نوێكردنەوەی تۆماری دەنگدەران دەستیپێكرد ...
مێركڵ و هاوپەیمانەكانی له‌ پێشه‌وه‌ن ...
پەرلەمان نوێنەرایەتی گەلی لەدەستداوە ...
تەیموری رۆژهەڵات و سەربەخۆیی ‌ ...
کۆمسیۆن ئامادەنیە بۆ ئەنجامدانی هەڵبژاردن لەكەركوك ...
دەزگای هەڵبژاردن لەگەڵ مەڵبەندەكان كۆبۆوە ...
مەكتەبی سیاسی تەئكیدی لەباشكردنی گوزەرانی خەڵك كردەوە ...
حەكیم لەمەجلیسی ئەعلا جیابۆوە ...
چەپەكانی ئەرجەنتین دەسەڵاتیان دەوێت ...
راگەیەندراوی كۆبوونەوەی ئەنجومەنی سەركردایەتی یەكێتیی ...
ریفراندۆم لەدەرەوەی هەرێم بەڕەێوەدەچێت ...
به‌م نزیكانه‌ سه‌ركردایه‌تی كۆده‌بێته‌وه‌ ...
ڕاپرسی وەهمی... ...
ئاماری یه‌که‌م ساڵی تاکڕەویی له‌ تورکیا ‌ ...
گۆڕان و كۆمه‌ڵ: ریفراندۆم بۆ دوای هه‌ڵبژاردن دوابخرێ ‌ ...
سعودیه‌ به‌ره‌و شانشینی‌ عه‌ره‌بی‌ سه‌لمانی‌ ‌ ...
دیموكراتەكان هەڵبژاردنی كۆسۆڤۆیان بردەوە ...
پارتەكەی تێرێزا مەی زۆرینەی بەدەستهێنا ...
تاقیكردنەوەی و راست و چەپەكانی فەرەنسا ...
ئەمڕۆ فەرەنسیەكان دەنگ دەدەن ...
ئێرانی دوای هەڵبژاردنی ئایار ...
لوبنان چۆن حوکم ده‌کرێت؟ ...
ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی كۆمسیاران هه‌ڵده‌بژێردرێن ‌ ...
سلێمان مستەفا: بۆ هەڵبژاردن كۆمسیۆن پێویستی بەشەش مانگ هەیە ...
رووحانی بەسەرۆك هەڵبژێردرایەوە ...
گرنگی خۆ تۆماركردنی دەنگدەر لەسیستمی بایۆمەتریدا ...
چانسی رۆحانی بەهێزتردەبێت ...
ماكرۆن سەرۆكایەتی فەرەنسای بردەوە ...
(بۆپێشەوە) ماكرۆنی سەرخست ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی فەرەنسا راگەیەنرا ...
حەوتەمین راپرسی توركیا چی دەگۆڕێت ...
دواین ئەنجامی ریفراندۆمەكەی توركیا راگەیەنرا ...
بەشی راپرسی خولی بەهێزكردنی تواناكانی كردەوە ...
دەنگی گەلی كوردستان یەكێك لە شێوازەكانی كۆمۆنیكەیشن ...
ئەنجومەنی پارێزگای كەركوك ئاڵای كوردستانی هەڵكرد ...
رۆحانی كاندیدی ریفۆرمخوازانە بۆ سەرۆكایەتی ئێران ...
خولێك بۆ كادران كرایەوە ...
پلانی هەڵبژاردنەكان تاوتوێكرا ...
پێده‌چێت هه‌ڵبژاردنی (نوێنه‌ران)‌و (پارێزگاكان) پێكه‌وه‌ بكرێت ‌ ...
سیستمە سیاسییەكانی هەڵبژاردن ...
سكۆتلەندا لە سەربەخۆیی نزیك دەبێتەوە ‌ ...
مام جەلال: پێویسته‌ هه‌موو ئه‌ندامێكی ی.ن.ك ئه‌و راستییه‌ بزانێت كه‌ پیرۆزترین‌و گرنگترین ئه‌ركی، به‌هێزكردنی یه‌كێتیی ناو یه‌كێتییه‌. ...
شتانمایەر بووە سەرۆكی ئەڵمانیا ...
كەركوك هەڵبژاردنی بێ‌ مەرجی دەوێت ...
بینوا هامۆن كاندیدی سۆسیالستەكانە بۆ سەرۆكی فەڕەنسا ...
چواردەیەمین ساڵیادی PUKMEDIA پیرۆزبێت ...
یۆبیلی زیوینی كوردستانی نوێ‌ پیرۆزبێت ...
شکستهێنانی سیاسه‌تـی سعودیه‌ له‌ ناوچه‌که‌دا ...
كاندیدە موسڵمانەكەی رۆمانیا رەتكرایەوە ‌ ...
2016 بڕوات و نەیەتەوە....ئاوی ئامون و تونی بابا چێت ...
مێرکل بە سەرۆکی پارتەکەی هەڵبژێردرایەوە ...
ساركۆزی شكستی هێنا ...
چۆنێتی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆك له‌ ئه‌مریكا ‌ ...
پوخته‌یه‌ك له‌ وێستگه‌كانی ژیانی دۆناڵد تره‌مپ ‌ ...
هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاكانی عیراق دواخرا ...
ترامپ بووە سەرۆكی ئەمریكا ...
فیلەكان لەئەسپەكانیان بردەوە ...
ترامپ دەبێتە سەرۆك ...
هەڕەشەی كوشتن لە ترەمپ دەكرێت ...
به‌ده‌ستهێنانی ئیستیحقاقی نوێی گه‌له‌كه‌مان‌و چاكردنی گوزه‌رانی خه‌ڵك ‌ ...
بەمەبەستی خۆئامادەكردن بۆ هەڵبژاردنەكانی داهاتوو بڕیاری پێویست درا ...
راگه‌یه‌ندراوی كۆبوونه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی ‌ ...
ترامپ: كلینتۆن زیندانی دەكەم ...
په‌كخستنی‌ په‌رله‌مان كاریگه‌ری‌ خراپی یاسایی لێكه‌وتۆته‌وه‌ ‌ ...
یەكێتی وگۆڕان دووپاتی ئیرادەی بەهێزیان بۆ بەرەوپێشبردنی ڕێكەوتنی نێوانیان كردەوە ...
دەزگای هەڵبژاردن و NDI پلانی نوێیان تاوتوێكرد ...
بەهۆی نەوتەوە سەرۆكی پێشووی بەرازیل دادگایی دەكرێت ‌ ...
پارتەكەی پۆتین براوەی یەكەمی ئەنجومەنی دۆمایە ...
ئەمڕۆ لێپرسراوی دەزگا دەستبەكاربۆوە ...
هەڵبژاردنی ئەنجومەنی دۆمای روسیا دەستیپێكرد ...
هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای كه‌ركوك هاوكاتی پارێزگاكانی تر بێت ...
دوای چارەسەری پێویست شۆڕش ئیسماعیل گەیشتەوە هەرێم ...
گوشار ده‌خرێته‌ سه‌ر په‌رله‌مانتاران بۆ هێشتنه‌وه‌ی زێباری ...
روونكردنه‌وه‌یه‌ك له‌زۆرینه‌ی مه‌كته‌بی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان-ه‌وه‌ ‌ ...
مام جەلال: یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان له‌ سه‌ره‌تای‌ دامه‌زراندنییه‌وه‌ به‌ كرده‌وه‌ سه‌لماندویه‌تی له‌ ریزی هه‌ره‌ پێشه‌وه‌یه‌ ... ‌ ...
گەندەڵی سەرۆکی بەرازیل دەباتە بەردەم دادگا ‌ ...
ترامپ پاشگه‌ز ده‌بێته‌وه‌ ...
ئەمڕۆ تێریزا دەبێتە سەرۆكوەزیرانی بەریتانیا ...
هیوای چاكبوونەوە ...
بەكارهێنانی دەنگی خەڵك بۆ زیادكردنی دەسەڵاتی تاكەكەس ‌ ...
پێنجشەممە، چارەنوسی بەریتانیا دیاریدەكات ...
مام جەلال: پێویسته‌ ئه‌ركه‌ پیرۆزه‌كانی خۆمان هه‌میشه‌ له‌بیر بێت‌و خه‌بات بكه‌ین بۆ به‌دیهێنانیان كه‌ به‌شێكی زۆریان هێشتا نه‌هاتوونه‌ته‌ دی ‌ ...
هیلاری دەبێتە یەكەم ژن لەمێژووی ئەمریكادا ...
جەنگی ئێران و سعودیە بەردەوامە ...
یه‌كێتی له‌گه‌ڵ گۆڕان‌و لەگەڵ پارتی‌-ش كۆده‌بێته‌وه‌ ‌ ...
ترامپ لەسەر رێگەی كۆشكی سپی ...
كاندیدەكانی سەرۆكایەتی ئەمریكا كۆمەك كۆدەكەنەوە ...
هەدەپە و ئاكەپە لەسەر پارێزبەندی شەڕیانكرد ...
كۆماری و دیموكراتەكان نیویۆرك یەكلایی دەكەنەوە ...
مام جەلال : هێشتا زۆر ئه‌رك‌و ئامانجی گه‌وره‌ ماون كه‌ ده‌بێت خه‌باتێكی سه‌خت‌و ژیرانه‌ بۆ به‌دیهێنانیان بكه‌ین ... ‌ ...
ده‌سته‌ی‌ نوێی كۆمه‌ڵه‌ی خوێندكاران‌و لاوانی كوردستان هه‌ڵبژێردرا ‌ ...
حزبەکەی مێرکل لە هەڵبژاردنی هەرێمەکاندا ...
هەڵبژاردنی پەرلەمانی هەرێمەكانی ئەڵمانیا بەڕێوەدەچێت ...
ریفۆرمخوازەكانی ئێران پەرلەمان مسۆگەر دەكەن ...
دەزگای هەڵبژاردن خولی سەركردەی سەركەوتوو دەكاتەوە ...
ترامپ و كلنتن بەرەو كورسی سەرۆكایەتی ئەمریكا دەچن ...
هەڵبژاردنی سێشەممەی گەورە لەئەمریكا بەڕێوەدەچێت ...
ریفۆرمخوازان ئەنجومەنی شارەزایانیان بردەوە ...
هەڵبژاردنەكانی ئێران و رۆژهەڵاتی كوردستان دەستیپێكرد ...
كورد و موحافیزكارو ریفۆرمخواز و میانڕەوەكان لەهەڵبژاردنەكانی ئێراندا ...
مانگی نۆڤەمبەری ئەمساڵ هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی ئەمریكا ئەنجامدەدرێت ...
لە ئایۆوا، تێد كروزی كۆماری و كلینتۆنی دیموكرات براوەن ...
بەرزڕاگرتنی یادی 38 ساڵه‌ی شه‌هید ئارام ‌ ...
شێوازی هه‌‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی ئێران ...
په‌یوه‌ندییه‌كانی سعودیه‌و ئێران‌ له‌سایه‌ی ململانێی مێژوویی شیعه‌و سوننه‌دا ‌ ...
دەقی نەخشەڕێگای پەیوەندیی لەگەڵ پارتی دیموكراتی كوردستان ...
دەقی نەخشەڕێگای پەیوەندیی لەگەڵ بزووتنەوەی گۆڕان ...
دەزگای هەڵبژاردن پلانی كاری 2016ی داڕشت ...
پیرۆزبایی لێپرسراوی دەزگای هەڵبژاردن بۆ كوردستانی نوێ‌ ...
پاساوهێنانه‌وه‌ بۆ سیستمی سه‌رۆكایه‌تی ‌ ...
پەیامی لێپرسراوی دەزگای هەڵبژاردن بەبۆنەی ساڵی نوێ‌ ...
شانزەیەمین ساڵیادی كوردسات پیرۆزە ...
پارتی گەلی فەرمانڕەوا هەڵبژاردنەكەی ئیسپانیای بردەوە ...
دەنگدەرە ڤەنزوێلییەكان چافێزمۆكان سزادەدەن ...
نۆزدە ژنی سعودی براوەی هەڵبژاردنن ...
كانتۆنەكانی رۆژئاوا سوپاسی دەزگای هەڵبژاردنیان كرد ...
راستڕەوەكان ئه‌نجومه‌نی‌ ناوچه‌كانی‌ فه‌ره‌نسا دەبەنەوە ...
ماكری لیبڕاڵ بەسەرۆكی ئەرجەنتین هەڵبژێردرا ...
سه‌ربه‌خۆیی كه‌ته‌لۆنیا له‌شه‌قامه‌وه‌ بۆ په‌رله‌مان ...
هەڵبژاردن و ناجۆری سیستمی حوكمڕانی لەهەرێمی كوردستان ...
تۆماركردنی ئەلكترۆنی دەنگدەرانی سلێمانی دەستیپێكرد ...
یەكێتی پڕۆژەی بۆ سازان هەیەو لەگەڵ لایەنەكان كۆدەبێتەوە ‌ ...
هێرۆ ئیبراهیم ئه‌حمه‌د:دووباره‌ سه‌ركه‌وتنی هه‌ده‌په‌ پیرۆزه‌ ‌ ...
راگه‌یاندنی مه‌كته‌بی سیاسی سه‌باره‌ت به‌ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنی توركیا ‌ ...
ئەنجامە بەراییەكانی پەرلەمانی توركیا ...
كورسییەكانی هەدەپە زیاد دەكەن ...
گوزەرێك بەهەڵبژاردنەكانی عێراق و هەرێمی كوردستاندا ...
رۆلی گەنج لە نێوان دوو هەڵبژاردندا ...
پارتی دادو گەشەپێدان گەندەڵە ...
"كۆندی" بۆ جاری دووەم وەك سەرۆك هەڵبژێردرایەوە ...
هەڵبژاردنە پەرلەمانیەكەی میسر دەستیپێكرد ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران 2014 ...
دەبێت لەهه‌ولێر‌و دهۆكیش پۆسته‌كان به‌گوێره‌ی ئیستحقاقی هه‌ڵبژاردن دابه‌شبكرێن ‌ ...
شۆڕش ئیسماعیل: یه‌كێتی پێشبینی ئه‌م دۆخه‌ی هه‌رێمی كردبوو ...
دووباره‌ باڵی راستڕه‌وی میانڕه‌و له‌هه‌ڵبژاردنی پورتوگالدا بردییه‌وه‌ ‌ ...
پارتی ٣ كورسییەكەی پڕناكاتەوە ...
توركیا؛ هه‌ڵبژاردنی پێشوه‌خت، هه‌وڵێك بۆ به‌دیهاتنی خه‌ونه‌ كۆنه‌كه‌ی ئه‌ردۆغان ‌ ...
سەربەخۆخوازەكانی هەرێمی كەتەلۆنیا زۆرینەی دەنگەكانیان مسۆگەر كرد ...
"ئەلێكس سیپراس" متمانەی دەنگدەرانی یۆنانی بەدەستهێنایەوە ...
كاندیدەكانی هەدەپە ئاشكرا كران ...
پاكێجه‌كه‌ی‌ یه‌كێتی‌‌و گۆڕان ئیمزاده‌كرێت ...
فۆڕمی كۆمسیۆنی باڵای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردن و راپرسی پڕبكەرەوە ...
״یه‌كێتی‌ له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژاردنی‌ پێشوه‌خته‌״ ‌ ...
بەریتانییەكان دەیانەوێت لەیەكێتی ئەوروپا بێنەدەرەوە ...
ئەمازیقیەكان شۆرشی سپی دەكەن ...
کۆمیسیۆن ئامادەیی بۆ هەڵبژاردن راگەیاند ...
هەڵبژاردنی پەرلەمانی میسر بەڕێوەدەچێت ...
لە هەڵبژاردنی پێشوەختەی توركیادا هەدەپە براوەدەبێت ...
پۆلەندا دەستور هەمواردەكاتەوە ...
راپرسییەكان: دەنگەكانی هەدەپە زیاد دەكات‌و ئاكەپە كەم دەكات ...
دانیشتوانی عیراق و هەرێمی كوردستان (36) ملیۆنە ...
داود ئۆغلۆ نەیتوانی حكومەت پێكبهێنێت ...
کۆمەڵ داوای ھەڵبژاردنی پێشوەخت دەكات ...
مه‌هدی زانا:گه‌ل هۆشیار بۆته‌وه‌، ئۆینی ده‌وڵه‌ت چیتر سه‌رناكه‌وێت ‌ ...
توركیا لە دەروازی دوبارە كردنەوەی هەڵبژاردن یان پێكهێنانی حكومەتی ئیئتیلافی ...
راگه‌یه‌نراوی كۆتایی كۆبوونه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی (ی.ن.ك) ...
دەستەی ھەڵبژاردنەکانی ھەرێم وەڵامی بارزانی دەداتەوە ...
یه‌كێتی و گۆڕان ته‌ئكیدیان له‌سیستمی په‌رله‌مانی كرده‌وه‌ ...
راپرسی لەبەریتانیا ئەنجامدەدرێت ...
شۆڕش ئیسماعیل: دەبێت سەرکردایەتی سیاسی بەوپەڕی حیکمەتەوە گرێ ئاڵۆزەكان چارەسەر بکات ...
توركیا لە نێوان سیستمی پەرلەمانی و سەرۆكایەتیدا ...
دەزگای هەڵبژاردن و مەڵبەندەكان چەند پرسێكیان تاوتوێكرد ...
كـام دەستوورو كام سیـستەم بۆ هەرێمی كوردستان؟ ‌ ...
ئەڵمانیا و فیدراڵی و سیستمی هەڵبژاردنەكەی ...
پانۆرامای دانیشتنی پەرلەمانی كوردستان بۆ هەمواری یاسای سەرۆكایەتیی هەرێم ‌ ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی توركیا راگەیەندرا ...
راگەیەنراوی یەكێتی بۆ سەركەوتنەكانی هەدەپە ...
ژمارەی کورسی و ڕێژەی دەنگی لایەنە براوەکانی پەرلەمانی تورکیا ...
رێژه‌ی ده‌نگ و كورسییه‌كانی هه‌ده‌په‌ له‌شاره‌كانی باكووری كوردستان ...
لێپرسراوی دەزگا پێشبینی ئەنجامی هەڵبژاردنەكەی توركیای كردبوو ...
هەڵبژاردنی توركیا دەستیپێكرد ...
دەزگای هەڵبژاردن پیرۆزبایی لەكەناڵی گەلی كوردستان دەكات ...
كانتۆنی جزیرە پیرۆزبایی لەدەزگای هەڵبژاردن دەكات ...
دیموكراتەكانی ئیتاڵیا سەردەكەون ...
هەدەپە و تێكشكاندنی تەلیزمی %10 ...
ئەنجامی كۆتایی هەڵبژاردنی پەرلەمانی بەریتانیا ...
پەیامی شۆڕش ئیسماعیل لە 40 مین ساڵیادی یەكێتی دا ...
ی.ن.ك.. 40 ساڵ قاره‌مانێتی و به‌رخودان ...
هەڵبژاردنی 7ی حوزەیران و گۆڕینی رێڕەوی سیستمی سیاسی لە توركیا ...
هه‌ده‌په‌ بۆ په‌رله‌مان و ئه‌كه‌په‌ بۆ گۆڕینی ده‌ستور ململانێ ده‌كه‌ن ...
دروشمەكانی یادی چڵ ساڵەی دامەزراندنی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان ...
ئەسیوبیەکان دوای مردنی سەرۆک بەشداری هەڵبژرادن دەکەن ...
سەرۆكی ماوە بەسەرچووی پۆڵەندا دۆڕاندنی راگەیاند ...
كارەكانی لیژنەی ئامادەكردنی پڕۆژەی دەستوور دەستپێدەكات ...
زانیاری ورد له‌ باره‌ی هه‌ڵبژاردنه‌ په‌رله‌مانییه‌كانی توركیاوە ...
HDP بەندی سەدا 10 تێدەپەڕێنێت ...
ئـەگەری سـەربـەخۆیی سـكۆتـلەندا سـەر هەڵـدەداتـەوە ...
كۆنسێرڤاتیڤەكانی بەریتانیا لەدەسەڵاتدامانەوە ...
هه‌ده‌په‌ بانگه‌شه‌كانی له‌ ئه‌وروپا چڕده‌كاته‌وه‌ ...
ململانێكانی HDP و AKP توندتردەێتەوە ...
كامیرۆن هەڵبژاردنی بەریتانیا دەباتەوە ...
ساڵیادی سەركەوتنە مەزنەكە ...
لەیادی سەركەوتنە مەزنەكەدا چەند هەڤاڵێك خەڵاتكران ...
هەڵبژاردنە پەرلەمانییەكەی بەریتانیاو روخساری حكومەتی ئایندە ‌ ...
ساڵیادی سەركەوتنە مەزنەكە ...
هەڵبژرادنەکانی بەریتانیا و خامۆشی سیاسی ...
ئەڵمانیا و فیدراڵی و سیستمی هەڵبژاردنەكەی ...
پارتی كرێكارانی بەریتانیا لەپێش پارێزگارانەوەیە ...
نزار بایف وەك سەرۆكی كازاغستان هەڵبژێردرایەوە ...
ئەنجامی هەڵبژاردنە گشتییەكەی سودان ڕاگەیەندرا ...
״ده‌بێ‌ هه‌ڵبژاردن له‌توركیا، مۆنۆپۆڵی‌ نه‌ته‌وه‌ی‌ تورك نه‌هێڵێ‌״ ‌ ...
حوكمی بنەماڵەیی لەجیهاندا پەرەدەسێنێت ...
ئەنجومەنی ناوەندی: دەستور هەمواربكرێتەوەو سیستمی پەرلەمانی بچەسپێنرێت ...
پارتی كرێكاران لەپێش پارتەكەی كامیرۆنەوەیە ...
ئەمڕۆ هەڵبژاردنەكەی سودان دەستیپێكرد ...
ئەڵمانیا و فیدراڵی و سیستمی هەڵبژاردنەكەی ...
هۆلاند باجی شكستی چەپەكانی ئەوروپا دەدات ...
6-4 پیرۆزترین رۆژی كوردە لە عیراقدا ...
پێدەچێت "ئیسلام كەریمۆڤ" ببێتەوەبە سەرۆكی ئۆزبەكستان ...
ئیسرائیل وڵاتی شۆڕشی سپی ...
ئیسرائیل؛ لیکود سەرکەوتنی بەدەست هێناوە ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی كانتۆنی جزیرە راگەیەندرا ...
هەڵبژاردنی ئەنجومەنی كنیستی ئیسرائیل دەستیپێكرد ...
مەكتەبەكانی ی.ن.ك یادی كیمیابارانكردن بەرزڕادەگرن ...
ئەڵمانیا و فیدراڵی و سیستمی هەڵبژاردنەكەی ...
رای گشتی ...
17ی ئەم مانگە هەڵبژاردنی ئیسرائیل بەڕێوەدەچێت ...
میسر هەڵبژاردن دوادەخات ...
24 هەمین ساڵیادی راپەڕین پیرۆزبێت ...
توركیا.. رێژەی 10% مەرجی بەشداریكردنە لەپەرلەماندا ...
سیستمی رێژەیی و هەڵبژاردن ...
ئەڵمانیا و فیدراڵی و سیستمی هەڵبژاردنەكەی ...
له‌ هه‌ڵبژاردنی مامۆستایانی زانكۆدا یه‌كێتی یه‌كه‌م بوو ...
جێگری پارێزگاری سلێمانی دیاریكرا‌ ...
مێركڵ لەهەڵبژاردنی هەرێمەكانی ئەڵمانیا شكست دێنێت ...
پارتی دیموكراتی گەلان بەشداری هەڵبژاردنەكەی توركیا دەكات ...
میدیا و پرۆسەی هەڵبژاردنەكان ...
سیستمی هەڵبژاردنی ئەفغانستان ...
دیموكراتەكانی ژاپۆن زۆرینەی پەرلەمان پێكدەهێنن ...
هەڵبژاردنی كاكەییەكانی ئەنجامدەدرێت ...
31 پارت لەهەڵبژاردنی داهاتووی توركیا كێبڕكێ‌ دەكەن ...
یەكێتی و گۆڕان كۆبوونەوە ...
داعش ھەوڵدەدات پرۆسەی ھەڵبژاردن لەکوردستان تێکبدات ...
ئه‌نجومه‌نی پارێزگای سلێمانی دابه‌شكردنی لیژنه‌كانی یه‌كلاكرده‌وه‌ ...
ماوەی سەرۆكایەتی هەرێم لەكۆتایی نزیكبۆتەوە ...
پەرلەمان دەسەڵاتی ئەنجومەنی پارێزگا كەمدەكاتەوە ...
مه‌كته‌بی سیاسی پیرۆزبایی له‌ پێشمه‌رگه‌و شه‌ڕڤانان ده‌كات ...
سیریزا هەڵبژاردنەكەی یۆنانی بردەوە ...
هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی یۆنان بەڕێوەدەچێت ...
حكومەتی تونس بەبێ‌ ئیسلامییەكان راگەیەندرا ...
جێگری پارێزگاری هەڵەبجە بۆ لیستی خزمەت پێشنیاركراوە ...
شۆرش ئیسماعیل پیرۆزبایی لە puk media دەكات ...
جێگری پارێزگاری سلێمانی بۆ پارتی پێشنیاركراوە ...
لە 2016 دا كۆمارییەكان دەیبەنەوە ...
ئیسلامییەكانی تونس ئۆپۆزسیۆن بوون رەتدەكەنەوە ...
هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مان ده‌كرێت ...
كۆنگرێسی ئەمریكا ئەندامی ئیسلامی هەیە ...
شۆڕش ئیسماعیل بەپیرۆزبایی داوای پاراستنی یەكڕیزی كورد دەكات ...
مەكتەبی سیاسی خەڵاتی بەخشیە سۆسیال دیموكراتی سوید ...
دوای بەهاری عەرەبی، دیموكراسی و كۆمەڵگەی مەدەنی تونس و ئیسلامییەكان ...
سەپسی، دەسەڵاتی ئیسلامییەكانی تونس كۆتایی پێدەهێنێت ...
یەكەم لێدوانی پارێزگاری نوێی سلێمانی ...
قۆناغێكی نوێ لە(سلێمانی)یەکی ئارام‌و خۆشگوزەران ‌ ...
كۆمسیۆنی‌ باڵای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردن ‌و راپرسی له‌هه‌رێمی‌ كوردستان چی پێده‌كرێت؟ ‌ ...
خولی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی كۆماری تونس ئەنجام دەدرێت ...
یەكێتی و گۆڕان رێكەوتنی حكومەتی خۆجێی پارێزگای سلێمانییان ئیمزاكرد ...
لەتیف شێخ عومەر: هەموو پارێزگاكانی تریش چاو لەسلێمانی بكەن ...
حکومەتی خۆجێیی سلێمانی بنکەفراوان دەبێت ...
فراكسیۆنی سه‌وز جێگرو بڕیارده‌رو وته‌بێژی دیاریكرد ‌ ...
هەڵبژاردنی پەرلەمانی سویسرا و سەرۆكایەتی ئۆرۆگوای ئەنجامدەدرێت ...
ئۆپۆزسیۆنی بەحرەین لەپێشەوەیە ...
د.كه‌مال فوئاد كۆچی دوایی كرد ...
ئایندەی عیراق.. دیكتاتۆریی، دیموكراسی یان دابەشبوون؟ ‌ ...
كۆمارییەكان كۆنگرێسیان بردەوە ...
ئەنجامی خولی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی بەرازیل ...
ئیسلامییەكانی تونس دۆڕان ...
26ی تشرینی یەكەم كەرنەڤاڵی هەڵبژاردن لەئەوروپا، ئەفریقا، ئەمریكای باشور ...
راگەیەندراوێکی بەپەلە لەمەکتەبی سیاسی یەکێتی - یەوە ...
نەوەی نوێ‌ چارەنووسی پەرلەمانی بۆسنە دیاریدەكەن ...
راگەیەنراوی مەكتەبی سیاسی یەكێتی لەبارەی تەقینەوەكانی قەرەتەپە ...
فراکسیۆنی سەوز داواکاری ھەیە ...
ئه‌نجامی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ ئه‌فغانستان راگەینرا ...
سوید نمونەی پراكتیزەكردنی سیستمی سوسیال دیموكرات ...
سكۆتلاند و لابردنی تاجی پاشایەتی لەسەر هەرێمەكەیان ...
كۆبونەوەی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی دواخرا ...
یەكێتی پیرۆزبایی لە سۆسیال دیموكراتی سوید دەكات ...
چوار كچە كورد لەسوید براوەن ...
یه‌كێتی ده‌نگی به‌ درێژكردنه‌وه‌ی كۆبوونه‌وه‌ی (ئه‌نجومه‌ن) نه‌دا ...
حكومه‌تی نوێی عیراق متمانه‌ی (نوێنه‌ران)ی وه‌رگرت‌و سوێندی خوارد ‌ ...
5 لیژنەی هەمیشەیی پەرلەمانی عیراق بۆ كوردە ...
یەكێتی وەڵامی گۆڕانی دایەوە ...
یاسای كۆمسیۆنی باڵای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردن و راپرسی له‌ هه‌رێمی كوردستان ...
هه‌ردوو یاسای بودجه‌ی حزبه‌كان و كۆمسیۆنی باڵا په‌سه‌ندكرا ...
دانیشتنی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی بۆ 4ی ئەیلول دواخرا ‌ ...
سەرۆك كۆمار داوای كۆنگرەی ئاشتبوونەوە دەكات ...
یەكێتی و گۆڕان دەیانەوێت سیستمی سیاسی بگۆڕن ...
حكومەتی زۆرینە چییەو مەرجەكانی چین؟ ‌ ...
فراکسیۆنی خزمەت: پێمان باشە وادەی هەڵبژاردنی پارێزگار درێژبکرێتەوە ...
سه‌رۆكی هه‌رێم یاسای خۆپیشاندانی ره‌تكرده‌وه‌ ...
ئەردۆگان سەرۆكی نوێی توركیایە ...
لەبارەی پەرلەمانی كوردستانەوە ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاكانی هەرێمی كوردستان 2014 ...
سكۆتله‌ندا چاوی لەسه‌ربه‌خۆییه‌ ‌ ...
فراكسیۆنی سەوز داوای گەڕانەوەو هەمواركردنەوەی پڕۆژەی دەستوور دەكات ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاكان وەك خۆی دەمێنێتەوە ...
ئەم هەفتەیە ئەنجامی تانەی هەڵبژاردنی پارێزگاكانی هەرێم رادەگەیەنرێت ‌ ...
كاندیدە سەركەوتووەكانی هەردوو لیستی 77 & 266 ی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان ...
یەكێتی هێزی دووەمە ...
ئه‌نجامی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ پارێزگای‌ دهۆك ...
ئه‌نجامی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ پارێزگای‌ هەولێر ...
ئه‌نجامی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ پارێزگای‌ سلێمانی‌ ...
په‌یامی پیرۆزبایی ده‌زگای هه‌ڵبژاردنی ی.ن.ك ...
دەنگی كاندیدە سەركەوتووەكانی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان ...
یەكێتی لەسێ پارێزگاكەی هەرێم 150هەزار دەنگ زیادیكردوە ...
جیاوازی كورسی لایەنە كوردستانییەكان لەنێوان 2010 و 2014 ...
كورسی لایەنەكان لە18 پارێزگاكەی عیراق ...
روونكردنه‌وه‌ی ده‌زگای هه‌ڵبژاردن له‌باره‌ی به‌یاننامه‌ی چوار لایه‌نه‌ سیاسییه‌كه‌ ...
دەزگای هەڵبژاردن چەندین پێشێلكاری ئاشكرادەكات ...
كۆمسیۆنی‌ باڵا زۆربەی سكاڵاكان رەتدەكاتەوە ...
به‌ رێژه‌ی‌ له‌سه‌دا 10ی‌ ده‌نگدانی‌ گشتی‌ جیاكراوه‌ته‌وه‌ ...
ژماره‌ی ده‌نگده‌ران و بنكه‌كانی ده‌نگدان له‌ هه‌رێمی كوردستان ...
دەنگدانی گشتی دەستیپێكرد ...
خزمەتەكانی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان 266 و 77 ...
ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی به‌یاننامه‌یه‌ك بڵاوده‌كاته‌وه‌ ...
سلێمانی یەكەمی دەنگدانی تایبەتە ...
دەنگدانی دەرەوەی عیراق دەستیپێكرد ...
لەدەنگدانی تایبەتی هەولێر خروقات دەكرێت ...
كوردانی ئوسترالیا بە بەرگی سەوزەوە دەنگیاندا ...
ده‌نگدانی تایبه‌ت ده‌ستیپێكرد ...
ده‌زگای هه‌ڵبژاردن: به‌ بۆنه‌ی یادی كاره‌ساتی ئه‌نفاله‌وه‌ بانگه‌شه‌ رادەگرین ...
كاندیدەكانی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بۆ هەردوو هەڵبژاردنی پەرلەمانی عیراق و ئەنجومەنی پاریّزگاكانی هەرێمی كوردستان ...
مه‌كته‌بی راگه‌یاندن: KNN فاسڵی بوختان مۆنتاژ ده‌كات ...
به‌رنامه‌ی هه‌ڵبژادنی لیستی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان ژماره‌ 266 ...
په‌یامی ده‌زگای هه‌ڵبژاردنی ی.ن.ك بۆ ده‌نگده‌رانی هێژا ...
بەدەپە 77 شارەوانی بردەوە ...
ژماره‌ی ده‌نگده‌رانی سێ پارێزگاكه‌ی هه‌رێمی كوردستان ...
كارتی ئەلیكترۆنی بێ كەموكووڕیی نییە ...
دوو مانگ كارتی ئەلكترۆنی دابەشدەكرێت ...
بەشی راهێنان خولێكی بۆ مەڵبەندەكان كردەوە ...
كوردەكانی هەندەران ناتوانن دەنگ بۆ پارێزگاكانی هەرێم بدەن ...
دەزگای هەڵبژاردن ئامادەكاری بۆ دووەمین كۆنفرانس دەكات ...
پلانی كارو ستراتیژی دەزگای هەڵبژاردن تاوتوێكرا ...
هەیكەلی دەزگای هەڵبژاردن تاوتوێكرا ...
لێپرسراوی دەزگای هەڵبژاردن لەگەڵ مەڵبەندەكان كۆبۆوە ...
30 نیسانی داهاتوو هەڵبژاردنی پارێزگاكانی هەرێمە ...
چەپەكانی چیللی ركێفی دەسەڵات وەردەگرن ...
مۆریتانیا پەرلەمانی نوێكردەوە ...
هاوپەیمانی پارتەسیاسیەكان لێرەو لەوێ ...
شێوازەكانی نرخی كورسی هەڵبژاردن ...
كارتی ئەلیكترۆنی بۆ هەڵبژاردنی 2014 بەكاردەهێنرێت ...
پارتی سۆسیال دیموكرات یەكەمی نەمسایە ...
پارێزەرانی یەكێتی یەكەم بوون ...
لەهەڵبژاردنی پارێزەراندا یەكێتی یەكەم بوو ...
كۆمسیۆن هەڵبژاردنی پارێزگاكانی دواخست ...
پارتی سۆسیالیستی مەسیحی براوەی هەڵبژاردنەكەی هۆڵەندایە ...
پەرلەمانی كوردستان و ئەرك‌و مافەكانی‌ ئەندام‌ ...
گوزەرێك بە هەڵبژاردنی خولی چوارەمی پەرلەمانی كوردستاندا ...
گفتوگۆكانی پێكهێنانی كابینەی نوێ بەچ ئاڕاستەیەكدا دەڕوات؟ ...
ئەنجامی دەنگ و كورسی هەڵبژاردنی 2013ی پەرلەمانی كوردستان ...
ئەنجامی دەنگ و كورسی هەڵبژاردنی 2013ی پەرلەمانی كوردستان ...
مه‌كته‌بی سیاسی: په‌یامی ئه‌م قۆناغه‌ كاری جددی‌و به‌به‌رنامه‌یه‌ ‌ ...
سۆسیال دیموكراتی هەنگاریا خولێكی بۆ كادرەكانی یەكێتی كردەوە ...
راپرسییەكانی دەزگای هەڵبژاردن سەبارەت بەهەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان 2013 ...
بەیاننامەی دەزگای هەڵبژارن ...
مێركل ئەڵمانیای بردەوە ...
له‌ده‌نگدانی تایبه‌ت 93.9% به‌شداریی كردووه‌ ...
ده‌زگای هه‌ڵبژاردن: په‌رله‌مانی داهاتوو ده‌كه‌ینه‌ مه‌یدانی خزمه‌تكردنی ئێوه‌ ...
دەنگدانی تایبەت بۆ پەرلەمانی كوردستان دەستی پێكرد ...
جـۆش‌و خـرۆشی (یه‌كێتی)یانه‌، كوردستان‌و سلێمانی كردۆته‌ به‌هار ‌ ...
نزیكەی سێ ملیۆن هاووڵاتی مافی دەنگدانیان بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمان هەیە ...
وتەبێژی 102: سلێمانی بە گوڕوتینەوە بانگەشە دەكەن و نموونەیەكی جوانیان پێشكەشكردووە ...
نزیكەی سێ ملیۆن هاووڵاتی مافی دەنگدانیان بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمان هەیە ...
پێویستە قەوارە هەڵبژێریت دواتر كاندید ...
روونكردنه‌وه‌یه‌ك له‌ ده‌زگای هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ ...
د. ئه‌رسه‌لان بایز: یه‌كێتی ده‌یباته‌وه‌و كاروانه‌كه‌ به‌ره‌و پێشه‌وه‌ ده‌بات ‌ ...
سەروتاری کوردستانی نوێ ...
یه‌كێتی جه‌ختده‌كاته‌وه‌: ده‌ستوورێكی‌ له‌ناو په‌رله‌ماندا هه‌مواركراوی‌ گه‌لپه‌سه‌ند ‌ ...
بەرنامەی لیستی (102) ی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان ...
پەیامی یەكێتی بۆ هەڵبژاردن و دوای هەڵبژاردن ...
پەیامی یەكێتی ...
كاندیدە سەركەوتووەكانی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بۆ پەرلەمانی كوردستان 2013 ...
كەی بانگەشەی هەڵبژاردنی پەرلەمان دەستپێدەكات؟ ...
یەكێتی سكاڵای تۆماركردووە ...
كۆمسیۆن داوادەكات هەڵبژاردنەكان لە 21ی تشرینی دووەمدا ئەنجامبدرێن ...
كاك كۆسرەت: بەرنامەی هەڵبژاردنمان جێبەجێكردنی پەیڕەوی ناوخۆی یەكێتییە ...
یەكێتی: كێشەی تۆماری دەنگدەرانمان گەیاندۆتە كاری یاسایی ...
90 كورسی بۆ ئەنجومەنی پارێزگاكانی هەرێم دیاریكرا ...
كاندیدەكانی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بۆ پەرلەمانی داهاتوو ...
102 ژمارەی یەكێتیی‌ نیشتیمانیی‌ كوردستانە ...
هەرێمی كوردستان و شانزە هەرێمەكەی ئەڵمانیا ...
لەسلێمانی‌و كەركوك پارێزەرانی یەكێتی یەكەم بوون ...
یەكێتی سەرۆكی لیستەكەی دەستنیشانكرد ...
هەڵبژاردنەكانی یەكێتی داهێنانە ...
یەكێتی لۆگۆی بۆ هەڵبژاردنەكان دیاریكرد ...
هاوپەیمانی‌ برایەتی‌ و پێكەوە ژیان لەنەینەوا پلەی‌ یەكەمی‌ بەدەستهێنا ...
سەرۆك مام جەلال دەبێتە سەرۆكی لیستی یەكێتی ...
حەسەن رۆحانی بەسەرۆكی ئێران هەڵبژێردرا ...
39 قەوارەی‌ سیاسی خۆیان تۆمار كردووە ...
یەكێتی رێبازی روون و ئامانجی رەوا ...
14 رۆژ بۆ تۆماركردنی لایەن‌ و قەوارەكانی هەڵبژارنەكانی هەرێم دانرا ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی‌ پارێزگاكانی‌ عێراق 2013 ...
نەواز شەریف دووبارە هاتەوەسەر كورسیی دەسەڵات ...
لیستی نیمچەكراوە ئازادی زیاتر بۆ دەنگـدەران فەراهەم دەكات ...
هەڵبژاردنی پەرلەمانی هەرێم بەلیستی داخراودەبێت ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاكانی 2009 ...
كورد براوەیە لەهەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاكانی عێراقی 2013 ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاكانی عێراق 2013 ...
بۆچی كوردەكانی ناوچەدابڕاوەكان ناویان نایەتەوە ‌بۆ دەنگدان ...
لیستی هاوپەیمانی برایەتی و پێكەوەژیان براوەیە ...
سۆسیال دیموكراتی دانیماركی خولێك بۆ یەكێتییەكان دەكاتەوە ...
21 ی ئەیلولی 2013 هەردوو هەڵبژاردنی سەرۆكی هەرێم‌و پەرلەمانی كوردستانە ...
شیكردنەوەیەك لەسەر هەڵبژاردنی خولی سێیەمی ئەنجوومەنی پارێزگاكانی عێراق 2013 ...
بۆ ئەنجومەنی پارێزگاكان لە72%ی هێزەكانی ناوخۆ و بەرگری دەنگیانداوە ...
لە 2013 دا ئیمپراتۆر لە سۆسیال دیموكراتەكان دەترسێ‌ ...
بەشی راهێنان چەندین خولی بۆ كادران رێكخست ...
بەمنزیكانە ژمارە 19 ی دەنگدان بڵاودەبێتەوە ...
رەشید خورشید كاندیدی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان شەهیدكرا ...
دەزگای هەڵبژاردن و ئەمریكا هەڵبژاردنەكان تاوتوێدەكەن ...
بۆچی زیادبوونی ژمارەی دانیشتوانی هەولێر‌و دهۆك لەگەڵ سلێمانی ناهاوسەنگە ...
بەرنامەی لیستی هاوپەیمانیی برایەتی و پێكەوەژیان ( 469) ...
پرۆسەی هەڵبژاردن و ستراتیژی پارتە سۆسیال دیموكراتەكان ...
دووهه‌مین هه‌موارکردنی یاسای هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نی پارێزگاو قه‌زاو ناحییه‌کان ...
لیستی هاوپەیمانی برایەتی و پێكەوەژیان 469 كوردستانییە ...
سۆسیال دیموكراتەكان چەند سیمینارێك پێشكەش بە كادرەكانی ی.ن.ك دەكەن ...
چەپ و راستەكانی چیك ململانێ‌ دەكەن ...
265 قەوارەی سیاسی لە كێبڕكێدان بۆ بەدەسهێنانی 447 كورسی ...
كورد بەلیستی برایەتی و پێكەوەژیان بەشداری هەڵبژاردن دەكات ...
دەسەڵات و ئۆپۆزسیۆنی كورد لەیەك سەنگەردا دەبن ...
عەللاوی و هاشمی و موتڵەگ كێبڕكێ‌ دەكەن ...
ئایا كورد لیستێكی یەك دەنگ پێكدەهێنێت ...
لەرێی مەڵبەندەكانەوە كاندیدی ئەنجومەنی پارێزگاكان دیاریدەكرێت ...
ئۆباما دەرگای كۆشكی سپی كردەوەو رۆمنی دەرگای كەنیسە ...
ئۆباما دەرگای كۆشكی سپی كردەوە ...
ئۆباما و رۆمنی، كامیان دەرگای كۆشكی سپی دەكاتەوە ...
سەڵاحەدین دەمیرتاش و گوڵتان كیشیناك بە هاوسەرۆكی بەدەپە هەڵبژێردرانەوە ...
بنەماكانی دیموكراسی لەئەمریكا ...
ئەردۆغان بۆ چوارەمین جار خۆی دەپاڵیوێت ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی پەرلەمانی هۆڵەندا ...
ڕووسەكان هەڵبژاردن دەكەن ...
حزبە سەیروسەمەرەكانی دنیا ...
لیبڕاڵەكان و پارتی كار هەڵبژاردنەكەی هۆڵەندایان بردەوە ...
ژمارە 18ی گۆڤاری دەنگدان بڵاودەبێتەوە ...
هۆڵەنداییەكان دەنگدەدەن ...
سەرۆك مام جەلال هەڵبژێردرایەوە ...
لیبراڵەكانی لیبیا ئیسلامییەكانیان تێكشكاند ...
كەمال شاكیر بە سكرتێری حزبی شیوعی هەڵبژێردرا ...
ناوی رابەرو شورای نوێی بزووتنەوەی ئیسلامی ...
دەسەڵات و دیموكراسی لەمیسر ...
هەڵبژاردنی پارێزگاكانی عیراق دواخرا ...
محەمەد مورسی چۆن بووە سەرۆكی میسر ...
محەمەد مورسی بووە سەرۆكی میسر ...
پارتی سۆشیالیستی فەرەنسا زۆرینەی پەرلەمانی بردەوە ...
ئیخوانەكان لوتكەی دەسەڵاتی میسریان داگیركرد ...
فەرەنسییەكان دەنگ بۆ پەرلەمان دەدەن ...
هەڵبژاردن، وردەكاری دواخستنی هەڵبژاردنی پارێزگاكان بڵاودەكاتەوە ...
سەرۆكی نوێی میسر بەرهەمی شۆڕشی كیبۆرد بوو ...
هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی میسر لەخولی دووەم كۆتایی دێت ...
لەحكومەتی فەرەنسا ژن و پیاو یەكسانن ...
ساركۆزی بووە قوربانی یۆرۆ ...
هەڵبژاردنی گشتی لە یونان ئەنجامدەدرێت ...
خولی دووەمی هەڵبژاردنەكانی ئێران دەستیپێكرد ...
تونس ئامادەكاری دەكات بۆ هەڵبژاردن ...
هۆلاند خۆی بۆ خولی دووەم ئامادە دەكات ...
پێناچێت دەسەڵات لەگەلەوە بۆ گەل بێت ...
كێ‌ دەچێتە كۆشكی ئیلیزیە ...
جارێكی تر هۆلاند دەبێتە ڕكابەری ساركۆزی ...
(سینور) زۆرینەی كورسیەكانی كۆریای باشوری مسۆگەركرد ...
لەلوبنان كۆتا كێشە دەنێتەوە ...
بانگەشەی هەڵبژاردن لە فەرەنسا دەستی پێكرد ...
ئیخوانەكانی میسر كاندیدی سەرۆك كۆمارییان دەستنیشان كرد ...
گۆڤاری دەنگدان دەكەوێتە بەردیدەی خوێنەران ...
ئەڵمانیا سەرۆك كۆماری‌ نوێی‌ هەڵبژارد ...
لەئایاردا سوریا هەڵبژادن دەكات ...
پۆتین بە‌ سەرۆكی‌ روسیا هەڵبژێردرایەوە ...
خولی یەكەمی هەڵبژاردنەكانی تاران كۆتایی هات ...
لایەنە كوردییەكانی كەركوك بەیەك لیست بەشداری هەڵبژاردن دەكەن ...
بێ‌ ریفۆرمخوازەكان، ئێرانییەكان نوێنەرانی پەرلەمان هەڵدەبژێرن ...
مەنسور‌ی بوو بە سەرۆكی یەمەن ...
عەلمانییەت و ئیسلامیەت لەپەرلەمانی میسر ...
ئیسلامییەكانی میسر ئەنجوومەنی شورایان كۆنتڕۆڵكرد ...
دەوڵەت، یاسا، هاوڵاتیان لە دیموكراسیدا ...
5/3/2012 كۆمسیۆن رێوشوێنەكانی هاوپەیمانێتی قەوارە سیاسییەكان بڵاودەكاتەوە ...
ئەنجومەنی ناوەندی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان ...
وابڕیارە ئەمڕۆ 21/2 سەرۆكی نوێی یەمەن هەڵبژێردرێت ...
كۆسرەت رەسوڵ وەك جێگری سەرۆكی هەرێم دەستنیشانكرا ...
د. ئەرسەلان بایز بووە سەرۆكی پەرلەمان ...
پێدەچێت محەمەددۆف ببێتەوە سەرۆك كۆماری توركمانستان ...
دەستەی نوێ‌ كۆمسیۆن پێكدەهێنرێت ...
ئیخوان و سەلەفییەكان دەبنە زۆرینە ...
لقی هەولێری سەندیكای كارمەندانی تەندروستی هەڵبژێردران ...
ئەمریكا هاریكاری كورد بۆ پێشخستنی دیموكراسی دەكات ...
فنلەندییەكان جارێكی تر دەنگ بە ساولی دەدەن ...
ئیسلامییەكان زۆرینەی كورسیەكانی ئەنجوومەنی نیشتمانی كوەیتیان بردەوە ...
لە مانگی پێنج تۆماركردنی قەوارە سیاسییەكان دەست پێدەكات ...
لیبیا ترسی لە هەڵبژاردن هەیە ...
كرواتییەكان پاش سەربەخۆیی داوای یەكگرتنەوە دەكەن ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاكانی هەرێمی كوردستان 2005 ...
مەڵبەندەكانی یەكێتی نیشتمانیی كوردستان ...
تورکیاو پارتی داد و گەشەپێدان و ئەزموونی سێ‌ خولی حكومڕانی ...
مەكتەب و دەزگاكانی یەكێتی نیشتمانیی كوردستان ...
یاسای كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان 2010 ...
یاسای كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان 2007 ...
بیبلیۆگرافیای هەڵبژاردنی ساڵی 2011 ...
سیستمی سیاسی و هەڵبژاردن لەهەرێَمی كوردستان ...
ژیاننامەی سەرۆك مام جەلال ...
سەرۆك مام جەلال یەكەمین سەرۆكی هەڵبژێراوی عێراق ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق ساڵی 2005 ...
خولی دووه‌می هه‌ڵبژاردنه‌كانی په‌رله‌مانی كوردستان 2005 ...
بەرنامەی لیستی هاوپەیمانیی كوردستان بۆ هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق 2010 ...
پەیامی لیستی هاوپەیمانی كوردستان بۆ هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق 2010 ...
ئەنجومەنی سەركردایەتی یەكێتی نیشتمانیی كوردستان ...
ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنی خولی یه‌كه‌می په‌رله‌مانی كوردستان 1992 ...
یاسای هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاكانی هەرێمی كوردستان ...
یاسای پارێزگاكانی هەرێمی كوردستان ...
یاسای هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نیشتمانی كوردستانی عیراق ...
یاسای هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگا و قەزاو ناحیەكان ...
یاسای هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ...
دەقی یاسای پێكهێنانی هەرێمەكان لەعیراق ...
دەستەی كارگێڕی مەكتەبی سیاسی ...
مەكتەبی سیاسی ...
كۆسرەت رەسوڵ عەلی ...
د. بەرهەم ئەحمەد ساڵح ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق 2010 ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان 2009 ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان 2009 ...
یاسای كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان 2010 ...
یاسای كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان 2007 ...
یاسای رێكخراوە ناحكومییەكانی هەرێمی كوردستان ...
پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمانی كوردستان ...
پرۆژەی دەستووری هەرێمی كوردستان ...
پڕۆگرام و پەیڕەوی ناوخۆی سێیەمین كۆنگرەی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان ...
پڕۆگرام و پەیڕەوی ناوخۆی دووەمین كۆنگرەی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان 30-1 تا 5-2-2001 ...
پەیڕەوی ناوخۆ و بەرنامەی یەكەمین كۆنگرەی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان 27/1/1992 ...
په‌یڕه‌وی‌ ناوخۆی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ نوێنه‌رانی‌ عێراق ...
دەستوری كۆماری عێراق ...

