێوده‌وڵه‌تی ...

له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كه‌ ته‌نیا یه‌ك هه‌فته‌ ماوه‌ بۆ واده‌ی

9/20/2017 10:03:12 AM
ئەمڕۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی نەرویج بەڕێوە دەچێت ...

ئەمڕۆ 11ی سێپتێمبەری 2017 هاوڵاتیانی نەرویج

9/11/2017 12:30:57 PM
چەمکی بانگەشەی هەڵبژاردن و تایبەتمەندیەکانی ...

بانگەشە یان (کەمپین)ی هەڵبژرادن دوایین فرسەتی کاندیدە

8/21/2017 10:54:14 AM
تەیموری رۆژهەڵات و سەربەخۆیی ‌ ...

بە هۆی پێگە جوگرافییە ستراتیژیەكەیەوە، تەیموری

8/14/2017 11:55:35 AM
کۆمسیۆن ئامادەنیە بۆ ئەنجامدانی هەڵبژاردن لەكەركوك ...

شوان داودی وتەبێژی فراکسیۆنی یەکێتی

8/8/2017 11:38:48 AM
چەپەكانی ئەرجەنتین دەسەڵاتیان دەوێت ...

كاتێك كریستینا كریشنه‌ر له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ی‌ ساڵی‌

7/30/2017 10:22:38 AM
به‌م نزیكانه‌ سه‌ركردایه‌تی كۆده‌بێته‌وه‌ ...

كۆبوونه‌وه‌كانی وه‌فدی یه‌كێتیی نیشتمانی

7/24/2017 11:09:09 AM
ئاماری یه‌که‌م ساڵی تاکڕەویی له‌ تورکیا ‌ ...

کوده‌تا شکستخواردوه‌که‌ی ساڵی پار له‌تورکیا، له‌جیاتی

7/18/2017 12:39:47 PM
دیموكراتەكان هەڵبژاردنی كۆسۆڤۆیان بردەوە ...

لیژنەی هەڵبژاردنی ناوەندیی لەكۆسۆڤۆ رایگەیاند: ئەمڕۆ

6/15/2017 12:17:48 PM
لوبنان چۆن حوکم ده‌کرێت؟ ...

وابڕیار بوو 1/6/2017 هەڵبژاردنی پەرلەمانی لوبنان

6/5/2017 12:29:36 PM
گرنگی خۆ تۆماركردنی دەنگدەر لەسیستمی بایۆمەتریدا ...

چەمکی بایۆمەتری لە بنەڕەتدا ووشەیەکی یۆنانی

5/16/2017 11:34:43 AM
(بۆپێشەوە) ماكرۆنی سەرخست ...

بەپێی ئەنجامە بەراییەكانی هەڵبژاردنی سەرۆكایەتیی

4/24/2017 11:57:32 AM
حەوتەمین راپرسی توركیا چی دەگۆڕێت ...

بەپێی ئەنجامەكان ناڕەسمییەكان كە ئاژانسی ئەنادۆڵی

4/17/2017 11:50:32 AM
دەنگی گەلی كوردستان یەكێك لە شێوازەكانی كۆمۆنیكەیشن ...

پەیامی رادیۆی دەنگی گەلی كوردستان لە راپەڕیندا

3/28/2017 1:01:20 PM
پێده‌چێت هه‌ڵبژاردنی (نوێنه‌ران)‌و (پارێزگاكان) پێكه‌وه‌ بكرێت ‌ ...

ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عیراق به‌رده‌وامه‌ له‌ كۆبوونه‌وه‌و

3/2/2017 12:22:53 PM
سكۆتلەندا لە سەربەخۆیی نزیك دەبێتەوە ‌ ...

دوای بڕیاری بەریتانیا بەكشانەوەی لە یەكێتیی ئەوروپا،

2/16/2017 11:40:00 AM
كەركوك هەڵبژاردنی بێ‌ مەرجی دەوێت ...


لێپرسراوانی كه‌ركوك ته‌ئكید له‌ به‌ڕێوه‌چوونی هه‌ڵبژاردنی

1/30/2017 12:26:31 PM
شکستهێنانی سیاسه‌تـی سعودیه‌ له‌ ناوچه‌که‌دا ...

ماوه‌ی چه‌ند ساڵێکه‌ سعودیه‌ وه‌کو ده‌وڵه‌تێکی ئیقلیمی گه‌وره‌

1/9/2017 12:10:46 PM
چۆنێتی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆك له‌ ئه‌مریكا ‌ ...


چۆنیتی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆك له‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانی

11/17/2016 11:07:45 AM
پوخته‌یه‌ك له‌ وێستگه‌كانی ژیانی دۆناڵد تره‌مپ ‌ ...