‌ئه‌م دۆسێیه‌ پوختەی بەرنامەی (٣+١)ی  رادیۆی ده‌نگی گه‌لی كوردستانه‌‌و کە هه‌ر جاره‌ی به‌ئامادەبوونی سێ كه‌سی جێگیرو میوانێک تاوتوێی دۆسێیه‌كی گه‌رمی رۆژ ده‌كات، ماڵپەڕی هەڵبژاردن-یش ئه‌و به‌رنامه‌یه‌ وه‌ك پڕۆژه‌یه‌كی هاوبه‌شی دەنگی گەلی كوردستان و كوردستانی نوێ‌ بڵاوده‌كاته‌وه‌، به‌و هیوایه‌ی بتوانێت خزمه‌تێك به‌خوێنه‌رانی كوردستان بکات له‌ڕێگه‌ی شیكردنه‌وه‌ی ئه‌و دۆسێ گه‌رمانه‌ی كه‌ به‌جۆرێك له‌جۆره‌كان تانوپۆكانی كاریگه‌رییان به‌سه‌ر كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستانه‌وه‌ ده‌بێت، دۆسێی ململانێکانی نێوان ئێران‌و سعودیەو شیعەو سوننەو کاریگەرییەکانی لەسەر ناوچەکە‌و هەڵوێستی کورد لەو جەمسەرگیرییانەدا.

ئاماده‌كردن‌و داڕشتنه‌وه‌ی: جه‌مال ئارێز

ئه‌نوه‌ر حسێن: به‌رنامه‌ی ئه‌مجاره‌ كه‌ یه‌كه‌م به‌رنامه‌ی ساڵی نوێیه‌، تایبه‌ته‌ به‌شرۆڤه‌كردنی سه‌رهه‌ڵدانی ئه‌م قه‌یرانه‌ نوێیه‌ی نێوان عه‌ره‌بستانی سعودیه‌و كۆماری ئیسلامیی ئێران پاش له‌سێداره‌دانی شێخ نه‌مر باقر نه‌مر-ی سه‌ركرده‌ی دیاری شیعه‌كانی سعودیه‌و دۆستی كۆماری ئیسلامیی ئێران‌و 42 هاووڵاتیی دیكه‌.

 

مێژووی ململانێی نێوان ئه‌و دوو وڵاته‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ساڵی 1925 تا 1928، به‌ڵام به‌رده‌وام له‌كێشه‌و ململانێدابوون، هه‌رچه‌نده‌ باس له‌وه‌ ده‌كرێت كه‌ له‌ده‌یه‌ی حه‌فتاكانی سه‌ده‌ی رابردوو، په‌یوه‌ندییه‌كانی محه‌مه‌د ره‌زا په‌هله‌ویی شای ئێران له‌گه‌ڵ شای ئه‌وكاتی سعودیه‌دا په‌یوه‌ندییه‌كی باش بووه‌، به‌ڵام له‌دوای شۆڕشی گه‌لانی ئێران‌و هاتنی كۆماری ئیسلامییه‌وه‌ ئه‌و په‌یوه‌ندییانه‌ رۆژبه‌ڕۆژ گرژیی‌و ئاڵۆزیی زیاتری به‌خۆوه‌ بینیووه‌‌و له‌37 ساڵی رابردووشدا به‌ره‌و گرژیی زیاتر رۆیشتووه‌‌و به‌رده‌وامیش قووڵبوونه‌وه‌ی ململانێكانیان له‌په‌ره‌سه‌ندندابووه‌، ئه‌وه‌ش كه‌ له‌چه‌ند رۆژی رابردوودا روویدا ئاماژه‌ی گه‌یشتنی ئه‌و قه‌یرانانه‌یه‌ به‌لوتكه‌. 

 

به‌رته‌سككردنه‌وه‌ی هه‌ژموونی ئێران

ئاماژه‌كانی پشت په‌ره‌سه‌ندنی قه‌یرانه‌كانی نێوانیان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ مه‌سه‌له‌ی تایفی‌و مه‌زهه‌بی كه‌ هه‌ردوو وڵات ده‌یانه‌وێت رابه‌رایه‌تیی جیهانی ئیسلامی بكه‌ن‌و به‌تایبه‌تی تریش هه‌ردوولا وه‌كو نوێنه‌رایه‌تی باڵی شیعه‌و سوننه‌ پێیانوایه‌ خاوه‌نی چه‌ند مه‌رجه‌عێكن مه‌ككه‌و مه‌دینه‌، نه‌جه‌ف‌و كه‌ربه‌لا‌و سامه‌ڕا‌و قوم‌و مه‌شهه‌د، له‌لایه‌كی دیكه‌شه‌وه‌ چوار فاكته‌ری سه‌ره‌كی رۆڵیان هه‌یه‌ له‌قه‌یرانه‌كانی نێوانیان، كه‌ بریتین له‌سه‌ركردایه‌تیی جیهانی ئیسلامی، مه‌زهه‌ب، په‌یوه‌ندیی له‌گه‌ڵ خۆرئاواو به‌تایبه‌تی ئه‌مریكا‌و نه‌وت.

 

به‌ڵام له‌یه‌ك دوو ساڵی رابردوو و به‌تایبه‌تیش له‌ساڵی 2015‌و له‌دوای به‌ره‌نجامه‌كانی به‌هاری عه‌ره‌بی‌و هێرش‌و په‌لاماری حوسییه‌كان بۆسه‌ر سه‌نعا‌و عه‌ده‌ن‌و ئه‌مه‌ش وایكرد سعودیه‌ فه‌رمانده‌یی گه‌رده‌لوولی حه‌زم بكات بۆسه‌ر حوسییه‌كان كه‌ به‌به‌رته‌سككردنه‌وه‌ی هه‌ژموونی ئێران لێكدراوه‌ته‌وه‌، هه‌روه‌ك پێكهێنانی هاوپه‌یمانێتی ئیسلامی، ئه‌وه‌ش به‌و مانایه‌ نییه‌ كه‌ كێشه‌ی نێوان ئه‌م دوو وڵاته‌ له‌سه‌ر سوریا‌و عیراق‌و به‌حرێن‌و ئه‌فغانستان نییه‌، واته‌ له‌هه‌ر شوێنێك شیعه‌و سوننه‌ هه‌بن، ئه‌وا ئه‌م دوو وڵاته‌ خۆیان به‌نوێنه‌ری ره‌سمی ده‌زانن، به‌ڵام هه‌ندێك سه‌رچاوه‌ باس له‌وه‌ ده‌كه‌ن ره‌نگه‌ هۆكاره‌كه‌ی ئه‌وه‌ بێت كه‌ ئه‌مریكا بیه‌وێت گوشار بخاته‌ سه‌ر ئێران بۆ ئیمزاكردنی رێكه‌وتننامه‌ی ئێران‌و 5+1 به‌ته‌واوی‌و كۆتاییهێنان به‌دۆسێی ئه‌تۆمیی ئێران، ته‌نانه‌ت قسه‌ش له‌سه‌ر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌و چه‌ك‌و ماده‌ یه‌ده‌كانه‌ بگوێزرێنه‌وه‌ بۆ كازاخستان.

 ئه‌وه‌نده‌ی ئه‌م دوو وڵاته‌ قه‌یرانیان هه‌یه‌ له‌خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا، كه‌متر له‌نێوان وڵاته‌كانی دیكه‌دا هه‌یه‌و هه‌ر قه‌یرانێكیش له‌ناوچه‌كه‌ رووده‌دات، ئه‌مان به‌جۆرێك له‌جۆره‌كان خاوه‌ندارێتیی ده‌كه‌ن‌و ده‌بن به‌ته‌ره‌ف له‌و كێشانه‌ی كه‌ ئاماژه‌مان پێكردن، ئایا ئه‌م بلۆك به‌ندییه‌ ناوچه‌ییه‌ كۆپییه‌كی بلۆك به‌ندییه‌ جیهانییه‌كه‌ی پێشووی هه‌یه‌ كه‌ ئه‌مریكا‌و سۆڤێت نوێنه‌رایه‌تییان ده‌كرد، یان بچووكراوه‌ی ئه‌وانه‌، یان كێشه‌و قه‌یرانه‌كان مه‌زهه‌بی‌و سیاسی‌و ئابوورییه‌. 