ناوی ته‌واوی دۆناڵد جۆن تره‌مپه‌، له‌14ی حوزه‌یرانی ساڵی

11/15/2016 11:41:22 AM
په‌كخستنی‌ په‌رله‌مان كاریگه‌ری‌ خراپی یاسایی لێكه‌وتۆته‌وه‌ ‌ ...


یاساناسان‌و شاره‌زایانی‌ بواری‌ یاسا ئاماژه‌یان به‌وه‌ كردووه‌

10/6/2016 6:48:46 PM
گەندەڵی سەرۆکی بەرازیل دەباتە بەردەم دادگا ‌ ...

 

ژنە سیاسەتمەداری بەرزایلی « دیلما ڕۆسیڤ»لەساڵی ٢٠١١ ەوە

8/18/2016 1:14:57 PM
بەكارهێنانی دەنگی خەڵك بۆ زیادكردنی دەسەڵاتی تاكەكەس ‌ ...

 توركیا‌و هەرێمی كوردستانی عیراقیش خۆیان بۆ راپرسییەكی گرنگ ئامادە 

6/21/2016 11:44:19 AM
پێنجشەممە، چارەنوسی بەریتانیا دیاریدەكات ...

 پێنجشەممە 23/6/2016 دەنگدەران لە بەریتانیا بریار

6/21/2016 11:35:08 AM
جەنگی ئێران و سعودیە بەردەوامە ...

 لەدوای تێکچوونی پەیوەندیەکانی نێوان سعودیەو ئێران بەهۆی

6/7/2016 10:20:30 AM
كۆماری و دیموكراتەكان نیویۆرك یەكلایی دەكەنەوە ...

لەگەڵ بەرێوەچوونی هەڵبژاردنی ناوخۆیی  كۆماری  و دیموكراتەكان

4/27/2016 12:47:07 PM
حزبەکەی مێرکل لە هەڵبژاردنی هەرێمەکاندا ...

 لەهەڵبژاردنی هەرێمی بادن ڤوێرتمبێرگ پارتی سەوز

3/17/2016 10:53:05 AM
كورد و موحافیزكارو ریفۆرمخواز و میانڕەوەكان لەهەڵبژاردنەكانی ئێراندا ...

 ئەمڕۆ 26ی شوباتی 2016، هەردوو هەڵبژاردنی خولی دەیەمی

2/26/2016 12:53:20 AM
شێوازی هه‌‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی ئێران ...

مێژووی هه‌‌ڵبژاردن له‌ ئێران ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ساڵی ١٢٨٥ی هه‌تاوی

1/26/2016 2:16:18 PM
پاساوهێنانه‌وه‌ بۆ سیستمی سه‌رۆكایه‌تی ‌ ...

 وێبسایتی ته‌له‌فزیۆنی (NTV)ش بڵاویكردووه‌ته‌وه‌ ئه‌م لێدوانانه‌ی ئه‌ردۆگان

1/5/2016 11:27:19 AM
سه‌ربه‌خۆیی كه‌ته‌لۆنیا له‌شه‌قامه‌وه‌ بۆ په‌رله‌مان ...

  له‌یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌ی دوای پێكهێنانی خولی نوێی دوای هه‌ڵبژاردنه‌كه‌یدا

11/19/2015 11:07:27 AM
هەڵبژاردن و ناجۆری سیستمی حوكمڕانی لەهەرێمی كوردستان ...

پرۆسەی هەڵبژاردن بەرلەوەی سیستمێكی هەڵبژاردن بۆهەر وڵات و

11/17/2015 11:44:07 AM
یەكێتی پڕۆژەی بۆ سازان هەیەو لەگەڵ لایەنەكان كۆدەبێتەوە ‌ ...

لەماوەی رابردوودا هەرێمی كوردستان بەزنجیرەیەك كۆبوونەوەی دوو 

11/11/2015 12:31:56 PM
كورسییەكانی هەدەپە زیاد دەكەن ...

وابڕیارە رۆژی 1/11/2015، هەڵبژاردنی پێشوەختی

10/27/2015 1:15:12 PM
دەبێت لەهه‌ولێر‌و دهۆكیش پۆسته‌كان به‌گوێره‌ی ئیستحقاقی هه‌ڵبژاردن دابه‌شبكرێن ‌ ...

دوای تێپه‌ڕبوونی ماوه‌یه‌كی زۆر به‌سه‌ر هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نی پارێزگاكانی  

10/18/2015 11:48:01 AM

  1     

له‌ په‌ڕه‌ی 1 له‌ 3 ( 118 هه‌واڵ )