 

ململانێیه‌ك له‌ترۆپكدا

مه‌جید ساڵح: هه‌موو ئه‌و كێشانه‌یه‌ كه‌ به‌ڕێزت باستكرد، به‌ڵام له‌سه‌رووی هه‌موویانه‌وه‌ مه‌سه‌له‌ی تایفییه‌ كه‌ له‌م چه‌ند ساڵه‌ی دواییدا به‌ته‌واوه‌تی ره‌نگیدایه‌وه‌، به‌تایبه‌تی دوای پاشه‌كشه‌ی بیری نه‌ته‌وه‌یی عه‌ره‌ب‌و دوای ئه‌وه‌ی میسر له‌مه‌یدانی سه‌ركردایه‌تیكردنی وڵاته‌ عه‌ره‌بییه‌كان پاشه‌كشه‌ی كرد‌و ئه‌و سه‌ركردایه‌تییه‌ كه‌وته‌ ده‌ست سعودیه‌، ئه‌و ململانێیانه‌ش تا ده‌هات په‌ره‌ی ده‌سه‌ند به‌تایبه‌تی له‌سوریا‌و له‌یه‌مه‌ن‌و ته‌نانه‌ت له‌لوبنانیش.

 پێشتر سعودیه‌ رۆڵی سه‌ركردایه‌تیی سه‌ره‌كیی نه‌بوو وه‌ك ئه‌وه‌ی ئێستا، به‌ڵام ئێستا به‌هۆی پشتگیریی ئۆپۆزسیۆنی سوننه‌ی سوریا كه‌ زۆربه‌یان سعودیه‌یان له‌پشته‌وه‌یه‌‌و ئه‌و وڵاته‌ تۆمه‌تباره‌ به‌پشتیوانیكردنیان، ته‌نانه‌ت به‌ره‌ی نوسره‌ كه‌ به‌شێكیشه‌ له‌قاعیده‌ یه‌كێكه‌ له‌و گروپانه‌، بۆیه‌ ململانێكه‌ ئێستا گه‌یشتۆته‌ ترۆپكی ململانێیه‌كی مه‌زهه‌بی، ئه‌مه‌ش له‌سه‌ر حسابی دیموكراسی‌و مافه‌كانی گه‌لانی ناوچه‌كه‌ به‌ڕێوه‌ده‌برێت، به‌داخه‌وه‌ تادێت توندتر ده‌بێته‌وه‌‌و زیاتر ره‌نگی مه‌زهه‌بی به‌خۆوه‌ ده‌گرێت، كه‌ ئه‌مه‌ش هیچ له‌به‌رژه‌وه‌ندیی گه‌لانی ناوچه‌كه‌ نییه‌.

 

تانك‌و دۆلار بۆ عیراق

ئه‌نوه‌ر حسێن: له‌سه‌ره‌تای ده‌ستپێكی جه‌نگی عیراق- ئێران، یه‌كێك له‌لێپرسراوانی سعودیه‌ هه‌ر زوو باسی له‌وه‌ كردووه‌ كه‌ پێویسته‌ وڵاته‌كه‌ی هاوكاریی عیراق بكات، به‌و مه‌به‌سته‌ش شه‌ش ملیار دۆلار‌و 100 تانك ره‌وانه‌ی عیراق ده‌كات، هه‌مووشمان ده‌زانین كه‌ هه‌موو وڵاتانی كه‌نداو پشتیوانیی عیراقیان كرد، ئه‌گه‌رنا له‌وانه‌بوو رژێمی عیراق زووتر له‌به‌رده‌م ئێراندا بكه‌وتایه‌، كاتێكیش باس له‌دانه‌وه‌ی قه‌رزه‌كان كرا، ئه‌وه‌بوو جه‌نگه‌كانی داگیركردنی كوێت‌و كه‌نداوی دووه‌می لێكه‌وته‌وه‌.

هه‌ر له‌چه‌ند رۆژی رابردووشدا سودان‌و ئیمارات‌و به‌حرێن نوێنه‌رایه‌تییه‌ دیپلۆماسییه‌كانی ئێرانیان له‌وڵاته‌كانیان ده‌ركرد‌و په‌یوه‌ندییه‌كانیان بچڕاند، ته‌نانه‌ت ئێستا سعودیه‌ ئێران به‌مه‌ترسییه‌كی گه‌وره‌ ده‌زانێت، ئاخۆ پێتوانییه‌ ئه‌مه‌ گه‌له‌كۆمه‌كێیه‌ك بێت له‌سه‌ر ئێران‌و بۆیه‌ش ئێران ده‌ست بۆ هه‌موو ئه‌و كه‌یسانه‌ ده‌بات، ئه‌گه‌رنا كاتێك كێشه‌ له‌نێوان سعودیه‌و ئێران سه‌رهه‌ڵده‌دات، ئه‌و وڵاتانه‌ بۆچی دیپلۆماته‌كانی خۆیان ده‌كشێننه‌وه‌؟ یان پێتوایه‌ ئه‌م دۆخی ئێستای نێوان ئه‌و دوو وڵاته‌ دۆخی ناوچه‌كه‌ به‌ره‌و ئاڵۆزیی زیاتر ده‌بات؟

 

په‌یوه‌سته‌ به‌مه‌زهه‌به‌وه‌

ستران عه‌بدوڵڵا: ئه‌مه‌ یه‌كێكه‌ له‌ڕه‌نگدانه‌وه‌كانی ململانێی مه‌زهه‌بی كه‌ ئێستا له‌ناوچه‌كه‌دا له‌تاو سه‌ندندایه‌، په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان سعودیه‌و كۆماری ئیسلامیی ئێران، جگه‌ له‌وه‌ش په‌یوه‌ندییه‌كانی ئێرانی سه‌رده‌می شا‌و وڵاتانی كه‌نداویش هه‌میشه‌ گرژیی تێدابووه‌، ئه‌و كاتانه‌ش كه‌ ئێران له‌كێبڕكێدابووه‌ له‌گه‌ڵیاندا كه‌ ئاخۆ كامیان زۆرتر دۆستی ئه‌مریكان، ئه‌گه‌رچی ئه‌و گرژییه‌ی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ زیاتر سیمایه‌كی نه‌ته‌وه‌یی هه‌بوو وه‌ك له‌وه‌ی مه‌زهه‌بی بێت، چ خواستی ئێران له‌به‌شی خۆی له‌كه‌نداوو چ خواستی عه‌ره‌ب له‌و به‌شه‌ له‌گه‌ل‌و خاكی عه‌ره‌بی كه‌كه‌وتۆته‌ ناو سنووره‌كانی ئێرانه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌مه‌ی ئێستا زیاتر په‌یوه‌سته‌ به‌مه‌زهه‌به‌وه‌، ئه‌مه‌ش جارێك خۆی له‌ململانێی نێوان ئێران‌و توركیادا ده‌بینێته‌وه‌‌و هه‌ندێكجار له‌ناكۆكیی نێوان میسر‌و ئێراندا ده‌بینێته‌وه‌و ئێستاش خۆی له‌ناكۆكیی نێوان ئێران‌و سعودیه‌دا ده‌بینێته‌وه‌.

ئه‌گه‌رچی ئێران له‌هه‌موو ئه‌و ململانێیانه‌دا ته‌ره‌فێكی كیشه‌كه‌ بووه‌، به‌ڵام ئێستا سعودیه‌ هاتۆته‌ سه‌ر شانۆی روبه‌ڕوبونه‌وه‌كه‌ به‌و پێیه‌ی ده‌یه‌وێت كارته‌كانی سه‌ركردایه‌تیكردنی به‌ره‌ی سوننه‌ بگرێت به‌ده‌ستی خۆیه‌وه‌، بۆیه‌ ئه‌گه‌ر نه‌شتوانێت دۆسێی هه‌موو دنیای ئیسلامیی سوننه‌ش بگرێته‌خۆی، هیچ نه‌بێت كه‌ سبه‌ی توركیا بوو به‌كوێخای دنیای ئیسلامی له‌رێگای سعودیه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌دا قسه‌بكات. 

 

ئه‌م ناكۆكییه‌ مه‌زهه‌بییه‌ به‌هۆی به‌هاری عه‌ره‌بییه‌وه‌ زیاتر تاوی سه‌نده‌وه‌‌و زه‌ق بۆوه‌ به‌تایبه‌تی له‌ دۆسێی سوریا‌و عیراق‌ویه‌مه‌ن‌و لوبنان، ئه‌گه‌رچی ململانێكان له‌عیراق‌و لوبنان ریشه‌یه‌كی قووڵتری هه‌یه‌ به‌هۆی فره‌ پێكهاته‌ییه‌كه‌یانه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ی سوریا‌و یه‌مه‌ن‌و ئه‌وانی دیكه‌ زیاتر له‌دوای به‌هاری عه‌ره‌بییه‌وه‌ په‌ره‌ی سه‌ندووه‌، كه‌ له‌ململانێی ده‌سه‌ڵاتدارانی ئه‌و وڵاتانه‌وه‌ له‌گه‌ڵ گه‌له‌كانیان، گۆڕدرا بۆ ململانێیه‌كی نێوان پێكهاته‌ ئاینی‌و مه‌زهه‌بییه‌كان. بۆ ئه‌مه‌ش سوریا نموونه‌یه‌كه‌ كه‌ ئێستا ململانێ مه‌زهه‌بییه‌كان تێیدا قووڵ بۆته‌وه‌. له‌یه‌مه‌نیش بووه‌ مایه‌ی پێكدادان‌و كوشتاری نێوان حكومه‌ت‌و خێڵه‌كانی ئه‌و وڵاته‌.

 

شێخ نه‌مر زه‌قی كرده‌وه‌

له‌م دوو كه‌یسه‌دا ئێران به‌جۆرێك له‌جۆره‌كان رۆڵێكی زۆر گه‌وره‌ی هه‌یه‌ له‌و ململانێیانه‌دا هه‌یه‌ جائیتر سه‌لبییه‌ یان ئیجابی ئه‌وه‌ هه‌ڵسه‌نگاندنه‌كه‌ی بۆ ئه‌و كه‌سه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ كه‌ له‌چ روانگه‌یه‌كه‌وه‌ ته‌ماشای ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ ده‌كات. ئێستا بۆشاییه‌كی زۆر له‌سوریاو یه‌مه‌ندا هه‌یه‌ بۆیه‌ هه‌ركه‌سه‌و ده‌یه‌وێت به‌و جۆره‌ی بۆی ده‌لوێت ئه‌و بۆشاییه‌ پڕبكاته‌وه‌.

ئه‌م ناكۆكییه‌ لێره‌دا له‌سێداره‌دانی شێخ نه‌مر باقر ئال نه‌مر-یش كێشه‌كه‌ی زه‌ق كردۆته‌وه‌ نه‌ك مایه‌ی سه‌رهه‌ڵدانی كێشه‌كه‌ بێت، جالێره‌دا پرسیاره‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ بۆچی باڵیۆزخانه‌كانیان ده‌كشێننه‌وه‌، ئه‌مه‌ خۆی یه‌كێكه‌ له‌نیشانه‌كانی ئه‌وه‌ی جارێ شه‌ڕ نابێت، چونكه‌ بۆئه‌وه‌ی ئه‌گه‌ر شه‌ڕ هه‌بێت باڵیۆزخانه‌كانیان‌و كونسوڵخانه‌كانیان ده‌هێڵنه‌وه‌ بۆئه‌وه‌ی ئه‌گه‌ر هه‌لێكی ئاشتی بێته‌ ئاراوه‌ ئه‌وا له‌وێوه‌ چاودێریی به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی خۆیان بكه‌ن. به‌ڵام ئێستا كه‌ شه‌ڕ نییه‌، ده‌بێت نیشانی بده‌ن كه‌ ناكۆكییان هه‌یه‌ واته‌ ئێستا په‌لاماره‌ دیپلۆماسییه‌كه‌ شوێنی په‌لاماری سه‌ربازیی گرتۆته‌وه‌. بێ له‌وه‌ش پتر له‌مه‌یدانێك هه‌یه‌ كه‌ ئه‌و دوو وڵاته‌ شه‌ڕی تێدا ده‌كه‌ن، واته‌ هێشتا مه‌یدانه‌كاتی پاكتاوكردنی حساباته‌ سیاسییه‌كانیان به‌كراوه‌یی ماوه‌ته‌وه‌ له‌ده‌ره‌وه‌ی خۆیان‌و ئه‌ده‌واتی ئیداره‌دانی ململانێكه‌شیان له‌به‌رده‌ستدایه‌. 

 

له‌ 130 ملیۆنه‌وه‌ بۆ 350 ملیۆن

ئه‌نوه‌ر حسێن: بۆچوونێك هه‌یه‌ كه‌ پێیوایه‌ خاڵێكی جه‌وهه‌ری له‌ململانێكانی نێوان ریازو تاران ئه‌وه‌یه‌ كه‌: تێڕوانینی ئێران زیاتر مه‌زهه‌بییه‌، به‌ڵام به‌لای سعودییه‌وه‌ تێڕوانینێكیی‌ مه‌زهه‌بی- نه‌ته‌وه‌ییه‌، ته‌نانه‌ت زۆرجار ده‌گاته‌ ئاستی شۆڤێنیزمی وه‌ك له‌وه‌ی عیراق به‌دیمان كردووه‌، ئه‌مه‌ش وایكردووه‌ كه‌ كۆماری ئیسلامیی ئێرانیش له‌دوای هاتنه‌ سه‌ركارییه‌وه‌ له‌هه‌وڵی به‌رفراوانكردنی جوگرافیای شیعه‌دا بووه‌، ئاماره‌كان باس له‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ له‌ده‌یه‌ی حه‌فتاكانی سه‌ده‌ی رابردوو ژماره‌ی شیعه‌ 130 ملیۆن بووه‌، ئێستا گه‌یشتۆته‌ 300-350 ملیۆن، هه‌روه‌ك به‌ر له‌و واده‌یه‌ ره‌وته‌ شیعه‌كانی لوبنان‌و عیراق‌و یه‌مه‌ن‌و به‌حرێن هه‌بوون، به‌ڵام ده‌ورو نه‌خشێكی ئه‌وتۆیان نه‌بووه‌، ئایا تۆ له‌گه‌ڵ ئه‌و تێڕوانینه‌یت كه‌ ئه‌مه‌ دابه‌ش ده‌كات بۆ ململانێیه‌كی تایفی- سیاسی‌و ململانێیه‌كی سیاسی تایفی مه‌زهه‌بی نه‌ته‌وه‌یی؟

 

بناغه‌كه‌ی شۆڤێنیزمی عه‌ره‌بییه‌ 

  موعته‌سه‌م نه‌جمه‌دین: ئه‌و ململانێیه‌ له‌مێژووی خۆیدا چه‌ند قۆناغێكی به‌خۆوه‌ بینیووه‌ له‌ترس‌و دڵه‌ڕاوكی‌و كێبركێ، بنه‌مای ئایدیۆلۆژیی نێوان ئێران‌و جیهانی عه‌ره‌بی دوو شتی جیاوازه‌، ئایدیۆلۆژیای فیكری ئێرانی، یان فیكری شیعه‌گه‌ریی نوێ تێكه‌ڵه‌یه‌كه‌ له‌بیری نه‌ته‌وه‌یی فارسی‌و مه‌زهه‌بیی شیعه‌دا، به‌ڵام بناغه‌ی بیری عه‌ره‌بیی ئیسلامیی سوننه‌ش، بیرێكی شۆڤێنیستیی عه‌ره‌بییه‌‌و ئه‌وه‌ بناغه‌كه‌یه‌تی، بۆیه‌ ئه‌گه‌ر بگه‌ڕێینه‌وه‌ سه‌ر سه‌ره‌تای ده‌ستپێكردنی ئه‌م قۆناغه‌، پێموایه‌ له‌دوای شۆڕشی ئیسلامیی ئێران، په‌یوه‌ندیی نێوان وڵاتانی كه‌نداو ئێران به‌ره‌و ئه‌و ئاراسته‌یه‌ به‌ره‌و دروستكردنی په‌یوه‌ندیی گه‌رم نه‌چووه‌، به‌شێوه‌یه‌كی گشتی‌و له‌ئاراسته‌ گشتییه‌كه‌دا به‌رو ركابه‌ری‌و ململانێ چووه‌، چونكه‌ پڕۆژه‌ی شۆڕشی عه‌ره‌بی پڕۆژه‌ی هه‌نارده‌كردنی شۆڕشه‌، كۆماری ئیسلامیی ئێران هه‌ر له‌سه‌ره‌تای دروستبوونییه‌وه‌ كاری له‌سه‌ر هه‌نارده‌كردنی شۆڕش بۆ وڵاتانی ده‌وروبه‌ر كردووه‌، له‌به‌رامبه‌ریشدا سعودییه‌كان كاریان له‌سه‌ر ئه‌وه‌ كردووه‌ كه‌ چۆن ئێران ئیحتیوا بكه‌ن‌و هه‌وڵبده‌ن گۆشه‌گیری بكه‌ن، بۆیه‌ ئه‌مه‌ دوو ستراتیژبووه‌ هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه‌ زۆر جیاوازبووه‌.

 

به‌راوردی هێزی سه‌ربازیی هه‌ردوولا

ئه‌م جیاوازییه‌ له‌هه‌ڵوێستدا ره‌نگیداوه‌ته‌وه‌، بۆنموونه‌ هه‌ڵوێست له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ی ئایدیۆلۆژی، له‌سه‌ر چۆنێتی دروستكردنی هیلالی شیعی، چۆنێتی له‌قاودانی بیری شۆڤێنیستی عه‌ره‌بی، كه‌ ئێرانییه‌كان پێیانوایه‌ ئه‌وه‌ سه‌رچاوه‌و هێزی سوننه‌یه‌، هه‌روه‌ها له‌سه‌ر رابه‌رایه‌تیكردنی ناوچه‌ی خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست وه‌ك هێزێكی هه‌رێمایه‌تی، له‌مه‌دا بۆچوونی ئێران‌و سعودیه‌ جیاوازه‌و جیاوازییه‌كه‌ش له‌وه‌دایه‌ كه‌ئێران پێیوایه‌ ئه‌گه‌ر به‌ته‌نها بێت، ده‌توانێت ناوچه‌كه‌ به‌ته‌واوی كۆنترۆڵ بكات، هه‌روه‌ك هه‌میشه‌ دژی هاتنی هه‌ر هێزێكی بێگانه‌ بووه‌، به‌ڵام سعودییه‌كان هه‌میشه‌ به‌هۆی هێزی سه‌ربازییه‌وه‌ كه‌ به‌رده‌وام لاوازبوون‌و نه‌یانتوانیووه‌ ركابه‌ریی ئێران بكه‌ن، بۆیه‌ پشتیان به‌ئه‌مریكاو خۆرئاوا به‌ستووه‌.

جگه‌ له‌وه‌ش په‌یوه‌ندیی له‌مێژینه‌ی وه‌هابیه‌ت‌و ئه‌مریكاییه‌كان ئه‌وه‌ی دروستكردووه‌ كه‌ ئێران بچێته‌ به‌ره‌ی به‌رامبه‌ر به‌ئه‌مریكاو وه‌هابییه‌كان، بێ له‌وه‌ش جیابوونه‌وه‌یه‌كی دیكه‌ هه‌یه‌ كه‌ سعودیه‌ ئه‌مڕۆ له‌به‌ره‌ی ئه‌مریكا‌و وڵاتانی به‌كاربه‌ری نه‌وتدایه‌‌و كار له‌سه‌ر دابه‌زاندنی نرخی نه‌وت ده‌كات، به‌پێچه‌وانه‌ی ئێرانه‌وه‌ كه‌ له‌به‌ره‌ی وڵاتانی به‌رهه‌مهێنی نه‌وتدایه‌، له‌دوا كۆبوونه‌وه‌ی وڵاتانی هه‌نارده‌كاری گازی سروشتی، هه‌ڵوێستی ئێران‌و ژماره‌یه‌ك له‌وڵاتان ئه‌وه‌بوو كه‌ چۆن نرخی گازی سروشتی به‌به‌رزیی رابگرن، له‌به‌رامبه‌ردا لێدوان‌و ئاراسته‌ی وڵاتانی وه‌ك قه‌ته‌رو ئیمارات‌و سعودیه‌ به‌و ئاراسته‌یه‌ بوو كه‌ چۆن له‌گه‌ڵ خۆرئاوادا رێك بكه‌ون‌و نه‌بنه‌ به‌ره‌یه‌كی جیاواز. ئه‌وه‌ی كه‌ سعودییه‌كانی ته‌واو سه‌غڵه‌ت كردووه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئایدیۆلۆژیای ئێران شۆڕشگێڕانه‌ی مه‌زهه‌بیی رادیكاڵییه‌‌و به‌دیسپلینه‌و به‌به‌رنامه‌ كاری بۆ ده‌كرێت‌و به‌رده‌وامیش له‌به‌ره‌وپێشچووندایه‌‌و شوێنپێی خۆیی له‌ناوچه‌كه‌دا كردۆته‌وه‌. 

 

ئێران رۆچۆته‌ هه‌ناوی دنیای عه‌ره‌به‌وه‌

له‌ڕووی جیابوونه‌وه‌ی به‌ره‌كانه‌وه‌ له‌كۆتاییدا به‌حرێن‌و ئیمارات‌و قه‌ته‌ر ده‌چینه‌ پاڵ به‌ره‌كه‌ی سعودیه‌و له‌به‌رامبه‌ریشدا حزبوڵڵای لوبنان‌و سوریا ناڕاسته‌وخۆ ده‌چنه‌ به‌ره‌ی دژبه‌ سعودیه‌وه‌، واته‌ به‌ره‌كان لێره‌شدا جارێكی دیكه‌ جیاده‌بنه‌وه‌. هاوپه‌یمانییه‌كانی ئێران ئێستا به‌جۆرێك گه‌شه‌ی كردووه‌ نه‌ك وه‌ك هاوپه‌یمانی له‌گه‌ڵ زلهێزه‌كانی نه‌یار به‌ئه‌مریكا‌و هاوپه‌یمانێتی له‌سه‌ر بنه‌ما ئابوورییه‌كان، به‌ڵكو ئێران رۆچۆته‌ ناو هه‌ناوی دنیای عه‌ره‌به‌وه‌، ته‌نانه‌ت له‌ناو جیهانی سوننه‌دا ئه‌و له‌پێشتره‌وه‌یه‌. بۆنموونه‌ له‌لوبناندا جیاوازه‌ وه‌ك له‌به‌حرێن، چونكه‌ شیعه‌ له‌لوبنان سه‌ری رمه‌كه‌یه‌‌و ئێران له‌وێ ئه‌وان به‌كارده‌هێنێت، له‌به‌حرێن كار له‌سه‌ر ستراتیژی سیاسی ده‌كات به‌جۆرێك له‌ئاینده‌دا بیبه‌ستێته‌وه‌ به‌ئێرانه‌وه‌. یان 20%ی سعودیه‌ كه‌ شیعه‌یه‌، یان 30%ی كوێت كه‌ شیعه‌یه‌‌و هه‌روه‌ها...

 

«ئێران خاوه‌نی پێنج پایته‌خته‌»

ئه‌نوه‌ر حسێن: ساڵی 1988 دوای كۆتاییهاتنی جه‌نگی عیراق- ئێران هاشمی ره‌فسنجانی رایگه‌یاند: «ئێمه‌ به‌ڕووسوورانه‌ له‌م جه‌نگه‌ هاتینه‌ ده‌ره‌وه‌، به‌ڵام جارێكی تر ئێمه‌ جه‌نگ له‌سه‌ر خاكی خۆمان ناكه‌ین،» ئه‌مه‌ش مه‌به‌ستی له‌ هه‌نارده‌كردنی ئه‌و جه‌نگانه‌ بوو، عه‌لی لاریجانیش له‌ چه‌ند مانگێك له‌مه‌وپێش رایگه‌یاند كه‌ وڵاته‌كه‌ی خاوه‌نی پێنج پایته‌خته‌، كه‌ مه‌به‌ستی به‌غداو سه‌نعاو به‌یروت‌و دیمه‌شق‌و تارانه‌، ئه‌مه‌ش ئاماژه‌یه‌كه‌ كه‌ ئه‌وان ئه‌و سیاسه‌ته‌یان پیاده‌كردووه‌‌و سعودییه‌كانیش به‌هه‌مان شێوه‌یان كردووه‌ له‌ڕێگه‌ی گروپ‌و هێزه‌ سوننییه‌كانه‌وه‌ ته‌نانه‌ت داعشیش. بۆیه‌ وه‌ك سه‌رچاوه‌ میدیاییه‌ خۆرئاواییه‌كانیش ئاماژه‌ی پێده‌كه‌ن، جه‌نگێكی به‌وه‌كاله‌ت هه‌یه‌ له‌ناوچه‌كه‌دا، بۆیه‌ هۆكاری سه‌ره‌كی له‌و كێشانه‌شدا ئه‌و دوو وڵاته‌ن، هه‌ر له‌شه‌ڕی ئه‌فغانستانه‌وه‌ تا ده‌گاته‌ ئه‌م شه‌ڕه‌ی گرووپه‌ فێنده‌مێنتالیسته‌كان به‌داعشیشه‌وه‌.

 

شاعه‌بدوڵڵا میانڕه‌وتربوو

مه‌جید ساڵح: بێگومان ئێران له‌دوای جه‌نگی كه‌نداوه‌وه‌ هه‌موو ستراتیژه‌كه‌ی بۆ ئه‌وه‌بووه‌ كه‌ شه‌ڕه‌كانی بخاته‌ ده‌ره‌وه‌ی سنووره‌كانی بۆ پاراستنی خۆی، ئه‌م ململانێیانه‌ش كاتێك له‌نێوان سعودیه‌و ئێراندا قووڵبۆوه‌ كاتێك كه‌ شا سلێمان هاته‌ سه‌ر ده‌سه‌ڵات، چونكه‌ پێشتر شا عه‌بدوڵڵا كه‌سێكی میانڕه‌وتر بوو، ته‌نانه‌ت به‌به‌راورد به‌سعودیه‌ كه‌سێكی ئیسڵاحی بوو، هه‌وڵی ده‌دا ئه‌و ململانێیانه‌ی نێوان وڵاته‌كه‌ی‌و ئێران خاوبكاته‌وه‌ تا ئه‌وشوێنه‌ی بۆی ده‌كرێت، به‌ڵام سروشتی شا سلێمان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ هیچ بڕوای به‌دیموكراسی نییه‌، وه‌ك له‌به‌ڵگه‌نامه‌كانی ویكلیكسدا ئاماژه‌ی پێكراوه‌‌و بڕواشی به‌وه‌نییه‌ كه‌ سعودیه‌دا كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی دامه‌زرێت، بڕوای به‌(سه‌له‌فییه‌تی جیهادی) هه‌یه‌، بۆیه‌ ئه‌میش هاوشێوه‌ی ئێران ده‌یه‌وێت جه‌نگه‌كانی بباته‌ ده‌ره‌وه‌ی خۆی‌و ئه‌ویش ئێستا ئیش له‌سه‌ر بلۆك به‌ندی ده‌كات، وه‌ك چۆن ئێران له‌مێژه‌ ئه‌و بلۆك به‌ندییه‌ی له‌ناو شیعه‌كانی وڵاتانی عه‌ره‌بیدا دروستكردووه‌. بۆیه‌ لێره‌وه‌ ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ سعودیه‌ش ده‌یه‌وێت هه‌مان یاریی ئێران بكاته‌وه‌، به‌ڵام له‌هه‌موو ئه‌و ململانێیانه‌دا رۆڵی ئه‌مریكا یه‌كلاییكه‌ره‌وه‌ ده‌بێت، ئه‌مریكا ئه‌وه‌ی بۆ ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌ مه‌زهه‌بی سوننه‌ رادیكاڵتره‌و سه‌رئێشه‌ی زیاتری بۆ دروست ده‌كات، له‌كاتێكدا مه‌زهه‌بی شیعه‌ رادیكالیشه‌، به‌ڵام شیعه‌ تائێستا سه‌رئێشه‌ی بۆ دروستنه‌كردووه‌،  ته‌نانه‌ت له‌لوتكه‌ی قه‌یرانه‌كانی ئێران‌و له‌گه‌ڵ ئه‌مریكاو ئیسرائیلدا نه‌گه‌یشتۆته‌ ئه‌و شێوازه‌ی كه‌ سوننه‌كان مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌مریكا ده‌كه‌ن، بۆیه‌ ئه‌مریكییه‌كان گه‌یشتوونه‌ته‌ ئه‌وه‌ی كه‌ ئه‌و مه‌زهه‌بی سوننه‌یه‌ی كه‌ پێشتر ئه‌وان پاڵپشتی بوون، مه‌زهه‌بێكه‌ كه‌ بره‌وسه‌ندنی له‌به‌رژه‌وه‌ندیی ئه‌مریكادا نییه‌، سعودیه‌ هه‌ستی به‌مه‌ كردووه‌و ئێرانیش به‌هه‌مان شێوه‌ هه‌ستی پێكردووه‌، بۆیه‌ به‌بڕوای من سعودیه‌ ده‌یه‌وێت به‌په‌له‌ ململانێكه‌ بگه‌یه‌نێته‌ لوتكه‌و به‌زوویی یه‌كلایی بكاته‌وه‌ن بۆیه‌ تواتیوێتی میسر رابكێشێت به‌هۆی دۆخی ناله‌باری ئابوورییه‌وه‌و سودان له‌ڕووی رێژه‌ی مرۆییه‌وه‌و هه‌موو ئه‌و هاوپه‌یمانێتییه‌ی له‌گه‌ڵ وڵاتانی ئیسلامیش ئاماژه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ سعودییه‌كان به‌ته‌واوه‌تی خۆیان ئاماده‌كردبێت بۆ شه‌ڕێك كه‌ ئێستا ئاماژه‌كانی ده‌ركه‌وتووه‌، هه‌رچی ئێرانیشه‌ له‌مێژه‌ له‌هه‌ردوو رووی سه‌ربازیی‌و ئایدیۆلۆژیشه‌وه‌ ئاماده‌یه‌ بۆ ئه‌و جه‌نگه‌.

 

گوشاری زیاتره‌ بۆسه‌ر ئێران؟

ئه‌نوه‌ر حسێن: ده‌وترێت ئه‌م گوشارانه‌ی كه‌ له‌لایه‌ن سعودییه‌وه‌ ده‌ستیپێكردووه‌، سیاسه‌تێكه‌ كه‌ ئه‌مریكای له‌پشته‌وه‌ بێت، مێژووه‌كه‌یشی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ دوای رێكه‌وتنی ئێران‌و 5+1 كه‌ به‌بڕوای چاودێران هێشتا نه‌گه‌یشتوونه‌ته‌ رێكه‌وتنێكی جدی، به‌و پێیه‌ی نه‌ئێران به‌ته‌واوه‌تی ملی داوه‌و نه‌ گه‌مارۆكانیشی له‌سه‌ر لابراوه‌، بۆیه‌ پێشبینی ده‌كرێت ئه‌مه‌ گوشارێك بێت تا ئێران نه‌رمیی زیاتر بنوێنێت‌و گوایه‌ چه‌كه‌كان بگوێزرێته‌وه‌ بۆ كازاخستان، به‌ڵام له‌میدیاكانه‌وه‌ نه‌غمه‌یه‌كی دیكه‌ ده‌بیستین، وته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا داوای له‌هه‌ردوولا كرد زیاتر دان به‌خۆیاندا بگرن، ئاخۆ پێتوایه‌ ئه‌مریكا بیه‌وێت گوشاری زیاتر بخاته‌ سه‌ر ئێران؟

 

پێچه‌وانه‌بوونه‌وه‌ی تێڕوانینه‌كه‌

ستران عه‌بدوڵڵا: ئه‌و ناكۆكییه‌ ره‌گێكی ناوخۆیی هه‌یه‌‌و ویستێكی ئێرانی سعودییه‌، وه‌ك ئه‌وه‌ی ویستێكی ئه‌مریكا بێت، مانای ئه‌وه‌ش نییه‌ كه‌ هه‌ر وڵاتێكی زلهێز جا ئه‌مریكا بێت یان هه‌ر لایه‌نێكی دیكه‌ نه‌یه‌وێت ئه‌و كێشه‌یه‌ بۆ به‌رژه‌وه‌ندیی خۆی ته‌وزیف بكات. بۆیه‌ ئه‌مه‌ خاڵێكی گرنگه‌ ئه‌گه‌ر بمانه‌وێت له‌هه‌ڵسه‌نگاندنی دۆخه‌كه‌دا ره‌چاوی بكه‌ین.

راسته‌ هه‌ندێك ره‌گه‌زه‌كانی ئه‌و كێشه‌یه‌ ئایدیۆلۆژییه‌، به‌ڵام هه‌ندێكیشی به‌رژه‌وه‌ندیی رۆژانه‌یه‌. ئێستا ئه‌و مه‌ده‌ی له‌دنیای ده‌ره‌وه‌ هه‌یه‌و ئه‌و ده‌نگه‌ له‌ئه‌وروپاوه‌ به‌رامبه‌ر به‌سعودیه‌ به‌رزبۆته‌وه‌ كه‌ پێیانوایه‌ سعودیه‌ به‌رهه‌مهێنه‌ری داعشه‌، له‌به‌رامبه‌ریشدا خه‌ریكه‌ ئه‌و ده‌نگه‌ كپ ده‌بێته‌وه‌ كه‌ له‌هه‌شتاكانی سه‌ده‌ی رابردووه‌وه‌ پێی وابوو شیعه‌ی توندڕه‌و یان «ئێران» به‌شێك بووه‌ له‌و رووداوانه‌ی كه‌ له‌جیهاندا روویان ده‌دا، به‌ڵام ئێستا تێڕوانینه‌كه‌ پێچه‌وانه‌ بۆته‌وه‌‌و قسه‌ له‌سه‌ر رۆڵی سعودیه‌ ده‌كرێت.

 

دروستبوونی سعودیه‌و ئیخوان هاوكات بوو

ئێستا ده‌زوله‌یه‌كی باریك هه‌یه‌ له‌نێوان ئه‌و كێشانه‌ی ئێستا له‌ناوچه‌كه‌دا رووده‌ده‌ن،  له‌گه‌ڵ دروستبوونی ده‌وڵه‌تی سعودیه‌، هاوكات ئیخوان موسلیمینیش دروستبوو،  چاودێرانی سیاسیش ئه‌و مشتومڕه‌ ده‌زانن كه‌ له‌نێوان شای دامه‌زرێنه‌ری سعودیه‌و حه‌سه‌ن به‌نای سه‌رۆك‌و دامه‌زرێنه‌ری ئیخوانی میسر دا دروست بووه‌، كاتێكه‌ به‌ننا ویستوێنی ئیخوان له‌سعودیه‌دا بڵاوبكاته‌وه‌، شای سعودیه‌ پێی وتووه‌ نا له‌ده‌ره‌وه‌ی سعودیه‌ ئه‌وه‌ بكه‌. له‌وه‌ته‌ی سعودیه‌ هه‌یه‌ به‌م سیاسه‌ته‌ كارده‌كات كه‌ ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ سعودیه‌و كه‌نداو بیلادلئیسلام‌و دارولسه‌لامن، شوێنه‌كانی دیكه‌ دارولحه‌ربن، هه‌ربۆیه‌ ده‌بینین قه‌ته‌ر له‌ناوچه‌كه‌دا پشتیوانیی دیموكراسی ده‌كات، به‌ڵام له‌قه‌ته‌ر خۆی نه‌بێت، ئیمارات پشتیوانیی سوننه‌ی توندڕه‌و ده‌كات له‌جیهاندا، له‌ئیمارات خۆی نه‌بێت كه‌ وه‌ك پاشا ده‌ژین، ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌مان بۆ به‌رجه‌سته‌ ده‌كات كه‌ سیاسه‌تی ئیخوانی له‌گه‌ڵ  سه‌حرا تێكه‌ڵاو ببێت، داعش به‌رهه‌م ده‌هێنێت، واته‌ بنه‌چه‌ی وه‌هابییه‌ت چییه‌، وه‌هابیه‌ت گه‌ڕانه‌وه‌یه‌ بۆ بنه‌چه‌كانی ئیسلام‌و ئیخوانیش به‌هه‌مان شێوه‌ گه‌ڕانه‌وه‌یه‌ بۆ بنه‌چه‌كانی ئیسلام، به‌بێ ره‌چاوكردنی گۆڕانكاریی هه‌لومه‌رجه‌كان له‌جیهاندا‌و له‌خودی كۆمه‌ڵگه‌ ئیسلامییه‌كانیشدا. بۆیه‌ ئه‌و تێكه‌ڵاوبوونه‌ی سه‌حراو ئیخوان داعش‌و قاعیده‌ به‌رهه‌مده‌هێنێت، به‌وپێیه‌ی كه‌ ئیخوان نوێنه‌رایه‌تی میانڕه‌ویی‌و مه‌ده‌نییه‌تی سوننه‌ ده‌كات، ئه‌و تیرۆریزمه‌ش كه‌ دروست بووه‌ ئه‌نجامی ئه‌وه‌ بووه‌ كه‌ حكومه‌ته‌كان دانیان به‌ ئیخواندا نه‌ناوه‌. 

 

توركیایه‌ك له‌ژێر كاریگه‌ریی ئیخواندا

ده‌بینین توركیاش له‌ولاوه‌ هه‌یه‌، توركیاش له‌فیكری عوسمانییه‌وه‌، ئێستا ئه‌ردۆغان به‌ناو كه‌وتووه‌‌و خه‌ریكه‌ ده‌بێته‌ موسڵمانێكی عه‌ره‌بی، راسته‌ ره‌گێكی ئیسلامی سیاسی ئیخوانی له‌توركیادا هه‌یه‌، به‌ڵام ره‌گه‌ سه‌ره‌كییه‌كه‌ی ره‌گی ئیسلامیی عوسمانییه‌، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ ئه‌و سامانه‌ی ئه‌سته‌نبوڵ كه‌ له‌ده‌ستچووه‌ چۆن به‌ده‌ستی بهێنێته‌وه‌، ئێستا ئه‌ردۆغان به‌ڕێگای عه‌ره‌بیكردنی ئیسلام ده‌ڕوات، كه‌ ئه‌مه‌ش له‌ناو خودی توركیاشدا كاردانه‌وه‌ ده‌خوڵقێنێت، جالێره‌دا توركیایه‌ك هه‌یه‌  له‌ژێر كاریگه‌ریی ئیخواندا، سعودییه‌یه‌ك هه‌یه‌ له‌ژێر كاریگه‌ریی ئیخوانێكی سه‌حرایی كه‌ داعشی به‌رهه‌مهێناوه‌، میسریش هه‌یه‌ كه‌ ئیخوانی ده‌ركردووه‌، كه‌ دیاره‌ ئه‌وانه‌ش كه‌ خۆیان به‌»خه‌باتگێڕ» ده‌زانن له‌هیچ شوێنێك خه‌باتگێڕ به‌ئیسراحه‌ت دانانیشێت، ئه‌گه‌ر له‌شوێنی خۆشیاندا خه‌بات نه‌كه‌ن، ده‌چنه‌ شوێنی دیكه‌ خه‌بات ده‌كه‌ن، بۆیه‌ كه‌ له‌میسر ده‌رده‌كرێن، به‌ناو جیهانی عه‌ره‌بی‌و ئه‌وروپاشدا بڵاوده‌بنه‌وه‌.

 

شیعه‌بوون‌و فارس بوون

له‌به‌رامبه‌ر ئه‌مه‌شدا سه‌رهه‌ڵدانی شیعه‌و ئێران ده‌بینین، كه‌ ئه‌مه‌ش خه‌ریكه‌ سیمایه‌كی عه‌ره‌بیی شیعی به‌خۆوه‌ ده‌بینێت كه‌ ئه‌وه‌ بۆ خودی ئێرانیش مه‌ترسییه‌، راسته‌ ئێستا ئێران حاكمی چوار پایته‌خته‌، به‌ڵام ئێران بۆخۆی چوار پایته‌ختی هه‌یه‌، پێویستی به‌ پایته‌ختی دیكه‌ نییه‌، مه‌شهه‌د، ئه‌سفه‌هان، ته‌برێز‌و تاران‌و پێموابێت شیرازیش له‌قۆناغێكدا پایته‌خت بووه‌، بۆیه‌ له‌پایته‌ختی كه‌م نه‌بووه‌، به‌ڵام ئێستا خه‌ریكه‌ ئێران ئه‌و هاوسه‌نگییه‌ی له‌ده‌ست ده‌چێت سه‌باره‌ت به‌ شیعه‌بوون‌و ئێرانی بوون، یان شیعه‌ بوون‌و فارس بوون، ئه‌مه‌ش سروشتییه‌ كه‌ ئاخۆ تاچه‌ند به‌رخورد ده‌كه‌یت له‌گه‌ڵ فیكرێكی دیكه‌دا، تاچه‌ند تۆ كاری تێده‌كه‌یت، ئه‌ویش ئه‌وه‌نده‌ كارت تێده‌كات، هه‌مان ئه‌و حاڵه‌ته‌ی كه‌ ئه‌ردۆغان تووشی بووه‌، كه‌ خه‌ریكه‌ ئیسلامه‌ سونییه‌كه‌ی ده‌بێته‌ عه‌ره‌بی، خه‌ریكه‌ شیعه‌گه‌رییه‌كه‌ی ئێرانیش ده‌بێته‌ شیعه‌یه‌كی عه‌ره‌بی، هه‌ربۆیه‌ ململانێی كۆنی نێوان ئێران‌و توركیا كه‌ ململانێی نێوان دوو ئیسلامی عه‌جه‌می بوو، خه‌ریكه‌ فاكته‌ری عه‌ره‌بیشی تێده‌كه‌وێت كه‌ ئه‌و توندڕه‌وییه‌ی له‌م ناكۆكییانه‌ی ئێستا سعودیه‌و ئێران‌و ته‌رفگیرن تێیدا، ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌و ئیسلامه‌ عه‌ره‌بییه‌ سه‌حراوییه‌ی كه‌ توندڕه‌ویی به‌رهه‌م ده‌هێنێت، بۆیه‌ ده‌بێت قسه‌ش ده‌كه‌ین له‌فاكته‌ری نرخی نه‌وت‌و فاكته‌ری دیپلۆماسی ئه‌مریكی له‌په‌یوه‌ندیی نێوان هه‌ردوو وڵاتدا، چونكه‌ ده‌ركه‌وت ئه‌وه‌نده‌ی كه‌لتوور ته‌حه‌كوم به‌سیاسه‌ته‌وه‌ دده‌كات له‌خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا، ئه‌وه‌نده‌ فاكته‌ری دیكه‌ كاریگه‌ریی نییه‌، ئه‌وه‌ش بریتی نییه‌ له‌تابلۆیه‌كی هه‌ڵواسراو، به‌ڵكو بریتییه‌ له‌قه‌ناعه‌تی ئایینیی خه‌ڵكه‌كه‌، ئه‌مه‌ش هه‌ندێك جار به‌سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندییه‌ ئابوورییه‌كاندا زاڵده‌بێت، ئه‌گه‌رنا ئایا ئێستا توركیا له‌به‌رژه‌وه‌ندییه‌تی ئه‌و قه‌یرانه‌ ناوخۆییه‌ی؟، بێگومان نه‌خێر، پێداویستییه‌ «كه‌لتوورییه‌كانی توركیا»یه‌كی ئیسلامیی سوننی، زۆرتره‌ له‌خۆی، بۆیه‌ ئه‌وه‌ هه‌ندێكجار به‌رژه‌وه‌ندییه‌ ئابوورییه‌كانیش ده‌سووتێنێت. ئه‌مه‌ به‌بڕوای من سه‌باره‌ت به‌سعودییه‌ش هه‌روایه‌.

 

ئێران ده‌توانێت زۆربه‌ی كۆنترۆڵ بكات

ئه‌نوه‌ر حسێن: دیوێكی دیكه‌ی مه‌سه‌له‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ به‌شێكی زۆری شیعه‌كان له‌كه‌نداون، ئاماره‌كان ده‌ڵێن 70%ی دانیشتووانی كه‌نداو شیعه‌ن، به‌پله‌ی یه‌كه‌میش له‌خۆرهه‌ڵاتی سعودیه‌ن له‌ناوچه‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌كانی، كه‌ ژماره‌یان 500 هه‌زار كه‌سن‌و له‌به‌حرێن 350 هه‌زار كه‌سن‌و له‌ئیمارات 300 هه‌زار كه‌سن‌و له‌عیراق 12 ملیۆنه‌‌و له‌ئێران 51 ملیۆنه‌و له‌كوێت 1.5ملیۆنه‌و له‌قه‌ته‌ر 50 هه‌زار كه‌سن‌و ئه‌مه‌ درێژده‌بێته‌وه‌ بۆ سوریاش كه‌ رێژه‌كه‌ی ده‌گاته‌ 13%ی دانیشتووانی ئه‌و وڵاته‌و له‌یه‌مه‌ن 25%‌و له‌ئازه‌ربایجان 75%‌و له‌ئه‌فغانستان 18%‌و له‌توركیاش 25%ی عه‌له‌وییه‌كانی شیعه‌ن، له‌ناوچه‌كانی نێوان یه‌مه‌ن‌و سعودیه‌ش كه‌ شیعه‌ نشینن‌و نه‌وتی زۆریشی لێیه‌، به‌ڵام به‌وته‌ی شیعه‌كان ده‌ڵێن ئه‌و ناوچانه‌ی ئه‌وان به‌دبه‌ختترین ناوچه‌ن‌و سامانه‌ نه‌وتییه‌كانیان هیچی بۆ ناوچه‌كه‌ نییه‌و ده‌برێت بۆ ناوچه‌ سوننه‌ نشینه‌كان، جگه‌ له‌وه‌ش هه‌ردوولایه‌نی كێشه‌كه‌ له‌هه‌وڵی ئه‌وه‌دان له‌بازاڕی نه‌وتدا رۆڵی زیاتریان هه‌بێت، هه‌ردووكیشیان له‌ڕووی سه‌ربازییه‌وه‌ له‌هه‌وڵی خۆبه‌هێزكردندا بوون، به‌ڵام چاودێران ده‌ڵێن: ئه‌گه‌ر بنكه‌ی سه‌ربازیی‌و كه‌شتیگه‌لی‌و هه‌واڵگریی ئه‌مریكاو وڵاتانی ئه‌وروپا نه‌بێت، ره‌نگه‌ ئێران بتوانێت له‌ماوه‌ی شه‌ش مانگدا به‌شێكی زۆری وڵاتانی كه‌نداو داگیربكات؟

 

حزبوڵڵاو حووسییه‌كان، سه‌ری رمه‌كه‌و ژه‌هری كوشتن

موعته‌سه‌م نه‌جمه‌دین: پێموایه‌ ئه‌وه‌ راسته‌، چونكه‌ ئه‌گه‌ر به‌راوردێك له‌نێوان قه‌باره‌ی شیعه‌و سوننه‌ دا بكه‌ین له‌كۆی ناوچه‌ی وڵاتانی عه‌ره‌بی، پێموایه‌ شیعه‌ كه‌متره‌ له‌سوننه‌، به‌ڵام چ جیاوازییه‌ك هه‌یه‌، به‌ره‌ی شیعه‌ به‌ره‌یه‌كی رێكخراوه‌‌و به‌رنامه‌یان هه‌یه‌ بۆ كاركردن، بۆنموونه‌ ئه‌وان كه‌ باس له‌شیعه‌ی لوبنان ده‌كه‌ن پێی ده‌ڵێن سه‌ری ڕمه‌كه‌، به‌حووسییه‌كان ده‌ڵێن ژه‌هری كوشتنی دوژمنان، واته‌ ستراتیژیان بۆ هه‌موو به‌شه‌كان هه‌یه‌، جگه‌ له‌وه‌ش هه‌مووی گرێدراوه‌ته‌وه‌ به‌یه‌ك سه‌نته‌ره‌وه‌، واته‌ شیعه‌ له‌هه‌رشوێنێك هه‌بێت، ئێران به‌مه‌رجه‌عی خۆیان ده‌زانن، بۆیه‌ ئه‌گه‌ر بگه‌ڕێینه‌وه‌ سه‌ر له‌سێداره‌دانی شێخ نه‌مر، ئه‌وا هۆكاره‌كه‌ی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ پشتگیریی سیاسه‌ته‌كانی ئێرانی كردووه‌، كه‌ سعودییه‌كان ئه‌مه‌ به‌بۆچوونێكی خیانه‌تكارانه‌ ده‌زانن، یان به‌ئیرهابی ناو ده‌به‌ن.

 

سیاسه‌تی كرانه‌وه‌و ئیحتیواكردن

پێكدادانی نێوان شیعه‌و سوننه‌، یان ئێران‌و كه‌نداو له‌نوێترین قۆناغدا له‌دوای 2013 بۆ 2016 دوو قۆناغی جیاوازه‌، ته‌نانه‌ت له‌ 2011 هه‌ڵوێستی ئێران‌و سعودیه‌ له‌»به‌هاری عه‌ره‌بی» جیاوازبوو، ئێران شۆڕشی عه‌ره‌بی له‌سوریا به‌خیانه‌ت‌و پیلانگێڕیی ناوبرد،  به‌ڵام سعودییه‌كان به‌شۆڕشی خه‌ڵكی سوریا ناوده‌به‌ن، له‌ولاشه‌وه‌ شۆڕشی به‌حرێن له‌لایه‌ن سعودیه‌وه‌ به‌خیانه‌ت‌و پیلانگێڕییه‌كی مه‌زهه‌بی له‌دژی «حكومه‌تێكی شه‌رعی» ناوده‌برێت، ته‌نانه‌ت بۆ سعودیه‌ خۆشی سه‌رده‌می شا عه‌بدوڵڵا كه‌ سیاسه‌تێكی كرانه‌وه‌و ئیحتیواكردنی په‌یڕه‌وده‌كرد، به‌ڵام قۆناغی 2016 ئه‌مه‌ بۆچی وایلێهات كه‌ په‌یوه‌ندییه‌كانی ئه‌و دوو وڵاته‌ بگاته‌ ئاستی پێكدادان؟ خۆ ئه‌م هه‌ڵكشانه‌ له‌ جه‌نگی رووخانی رژێمی سه‌دامه‌وه‌ ده‌ستیپێكردووه‌ به‌هۆی ئه‌وه‌ی كه‌ ئێران كۆنترۆڵی ده‌سه‌ڵاتی عیراقی كرد، به‌ڵام بۆچی هاتۆته‌ ساڵی 2016، پێموایه‌ دوو هۆكاری سه‌ره‌كیی هه‌یه‌ یه‌كێكیان فراوانبوونی شه‌ڕی جه‌مسه‌رگیرییه‌كه‌یه‌ كه‌ زۆر ته‌شه‌نه‌ی كردووه‌، له‌لایه‌كی دیكه‌شه‌وه‌ گواستنه‌وه‌ی سه‌ركردایه‌تیی به‌ره‌ی سوننه‌یه‌ له‌توركیاوه‌ بۆ سعودیه‌، ئه‌مه‌ش دوای ئه‌وه‌ دێت كه‌ توركه‌كان مه‌ودای جموجۆڵیان زۆر به‌رته‌سك بۆوه‌، میسرییه‌كانیش به‌هۆی ئه‌و نزیكبوونه‌وه‌یه‌یان له‌ روسیا‌و دۆخی ناوخۆیی خۆیانه‌وه‌، ئه‌مڕۆ زه‌مینه‌یه‌ك بۆ سعودییه‌كان ره‌خساوه‌ كه‌ سه‌ركردایه‌تی باڵی سوننه‌گه‌ریی عه‌ره‌بی بكه‌ن، ئه‌مه‌ یه‌كێكه‌ له‌و په‌یامانه‌ی سعودیه‌ كه‌ به‌وانی دیكه‌ بڵێت من ئه‌مه‌م، كاتێك كه‌سێكی وه‌ك شێخ نه‌مر له‌سێداره‌ ده‌دات، بۆیه‌ ئه‌م وه‌رچه‌رخانه‌ جه‌نگه‌كه‌‌و ململانێیه‌كه‌ ده‌باته‌ ئاست‌و قۆناغێكی دیكه‌، واته‌ شه‌ڕه‌كه‌ له‌شێوازی وه‌كاله‌ته‌وه‌ ده‌بێته‌ شێوازی راسته‌وخۆ.

 

مه‌له‌فی حاجییه‌كان له‌نێوان ریازو تاران

ئه‌نوه‌ر حسێن: ئێستا ئه‌م دوو وڵاته‌ رۆژانه‌ نزیكه‌ی 13 ملیۆن به‌رمیل نه‌وت به‌رهه‌م ده‌هێنن، بۆیه‌ باكگراوندی كێشه‌كه‌ به‌و جۆره‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌ كه‌ تاچه‌ند ئه‌وان به‌رده‌وامبن له‌كێبڕكێ، نرخی نه‌وت زیاتر داده‌به‌زێت، كه‌ ئه‌مه‌ش به‌قازانجی وڵاتانی به‌كاربه‌ر ده‌شكێته‌وه‌، یه‌كێكی دیكه‌ش له‌و كه‌یسانه‌ مه‌سه‌له‌ی حاجیانی ئێرانه‌ كه‌ له‌ساڵانی 1986‌و 1987‌و 1989‌و دواهه‌میشنیشیان له‌ساڵی 2015 چوارجار سعودیه‌ ئێران تۆمه‌تبار ده‌كات به‌هه‌وڵی ته‌قینه‌وه‌ له‌مه‌ككه‌، ته‌نانه‌ت ده‌زگا ئه‌منییه‌كانی سعودیه‌ رایانگه‌یاندبوو كه‌ ماده‌ی (C4)یان به‌حاجییه‌ ئێرانییه‌كان گرتووه‌، چه‌ندین جاریش حاجیان له‌و وه‌رزه‌دا بوونه‌ته‌ قوربانی، به‌تایبه‌تی ئه‌وه‌ی ساڵی 2015 كه‌ تێیدا زیاتر له‌ 700 حاجی بوونه‌ قوربانی كه‌ 131 كه‌سیان ئێرانی بوون، ئه‌مه‌ش وا ده‌خوێنرێته‌وه‌ كه‌ ره‌نگه‌ هه‌ردوو وڵات پشتگیریی زیاتری ئۆپۆزسیۆنی یه‌كتریی بكه‌ن، ئێستا پرسیار ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ناوچه‌كه‌ هه‌مووی رووبه‌ڕووی قه‌یران‌و ئاڵۆزیی بۆته‌وه‌و خه‌ڵكێكی زۆری مه‌ده‌نیش ده‌بنه‌ قوربانیی ئه‌و سیاسه‌ته‌، نووسه‌رێكی فه‌ره‌نسیش ده‌ڵێت له‌هه‌رشوێنێك ته‌قینه‌وه‌ رووده‌دات، ده‌ستبه‌جێ بیرمان بۆ گروپێكی تیرۆریستی ئیسلامی یان عه‌ره‌بی ده‌چێت كه‌ له‌پشت رووداوه‌كه‌وه‌ بێت، ئه‌مه‌ وێڕای توركیاش ئاخۆ هه‌موو ئه‌و كێشانه‌ی خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ئه‌م دوو وڵاته‌و توركیا لێی به‌رپرسیار نین به‌و پێیه‌ی كه‌ ئێستا هاوپه‌یمانی سعودیه‌یه‌؟ له‌كاتێكدا هه‌زاران هاووڵاتیی ئه‌م ناوچه‌یه‌ به‌هۆی ئه‌و ململانێیانه‌وه‌ ده‌بنه‌ قوربانی، به‌ڵام ئه‌مریكا‌و خۆرئاوا چه‌كی باشتریان پێشكه‌ش ده‌كه‌ن، ئاخۆ پێتانوانییه‌ كه‌ ئه‌مه‌ جۆرێكه‌ له‌هاندان بۆ هێشتنه‌وه‌ی ئه‌و ململانێیه‌ به‌ئامانجی ساغكردنه‌وه‌ی چه‌ك‌و كه‌لوپه‌لی سه‌ربازیی‌و هێشتنه‌وه‌ی نرخی نه‌وت به‌و نزمییه‌‌و نه‌گه‌یشتنی ئه‌و ئاریشانه‌ به‌وڵاته‌كانی خۆیان، ئه‌گه‌رچی له‌ڕووی دیپلۆماسییه‌وه‌ نێرده‌ی خۆیان ده‌نێرن؟

 

هه‌نارده‌كردنی شۆڕش‌و وه‌هابییه‌ت

مه‌جید ساڵح: بێگومان رۆڵی خۆرئاوا ئاشكرایه‌ له‌گه‌رمكردن‌و خۆشكردنی بازاڕی ئه‌و ململانێیانه‌دا، به‌ڵام ئه‌مه‌ ناكاته‌ ئه‌وه‌ی كه‌ خودی ململانێكه‌ نه‌بووه‌ له‌ناوچه‌كه‌دا، چونكه‌ پێش ئه‌مریكا‌و ئه‌وروپاش ململانێكه‌ هه‌بووه‌ به‌گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ مێژووی هاتنی ئیسلام، ململانێی شیعه‌و سوننه‌و باڵه‌ جیاجیاكانی ناو ئیسلام به‌هه‌زاران كوژراوی لێكه‌وتۆته‌وه‌، به‌ڵام ئێستا ده‌سه‌ڵاتداران له‌ئێران پێیانوایه‌ به‌هه‌نارده‌كردنی «شۆڕش» ده‌توانن زیاتر له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات بمێننه‌وه‌‌و درێژه‌ به‌مانه‌وه‌ی خۆی بدات، له‌به‌رامبه‌ریشدا سعودیه‌ كه‌ خاوه‌نی ئایدیۆلۆژیای وه‌هابییه‌، جۆرێكه‌ له‌ئیسلامی سیاسی كه‌ پێشتر ئیسلامی ته‌قلیدی بووه‌، به‌ڵام ئێستا كردوێتییه‌ ئایدیۆلۆژیای فه‌رمانڕه‌وایی خۆی، ئه‌م دوو ئایدیۆلۆژیایه‌ له‌ئێران‌و سعودیه‌و توركیا‌و به‌شێك له‌وڵاتانی دیكه‌ ململانێیه‌كی توندیان ده‌ستپێكردووه‌، وه‌ك چۆن له‌ڕابردوودا نه‌توانراوه‌ له‌به‌رژه‌وه‌ندیی لایه‌نێكیان یه‌كلایی بكرێته‌وه‌، كه‌ نه‌شیعه‌و نه‌سوننه‌ هیچیان نه‌یانتوانیووه‌ ئه‌وی دیكه‌ له‌ناوبه‌رن، ته‌نانه‌ت به‌كوشتنی كه‌سایه‌تییه‌كی وه‌ك ئیمام حسێن-یش، ئه‌مه‌ دواجار وه‌ك به‌رداشێك ده‌مێنێته‌وه‌ كه‌ خه‌ڵكی ناوچه‌كه‌ ده‌هاڕێت، به‌پێی میدیای ئێرانیش ئه‌و ئاریشه‌یه‌ تاچه‌ند بۆته‌ ململانێیه‌كی ناوچه‌یی، هێنده‌ی ئه‌وه‌ش بۆته‌ مایه‌ی ململانێی ناوخۆیی له‌ناو ئێراندا، بۆنموونه‌ میدیای ریفۆرمخوازه‌كانی ئێران، به‌ئاشكرا دژی حكومه‌تی ئێران ده‌دوێن له‌به‌رئه‌وه‌ی چوونه‌ته‌ ناو ئه‌و ململانێیانه‌وه‌‌و پێیانوایه‌ گرتنی باڵیۆزخانه‌ ته‌قلیدێكی زۆر ناشیرینه‌، چونكه‌ مه‌رج نییه‌ تۆ په‌یوه‌ندییه‌كی باشت له‌گه‌ڵ وڵاتێكدا هه‌بێت، ئینجا باڵیۆزخانه‌ت هه‌بێت، ته‌نانه‌ت له‌كاتی قه‌یرانیشدا ده‌بێت تۆ باڵیۆزخانه‌ت هه‌بێت، بۆ چاره‌سه‌ری قه‌یرانه‌كه‌، له‌به‌رامبه‌ریشدا كه‌یهانی زمانحاڵی باڵی موحافیزه‌كار له‌و وڵاته‌ ده‌ڵێن: به‌نه‌مانی باڵیۆزخانه‌ی سعودیه‌ له‌وڵاته‌كه‌مان حه‌یاچوون‌و نه‌نگیمان له‌كۆڵ بۆوه‌،  بێگومان له‌ناو سعودیه‌شدا ئه‌گه‌ری ئه‌و دوو راییه‌ هه‌یه‌، به‌ڵام به‌وپێیه‌ی ئێران له‌و رووه‌وه‌ كراوه‌تره‌ زیاتر ده‌رده‌كه‌وێت، به‌ڵام دواجار ئه‌م ململانێیه‌ به‌زیانی ریفۆرمخوازه‌كان‌و كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی‌و گه‌لانی ناوچه‌كه‌ كۆتایی دێت، له‌سه‌روو هه‌مووشیانه‌وه‌ به‌زیانی كورد ته‌واوده‌بێت، چونكه‌ ململانێی كورد له‌گه‌ڵ داگیركه‌رانی وڵاته‌كه‌یدا ململانێیه‌كی مه‌زهه‌بی نییه‌، به‌ڵام ناچارده‌بێت، بۆنموونه‌ ئه‌وه‌ كاردانه‌وه‌شی هه‌بوو له‌كوردستاندا، ده‌یبینین كه‌ حزبێك له‌حزبه‌كانی ئێمه‌ یان روونتر بڵێم كه‌ كاك مه‌سعود ده‌چێت سه‌ردانی سعودیه‌و قه‌ته‌ر‌و وڵاتانی دیكه‌ی كه‌نداوو توركیا ده‌كات، ئه‌مه‌ بێ مه‌ڵامه‌ت نییه‌، بێگومان كاریگه‌ریی خراپیشی ده‌بێت،  بۆیه‌ ئێمه‌ ده‌بێت ئاگاداربین نه‌بین به‌ژێر پێی ئه‌م ئۆردووه‌وه‌ وه‌ك چۆن له‌ڕابردوودا واكه‌وتۆته‌وه‌.

ئه‌نوه‌ر حسێن: ئاخۆ ده‌ره‌نجامی ململانێكانی نێوان ئێران‌و سعودیه‌ هه‌روه‌ك ئه‌وه‌ی نێوان توركیا‌و روسیا دروست ده‌بێت، یان هه‌ر رووداوێكه‌‌و چه‌ند رۆژ‌و هه‌فته‌یه‌ك ده‌خایه‌نێت‌و ته‌واو ده‌بێت، یان قه‌یرانی زیاتری لێ ده‌كه‌وێته‌وه‌‌و ده‌گاته‌ رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی سه‌ربازی؟

 

شه‌ڕ له‌ده‌ره‌وه‌ی سنووره‌كانی خۆیان

مه‌جید ساڵح: پێموانییه‌ لانیكه‌م به‌م نزیكانه‌ بگاته‌ ململانێی سه‌ربازیی، چونكه‌ هه‌ردوو وڵات له‌هه‌وڵی ئه‌وه‌دان شه‌ڕه‌كانیان له‌ده‌ره‌وه‌ی خۆیان‌و به‌خه‌ڵكی دیكه‌ بیكه‌ن‌و توانیویشیانه‌و كردوویانه‌، ئێستا سعودیه‌ ده‌یان هێزو گروپی له‌سوریاو یه‌مه‌ن هه‌یه‌ شه‌ڕی بۆ ده‌كه‌ن‌و ئێرانیش هه‌روه‌ها، گرنگ ئه‌وه‌یه‌ ئێمه‌ وه‌كو كورد نه‌بینه‌ به‌شێك له‌م ململانێیه‌‌و نه‌بینه‌ یه‌كێك له‌وه‌كیله‌كانی ئه‌م وڵاتانه‌.

ئه‌وه‌نده‌ی له‌باكوورو رۆژئاوای كوردستان ده‌یبینم ئه‌وان نه‌بوونه‌ته‌ به‌شێك له‌ململانێكه‌‌و هێڵی سێیه‌میان بۆخۆیان هه‌ڵبژاردووه‌، هه‌رچه‌نده‌ شه‌ڕیان پێ ده‌فرۆشرێت، سعودیه‌ له‌لایه‌ن گرووپه‌كانییه‌وه‌، توركیا له‌ڕێگه‌ی داعشه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌وان نه‌چوونه‌ته‌ ئه‌و ململانێیه‌وه‌و هه‌میشه‌ باسی دۆزه‌كه‌یان وه‌ك دۆزێكی نه‌ته‌وه‌یی ده‌كه‌ن، به‌ڵام له‌باره‌ی باشووره‌وه‌ ئه‌و ململانێی تونده‌ی له‌نێوان حزبه‌كانی باشووری كوردستاندا هه‌یه‌‌و په‌ككه‌وتنی په‌رله‌مان بۆئه‌وه‌ی ستراتیژی سیاسیی كوردستان دابڕێژێت‌و له‌وه‌ی كه‌ ئێستا كاك مه‌سعود ئینفیرادی كردووه‌ به‌بڕیاره‌ سیاسییه‌كانه‌وه‌ بۆخۆی به‌بێ ئه‌وه‌ی پرس به‌حزبه‌ سیاسییه‌كان بكات، ته‌نانه‌ت هیچ كام له‌لایه‌نه‌ سیاسییه‌ كاریگه‌ره‌كان ئاگایان له‌م سه‌ردانانه‌و ناوه‌ڕۆكه‌كه‌یان نه‌بووه‌، جا ئه‌گه‌رچی میدیای پارتی باس له‌وه‌ ده‌كات كه‌ نامانه‌وێ ببینه‌ به‌شێك له‌و ململانێیه‌، به‌ڵام ته‌نها قسه‌و میدیا به‌س نییه‌، به‌ڵكو پێویستی به‌كۆبوونه‌وه‌یه‌كی لایه‌نه‌ سیاسییه‌كان هه‌یه‌ تا كۆمه‌ڵێك خاڵی ستراتیژی دابنێن بۆئه‌وه‌ی تێوه‌ نه‌گلێین له‌و ململانێیه‌وه‌ كه‌ رۆژبه‌ڕۆژ به‌ره‌و قووڵتر ده‌چێت.

 

رۆڵی ئێران له‌ئه‌فغانستان

ئه‌نوه‌ر حسێن: كاتی خۆی ئێران وتی: خاڵی رزگاركردنی قودس به‌نه‌جه‌ف‌و كه‌ربه‌لادا تێپه‌ڕده‌بێت، به‌ڵام له‌دوای رووخانی رژێمی سه‌دامه‌وه‌ هیچ ئاماژه‌یه‌كی له‌وجۆره‌مان به‌رگوێ ناكه‌وێت، له‌كاتێكدا هه‌ژموونی ته‌واوی به‌سه‌ر سیستمی سیاسیی عیراقه‌وه‌ هه‌یه‌و خۆرئاواش ئه‌وه‌ ناشارێته‌وه‌، له‌لوبنانیش حزبوڵڵا ده‌سه‌ڵات‌و هه‌ژموونێكی گه‌وره‌ی هه‌یه‌ له‌و وڵاته‌ چ له‌حكومه‌ت‌و چ له‌هێزی چه‌كداردا‌و له‌هه‌موو ململانێ ناوخۆییه‌كاندا توانیوویانه‌ به‌ته‌واوه‌تی ته‌وقی سیستمی سیاسیی وڵاته‌كه‌ بده‌ن، له‌ئه‌فغانستانیش ئێران هه‌تا ئێستا رۆڵ‌و نه‌خشی گه‌وره‌ی هه‌یه‌، له‌یه‌مه‌نیش بینیمان تا نزیكبوونه‌وه‌ له‌گه‌رووی بابولمه‌نده‌ب بڕۆن‌و گرنگترین شاره‌كانی ئه‌و وڵاته‌ كۆنترۆڵ بكه‌ن‌و سه‌رۆكی ئه‌و وڵاته‌ ناچاربكه‌ن رابكات به‌ره‌و سعودیه‌، له‌سوریاش دوای چه‌ندین ساڵ له‌ململانێ، ئێران رێگه‌ی نه‌دا كه‌ سعودیه‌‌و توركیا‌و هاوپه‌یمانه‌كانی رژێمی به‌شار ئه‌سه‌د بڕوخێنن‌و بگره‌ بۆ ئاینده‌ باس له‌دانوستانی ئۆپۆزسیۆن‌و رژێمی به‌شار ده‌كرێت، ئه‌مه‌ش به‌واتای ئه‌وه‌ی كه‌ ئێران له‌سه‌رجه‌م ئه‌و دۆسێیانه‌ی به‌ده‌ستییه‌وه‌ بووه‌ له‌به‌رامبه‌ر سعودیه‌و وڵاتانی سوننه‌ی ناوچه‌كه‌، سه‌ركه‌وتوو بووه‌. ده‌ره‌نجامی ئه‌وه‌ش ئێران خۆی چووه‌ ناو دانوستانه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌مریكا‌و وڵاتانی 5+1 له‌به‌رامبه‌ردا چه‌كه‌ ئه‌تۆمییه‌كانی دابماڵێ‌و كۆمه‌ڵێك ئیمتیاز وه‌ربگرێت‌و هه‌ر گوشارو ئه‌گه‌رێكی مه‌ترسی كه‌ له‌سه‌ر ئه‌و وڵاته‌ هه‌بێت بڕه‌وێته‌وه‌. جگه‌ له‌وه‌ش یه‌كێك له‌و هۆكارانه‌ی كه‌ هه‌ڵوێستی ئێرانی به‌هێزتركرد له‌ناو جیهانی عه‌ره‌بیدا داكۆكیكردنی بوو له‌كێشه‌ی فه‌له‌ستین كه‌ هێنده‌ی هه‌ر 22 ده‌وڵه‌ته‌ عه‌ره‌بییه‌كه‌ خاوه‌ندارێتی له‌و كێشه‌یه‌ ده‌كرد، ته‌نانه‌ت له‌و چه‌ند ساڵه‌ی دواییدا توانیبووی كاریگه‌ریی له‌سه‌ر بزووتنه‌وه‌ی حه‌ماس-ی سوننی جیهادی دروست بكات كه‌ ببنه‌ هاوپه‌یمانی ئێران، ئه‌گه‌رچی له‌دوو سێ ساڵی رابردوودا له‌ئێران دووركه‌وته‌وه‌، ئاخۆ له‌مه‌دا ئێران سه‌ركه‌وتوو بووه‌و سعودیه‌ له‌پاشه‌كشه‌دا بووه‌؟ یان سعودیه‌ ده‌یه‌وێت ئه‌و رۆڵه‌ وه‌ربگرێته‌وه‌؟

 

سێ ئاسته‌كه‌ی ناكۆكی

ستران عه‌بدوڵڵا: له‌م كێشانه‌ی نێوان ئێران‌و سعودیه‌ یان وڵاتانی ناوچه‌كه‌، سێ ئاستی ناكۆكی ده‌بینین، یه‌كه‌م: ئه‌ندازه‌ی نوێنه‌رایه‌تیی جوگرافیی میلله‌ته‌كان،  دووه‌م: ئه‌ندازه‌ی نوێنه‌رایه‌تیی حكومه‌ته‌كان بۆ میلله‌ته‌كانی خۆیان، سێیه‌م: راده‌ی نوێنه‌رایه‌تیی فه‌رهه‌نگی یان لایه‌نی ئاینی ئه‌م حكومه‌تانه‌ بۆ ئه‌م لایه‌نانه‌، ئه‌م كێشانه‌ خۆی له‌م وڵاتانه‌دا هه‌یه‌، جائیتر هۆكاره‌كه‌ی سایكس پیكۆیه‌، یان هه‌ر شتێكه‌، به‌ڵام راده‌ی نوێنه‌رایه‌تیی سیاسی ئه‌م جوگرافیایه‌ بۆ میلله‌ته‌كان یه‌كێكه‌ له‌كێشه‌كان، بۆنموونه‌ له‌سعودیه‌، نه‌مر بۆ له‌سعودیه‌یه‌، ئه‌و له‌ناوچه‌یه‌كدایه‌ كه‌ دانیشتووانه‌كه‌ی شیعه‌ن، ئاخۆ تاچه‌ند حكومه‌تی سعودیه‌ پاشایه‌تی بێت یان دیموكراسی بێت تاچه‌ند نوێنه‌رایه‌تیی ئه‌و هاووڵاتیانه‌ی ده‌كات  كه‌ شیعه‌ مه‌زهه‌بن، ئیتر بڕۆ بۆ لوبنان، یه‌مه‌ن‌و ئێران خۆیشی، ره‌نگه‌ ئێران له‌وڵاتانی زیاتر نوێنه‌رایه‌تیی خه‌ڵكه‌كه‌ی خۆی بكات له‌ بابه‌تی ئێرانیبووندا، به‌ڵام ره‌نگه‌ له‌چه‌مكی نه‌ته‌وه‌یی‌و مه‌زهه‌بیدا وانه‌بێت، بۆنموونه‌ ئێستا ئێران رێگه‌ به‌سوننه‌كان ده‌دات رۆژنامه‌یه‌كیان هه‌بێت، به‌ڵام ئاخۆ رێگه‌ ده‌دات مزگه‌وتێكیان هه‌بێت له‌ناو تاراندا؟ هه‌ر بۆنموونه‌ زیاتر له‌ 40 كه‌س له‌سێداره‌دراوه‌، ئێران له‌سه‌ری نایه‌ته‌ جواب، ئه‌وه‌ی ئه‌و له‌سه‌ری هاتۆته‌ جواب شێخ نه‌مره‌، واته‌ ئینتیقائیه‌ت هه‌یه‌ له‌م بواره‌دا، یان نووسه‌رێكی سعودی ده‌ڵێت بائێمه‌ سوود له‌كارتی كوردی بكه‌ین له‌ئێراندا چونكه‌ سوننه‌ن، وه‌ك جوان پشتیوانیی كوردی عیراق‌و سوریایان كردبێت، ئێستا ده‌چن كارتی كوردی ئێران به‌كارده‌هێنن، كه‌واته‌ دابه‌شكردنی جوگرافی واكه‌وتۆته‌وه‌ كه‌ شیعه‌ له‌سعودیه‌و لوبنان هه‌بن‌و سوننه‌ش له‌ئێران هه‌بێت، به‌ڵام خۆ حكومه‌ته‌كان ده‌یانتوانی پارسه‌نگی ئه‌وه‌ به‌وه‌ بده‌نه‌وه‌ كه‌ مافی ئه‌و پێكهاتانه‌ بده‌ن له‌سنووره‌ جوگرافییه‌كانی خۆیاندا. كه‌واته‌ كێشه‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌و سیستمه‌ حوكمڕانیانه‌ كه‌لێنی زۆریان به‌جێ هێشتووه‌ تا ئه‌وانی دیكه‌ بتوانن دزه‌ی لێوه‌ بكه‌نه‌ ژووره‌وه‌. بۆنموونه‌ نه‌ حكومه‌تی ئێستای یه‌مه‌ن كه‌ به‌رهه‌می به‌هاری عه‌ره‌بییه‌و نه‌ئه‌وه‌ی پێشووتریش نه‌یانتوانیوه‌ كارێك بكه‌ن كه‌ وه‌لائی حوسییه‌كان بۆ یه‌مه‌نی بوون رابكێشن، له‌جیاتی ئه‌وه‌ی په‌نا بۆ ده‌ره‌وه‌ ببه‌ن، بۆ شیعه‌كانی لوبنانیش به‌هه‌مان شێوه‌. بۆیه‌ ئه‌م دوو ره‌هه‌نده‌، ره‌هه‌ندی سێیه‌میشی هێناوه‌ته‌ ئاراوه‌ كه‌ ده‌وڵه‌ته‌كان له‌ناو خۆشیاندا نوێنه‌رایه‌تیی خۆیان ناكات، كه‌ وه‌ك حه‌سه‌نێن هه‌یكه‌ل ده‌ڵێت: «ئێران چ كێشه‌یه‌كی بۆ جیهانی عه‌ره‌بی دروستكردووه‌، موسڵمانن، سیاسه‌ت ده‌كه‌ن له‌گه‌ڵ ناوچه‌كه‌، وه‌رن با په‌یوه‌ندیی ببه‌ستین».

 

سعودیه‌ شوێنه‌وار به‌جێ ناهێڵێت

ئه‌و ده‌ڵێت: ئێرانی شا مه‌ترسی بوو له‌سه‌ر جیهانی عه‌ره‌بی، ئه‌وه‌ ئه‌مریكایه‌ كێشه‌ی له‌گه‌ڵ ئێراندا هه‌یه‌و سعودیه‌ نوێنه‌رایه‌تی ئه‌مریكا ده‌كات له‌و كێشه‌یه‌دا، ره‌نگه‌ ئێستا سعودیه‌ ئێرانی شای پێ خۆشتر بێت له‌و ئێرانه‌ی كه‌ كۆماری ئیسلامییه‌، له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌م ئێرانه‌ی ئێستا به‌خه‌یاڵدانی خۆی بیرده‌كاته‌وه‌‌و كه‌متر به‌هی ئه‌مریكا بیربكاته‌وه‌، له‌به‌رئه‌وه‌ حكومه‌ته‌كانیش به‌ڕێژه‌ی جۆراوجۆر نوێنه‌رایه‌تیی زلهێزه‌كان ده‌كه‌ن. بۆنموونه‌ سوریا ئێستا كێشه‌ی له‌گه‌ڵ میلله‌ته‌كه‌ی خۆی هه‌یه‌، به‌ڵام نوێنه‌رایه‌تیی روسیا ده‌كات له‌چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كانی خۆی، توركیاش هه‌روایه‌، بۆیه‌ ئه‌م كێشه‌یه‌ی ئێستای ئێران‌و سعودیه‌ به‌جۆرێك له‌جۆره‌كان هۆكاره‌كانی ئه‌م سێ ره‌هه‌نده‌ زاڵه‌ به‌سه‌ریدا، فاكته‌رێكی دیكه‌ش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئێمه‌ هاتینه‌ ناو سه‌ده‌ی بیسته‌مه‌وه‌ سێ ده‌وڵه‌ت هه‌بوون كه‌ ده‌كرا پێیان بووترێت ده‌وڵه‌ت، ئێران‌و توركیا‌و میسر، به‌ڵام به‌هۆی نه‌وته‌وه‌ سعودیه‌و كه‌نداو هاتوونه‌ته‌ ئاراوه‌ كه‌ هیچ ره‌هه‌ندێكی مێژووییان نییه‌، بۆیه‌ وه‌ك مه‌غۆل دێن‌و ده‌ڕۆن چونكه‌ هیچ كه‌لتوورێك له‌پاش خۆیان به‌جێ ناهێڵن، به‌ڵام چین مایه‌وه‌ كه‌ دوو جار مه‌غۆل داگیریكردووه‌، روسیا مایه‌وه‌ كه‌ مه‌غۆل داگیریكردووه‌، ئێران‌و توركیا مانه‌وه‌، چونكه‌ ئه‌مانه‌ قووڵاییه‌كی مێژووییان هه‌یه‌، سعودیه‌ نوێنه‌رایه‌تی هێزێكی سه‌رهه‌ڵداو ده‌كات كه‌ هیچ قووڵاییه‌كی مێژوویی نییه‌و پاره‌یه‌كی زۆر له‌به‌رده‌میدا هه‌ڵڕژاوه‌، نه‌ نوێنه‌رایه‌تی میلله‌ت‌و وڵاته‌كه‌ی خۆی ده‌كات، نه‌ نوێنه‌رایه‌تیی شارستانییه‌ت‌و كه‌لتوورێك ده‌كات.

 

جووڵاندنی كارتی كوردی رۆژهه‌ڵات

ئه‌نوه‌ر حسێن: له‌ڕابردوودا بزووتنه‌وه‌ی عه‌ره‌به‌كانی ئه‌هوازو بلوچستان له‌لایه‌ن پاكستان‌و سعودیه‌وه‌ هاوكارییكراوه‌،  ته‌نانه‌ت یه‌كێك له‌سه‌ركرده‌كانیان له‌لایه‌ن ئێرانه‌وه‌ له‌سێداره‌درا، پێشتریش بورهانه‌دین ره‌بانی‌و گوڵبه‌دین حیكمه‌تیار له‌هاوپه‌یمانێتییه‌كدا بوون كه‌ ره‌بانی له‌لایه‌ن ئێرانه‌وه‌ هاوكاریی ده‌كرا‌و حیكمه‌تیاریش له‌لایه‌ن سعودیه‌وه‌و پاكستانه‌وه‌ هاوكاریی ده‌كران، نووسه‌ره‌ سیاسییه‌كانی سعودیه‌ ده‌ڵێن خۆ هه‌ر ئێمه‌ خه‌ڵك له‌سێداره‌ ناده‌ین، ئێرانیش ساڵانه‌ چه‌ندین كورد له‌سێداره‌ ده‌دات، پێتوایه‌ له‌ئه‌نجامی ئه‌م رووداوانه‌ سعودیه‌ هاوكاریی‌و پشتگیریی له‌ڕێكخراوێكی  وه‌ك موجاهیدینی خه‌لق بكات، یان له‌كۆمه‌ڵه‌و دیموكرات یان له‌پژاك بكات؟

 

رێكه‌وتن له‌سه‌ر كوشتنی پێغه‌مبه‌ر (د.خ)

ستران عه‌بدوڵڵا: سیاسه‌تی سعودیه‌ هه‌میشه‌ سیاسه‌تێكی به‌رگریكارانه‌ بووه‌، ئه‌وكاته‌ قسه‌ی كردووه‌ كه‌ وڵاتێك گێچه‌ڵ بۆ ئه‌و ده‌نێته‌وه‌، چونكه‌ هه‌میشه‌ وتوێتی باسمان مه‌كه‌ن باستان ناكه‌ین، باشه‌ كورد له‌سێداره‌ ده‌درێت، به‌ڵام بۆ ئه‌مڕۆ سعودیه‌ بیری كه‌وتۆته‌وه‌، چونكه‌ ئه‌وان خۆیان وا سیاسه‌ت ده‌كه‌ن‌و سیاسه‌تی په‌رچه‌كرداره‌. ئه‌گه‌رنا له‌ئێران له‌سێداره‌دان هه‌یه‌، له‌توركیا هه‌یه‌، توركیایه‌كی دیموكراتی نوقسان به‌سێ كوده‌تاوه‌ هه‌ر باشتره‌ له‌سعودیه‌. چونكه‌ له‌هه‌موو مێژووی نه‌جد‌و حیجازدا كه‌ پێی ده‌وترێت سعودیه‌ یه‌كجار هه‌موو هۆز‌و قه‌بیله‌كان رێكه‌وتوون ئه‌ویش له‌سه‌ر ئه‌وه‌بووه‌ كه‌ چۆن پێغه‌مبه‌ر (د.خ) بكوژن، ئه‌گه‌رنا ویفاق‌و رێكه‌وتن‌و دیموكراسی شتێك نییه‌ له‌سیاسه‌تی سعودیه‌. جا وه‌ك‌و خۆی ته‌ریكه‌ له‌و بابه‌تانه‌، ئه‌و سوعبه‌ته‌ش نه‌كات كه‌ بیه‌وێت دیموكراسی له‌سوریا بڵاوبكاته‌وه‌. بۆیه‌ ئێمه‌ نابێ بكه‌وینه‌ داوی سیاسه‌تی په‌رچه‌كرداره‌وه‌و وه‌كو عه‌ره‌بمان لێ به‌سه‌ر بێت، به‌ڵكو ده‌بێت له‌سیاسه‌تی پێداویستیی كوردییه‌وه‌ جووڵه‌ بكه‌ین، بۆیه‌ ئه‌گه‌ر جووڵانه‌وه‌ی كورد له‌ڕۆژهه‌ڵات گه‌شه‌بكات‌و كاته‌كه‌ی پێ بگات، ئه‌وا له‌سه‌ر سعودیه‌ ناوه‌ستێت‌و په‌كی ناكه‌وێت‌و به‌پاره‌ی سعودیه‌ش گه‌شه‌ ناكات، چونكه‌ سعودیه‌ نه‌یتوانیووه‌ هیچ بزووتنه‌وه‌یه‌كی سیاسی له‌هیچ شوێنێكی جیهاندا سه‌ربخات، چونكه‌ هه‌موو ئه‌و لایه‌نانه‌ی سعودیه‌ پشتگیریی كردوون، بوون به‌به‌ڵا بۆ مرۆڤایه‌تی، له‌نموونه‌ی قاعیده‌و گرووپه‌ ئیسلامییه‌ توندڕه‌وه‌كانی دیكه‌. بۆیه‌ هیوادارنیم كه‌ هێزه‌ سیاسییه‌كانی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان كیسه‌یان گرتبێته‌وه‌ بۆ سعودیه‌ تا به‌شیان بدات، به‌ڵكو خه‌بات به‌ش بۆ میلله‌ته‌كه‌ دابین ده‌كات‌و ئه‌وه‌ بۆخۆشمان هه‌روایه‌. چونكه‌ هه‌ركه‌س لای خۆشمان پێی وابێت كه‌ به‌پشتیوانیی سعودیه‌  ده‌توانێت هه‌ژموونی خۆی زاڵ بكات، چونكه‌ هه‌میشه‌ كورد له‌م حاڵه‌تانه‌دا به‌كارده‌برێت، بۆیه‌ ئه‌وه‌ هه‌ڵه‌یه‌كی گه‌وره‌یه‌‌و ئه‌زموونیش وامان پێده‌ڵێت.

 

سوپاكه‌ی پێنج ئه‌وه‌نده‌یه‌

ئه‌نوه‌ر حسێن: ژماره‌ی سه‌ربازانی سعودیه‌ 233500 سه‌ربازه‌و ئه‌و بودجه‌یه‌ی بۆ ساڵی 2015 بۆی ته‌رخانكرابوو له‌پله‌ی چواره‌مدا دێت دوای ئه‌مریكا‌و روسیا‌و چین، كه‌ 56.725 ملیار دۆلاره‌، له‌به‌رامبه‌ردا ئێران خاوه‌نی یه‌ك ملیۆن سه‌ربازه‌‌و له‌وڕووی سه‌ربازیشه‌وه‌ ئێران 10 ئه‌وه‌نده‌ی  سعودیه‌یه‌ له‌ڕووی ئیمكاناتی سه‌ربازیی‌و جوگرافی‌و جگه‌ له‌وه‌ش مه‌سه‌له‌ی شیعه‌و سوننه‌ بوونه‌ته‌ دوو بابه‌تی گرنگ، ئاخۆ ئه‌م هه‌موو هێزه‌ سه‌ربازییه‌ چ ده‌خاله‌تێكی ده‌بێت له‌م ململانێیانه‌دا؟

 

ته‌ماعی هاوكاریی دارایی

موعته‌سه‌م نه‌جمه‌دین: بێگومان هێز رۆڵی سه‌ره‌كیی ده‌بێت، یه‌كێك له‌و خه‌سڵه‌تانه‌ی سعودیه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌مترین جار به‌هێزی خۆیان شه‌ڕیان كردووه‌، زیاتر شه‌ڕیان به‌خه‌ڵك كردووه‌و له‌ڕووی ئابوورییه‌وه‌ هاوكارییان كردوون وه‌ك دروستكردنی قاعیده‌ له‌ئه‌فغانستان‌و داعش له‌عیراقدا، زۆربه‌ی ئه‌و هێزانه‌ش به‌و ته‌ماعه‌ ده‌چنه‌ به‌ره‌ی سعودیه‌وه‌ تا هاوكاریی دارایی له‌سعودیه‌ وه‌ربگرن، به‌ڵام ئێران ئێستا هێزێكی رێكخراوه‌، چ تاكی ئێران وه‌ك شیعه‌‌و لایه‌نی سیاسیی شیعه‌‌و له‌هه‌موو جیهاندا هه‌موویان پابه‌ندن به‌ مه‌رجه‌عییه‌تی خۆیانه‌وه‌، بۆیه‌ به‌لای شیعه‌و ئێرانییه‌كانه‌وه‌ بووه‌ به‌شه‌ڕێكی پیرۆز. 

من پێموایه‌ كه‌ كورد ده‌بێت سوود له‌هه‌موو  هه‌لێك وه‌ربگرێت، به‌ڵام له‌م كاته‌دا كه‌ ململانێكه‌ بۆ ئه‌وه‌بێت كه‌ كورد تێوه‌بگلێنرێت، یان بكه‌نه‌ لایه‌نێكی شه‌ڕه‌كه‌، هه‌موو هاوكارییه‌ك ده‌بێته‌ هۆیه‌ك بۆ لێدانی كورده‌كانی به‌ره‌كه‌ی دیكه‌‌و ده‌كه‌ونه‌ ناو بازنه‌ی هه‌ژموونی لایه‌نه‌كه‌ی دیكه‌وه‌، بۆیه‌ ساغبوونه‌وه‌ی كورد له‌سه‌ر هه‌ركام له‌به‌ره‌كان له‌ئێستادا، باجه‌كه‌ی زۆر قورس له‌سه‌ر كورد ده‌كه‌وێت، چونكه‌ ئێستا له‌رۆژئاوای كوردستان، سعودییه‌كانن ناهێڵن ساڵح موسلیم‌و ئه‌وان به‌شداریی له‌كۆنگره‌ی جنێڤ بكه‌ن.

 

گه‌مارۆدانی نه‌یاره‌كان

هه‌رچی ئه‌مریكاو خۆرئاواشه‌، به‌درێژایی ململانێكان ئه‌مریكا له‌هه‌وڵی دابه‌زاندنی نرخی نه‌وتدایه‌، كه‌واته‌ چه‌ند شه‌ڕ هه‌بێت، خواست له‌سه‌ر نه‌وت زیاتر ده‌بێت، بۆ دابینكردنی پێداویستییه‌كانی شه‌ڕ، به‌مشێوه‌یه‌ش نرخی نه‌وت به‌رده‌وام داده‌به‌زێت، جگه‌ له‌وه‌ش ئه‌مریكییه‌كان شه‌ڕ له‌سه‌ر ئیحتیواكردن‌و گه‌مارۆدانی نه‌یاره‌كانیان ده‌كه‌ن له‌م ناوچه‌یه‌، كه‌ به‌تایبه‌تی چین‌و روسیا ده‌كه‌ونه‌ چوارچێوه‌ی ململانێكانی ئه‌م ناوچه‌یه‌وه‌، بۆیه‌ پێموایه‌ شه‌ڕ له‌م ناوچه‌یه‌ له‌به‌رژه‌وه‌ندیی ئه‌مریكایه‌ نه‌ك ئاشتی.

له‌باره‌ی دۆخی ئێرانیشه‌وه‌، ئێستا گه‌مارۆكانی سه‌ر ئێران لاوازبووه‌، چونكه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌مریكا‌و ئه‌وروپاش بیانه‌وێت گه‌مارۆ بخه‌نه‌ سه‌ر ئێران، ئه‌وا ئێران چه‌ندین به‌دیلی دیكه‌ی هه‌یه‌، چونكه‌ تێكه‌ڵ به‌مه‌نزوومه‌یه‌كی دیكه‌ی جیاواز ده‌بێت، له‌و مه‌نزوومه‌یه‌ی ئێستا هه‌یه‌، ئێستا ئێران له‌ڕیگه‌ی شه‌نگهای-ه‌وه‌، ده‌چێته‌ برێكس-ه‌وه‌، پاشان په‌یوه‌ندییه‌كانی له‌گه‌ڵ پاكستان‌و ئه‌فغانستان‌و له‌وێوه‌ بۆ ئاسیای ناوه‌ڕاست‌و واته‌ بارودۆخه‌كه‌ بۆ ئێرانییه‌كان وه‌كو پێشتر نییه‌‌و ته‌نها ده‌رگای ئه‌مریكایان له‌به‌رده‌ستدا نییه‌، هه‌رئه‌مه‌ش به‌شێكه‌ له‌و نه‌رمی نوواندنه‌ی ئێستای ئه‌مریكا كه‌ وه‌ك جاران گوشار بۆسه‌ر ئێران دروست ناكات.   

 

سیستمی حوكمڕانی له‌ئێران‌و سعودیه‌   

ئه‌نوه‌ر حسێن: شا عه‌بدولعه‌زیزی ئالی سعود 34 ژنی هێناوه‌و 30 كچ‌و 36 كوڕی هه‌یه‌‌و نزیكه‌ی 90 ساڵه‌ ئه‌م بنه‌ماڵه‌یه‌ ئه‌و وڵاته‌ به‌ڕێوه‌ده‌به‌ن تا گه‌یشتووه‌ به‌ شا سه‌لمان-ی ئێستا‌و چاوه‌ڕێی هیچیش له‌م سیستمه‌ سیاسییه‌ ناكرێت بۆنموونه‌ تائێستا ژنان ناتوانن ئۆتۆمبێل لێ بخوڕن، به‌ڵام كه‌ له‌سنووره‌كانی خۆی ده‌ترازێت، باس له‌دیموكراسی‌و مافی گه‌لان‌و حیكایه‌تی جۆراوجۆر ده‌كرێت، به‌ڵام له‌ئێراندا لانیكه‌م چه‌ند ساڵ جارێك هه‌ڵبژاردنێك ده‌كرێت‌و كه‌سایه‌تییه‌كان ده‌گۆڕدرێن‌و له‌به‌رامبه‌ریشدا بڵاوبوونه‌وه‌و گه‌شه‌كردنی شیعه‌ له‌په‌ره‌سه‌ندندایه‌. به‌ڵام له‌به‌رامبه‌ر نه‌بوونی ئازادیی‌و دیموكراسی‌و ئازادیی بیروباوه‌ڕی سیاسی‌و ئاینی، خه‌ڵكی سعودیه‌و وڵاتانی كه‌نداو له‌وپه‌ڕی خۆشگوزه‌رانیدا ده‌ژین، ئاخۆ تاسه‌ر ئه‌م ده‌سته‌به‌ركردنی ره‌فاهیه‌ته‌ بۆ ئه‌م سیستمه‌ سیاسییانه‌ ده‌چێته‌سه‌ر یان ئه‌م قه‌یرانانه‌ی دروستی ده‌كه‌ن بۆ داپۆشینی كه‌موكورتیی سیسته‌مه‌كانه‌؟

 

سه‌پاندی سیستمێكی خۆیانه‌

مه‌جید ساڵح: ململانێ هه‌رێمییه‌كه‌ له‌نێوه‌ندی ئه‌م ململانێ ناوخۆییانه‌وه‌ دروستبووه‌، كه‌ یه‌كێكیان ئێران ئیداره‌ی ده‌دات‌و ئه‌وی تریان سعودیه‌ له‌ئێستادا ئیداره‌ی ده‌دات كه‌ سوننه‌یه‌كی سه‌حراوییه‌‌و نایانه‌وێت هه‌رگیز باس له‌دیموكراسی‌و ئازادیی‌و كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی بكرێت‌و دنیای سوننه‌ دنیایه‌ك بێت وه‌ك خۆیان بیربكاته‌وه‌، به‌شدرایی سعودیه‌ش له‌سه‌رپه‌رشتیكردنی شۆڕشه‌كانی عه‌ره‌بی بۆ ئه‌وه‌بوو ئه‌و ئاراسته‌یه‌ زاڵبكات له‌سوریاو میسرو وڵاتانی دیكه‌ تا جڵه‌وه‌كه‌ی له‌ده‌ست ده‌رنه‌چێت، به‌ڵام به‌پێچه‌وانه‌وه‌ به‌رده‌وام له‌ئێران له‌گه‌ڵ گه‌شه‌سه‌ندنه‌كاندا خۆی گونجاندووه‌، ساڵی 2011 شای سعودیه‌ سه‌ردانی لوبنانی كرد، دوای ئه‌و ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد سه‌ردانی ئه‌وێی كرد، له‌میدیای لوبناندا وا باسكرا كه‌ ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد كۆمپیوته‌رێكی هێناوه‌ پێشكه‌شی سه‌رۆكی لوبنانی كردووه‌ كه‌ هه‌موو لوبنان پێكه‌وه‌ ده‌به‌ستێته‌وه‌، به‌ڵام واباسكرا كه‌ شا عه‌بدوڵلا هه‌زار پیاوی هێناوه‌ بۆ سێكس كردن، بۆیه‌ به‌مجۆره‌ ململانێیه‌كه‌ به‌ڕێوه‌ده‌برێت، بۆیه‌ به‌م شێوه‌ ژیانه‌ی كه‌نداو هه‌میشه‌ واكراوه‌ كه‌ بیركردنه‌وه‌ی خه‌ڵك‌و ئایدیۆلۆژیای خه‌ڵك ئه‌و مه‌زهه‌به‌ بێت كه‌ خۆی باسی نه‌كات، بۆیه‌ ده‌یانه‌وێت ئه‌و جۆره‌ سیستمه‌ له‌سوریاو میسر‌و له‌و شوێنانه‌ بسه‌پێنن كه‌ ده‌ستی تێوه‌رده‌ده‌ن، ئه‌گه‌ر بۆشیان نه‌كرێت ئه‌وا حوكمێكی عه‌سكه‌ر بێت تا بتوانرێت كۆنترۆڵ بكرێت. بۆیه‌ گۆڕینی ئایدیۆلۆژیای عه‌ره‌بیی شۆڤێنی كه‌ پێشتر زاڵ بوو گۆڕیویانه‌ بۆ ئایدیۆلۆژیای وه‌هابی كه‌ هه‌ڵقوڵاوی سیستمی سعودیه‌ بێت تا شه‌ڕه‌كه‌ نه‌یه‌ته‌وه‌ ناوماڵی خۆیان‌و سعودیه‌ نه‌بێته‌وه‌ حیجازه‌كه‌ی جاران‌و هه‌ر به‌ناوی بنه‌ماڵه‌كه‌ی ئه‌وانه‌وه‌ بمێنێته‌وه‌. به‌ڵام له‌ئێران جۆره‌ خۆگونجاندنێك هه‌یه‌، ئه‌گه‌رنا بۆیان بكرێت ئه‌وانیش به‌هه‌مان شێوازی پاوانخوازیدا هه‌نگاو ده‌نێن. ئه‌وه‌تا له‌وێش هه‌موو ریفۆرمخوازه‌كانیان یان زیندانیكردووه‌ یان ده‌ستبه‌سه‌ریان كردوون‌و نه‌ كورد‌و نه‌ نه‌ته‌وه‌و پێكهاته‌كانی دیكه‌ هیچ بوارێكی پیاده‌كردنی كاری مه‌ده‌نی‌و سیاسییان بۆ نه‌هێڵراوه‌ته‌وه‌.

 

ئه‌نوه‌ر حسێن: تاچه‌ند گرنگه‌ ده‌سته‌بژێری سیاسه‌تكاری كورد ئه‌م دۆسێیانه‌ له‌به‌رچاوبگرێت‌و بزانێت كه‌ كاریگه‌ریی پۆزه‌تیڤ‌و نێگه‌تیڤی لێده‌كه‌وێته‌وه‌ له‌سه‌ر ناوچه‌كه‌؟

ستران عه‌بدوڵڵا: ده‌بێت قسه‌ له‌سه‌ر رۆڵی رووناكبیر بكه‌م له‌سعودیه‌و له‌ئێران‌و هه‌موو ناوچه‌كه‌ش، شه‌ڕی مه‌زهه‌بی زۆر هه‌ڵه‌یه‌، راسته‌ هه‌ركه‌سه‌و مه‌زهه‌بی جیای هه‌یه‌، به‌ڵام كه‌ بوو به‌سیاسه‌ت ئه‌وه‌ ده‌بێته‌ تایفییه‌ت، به‌و شێوه‌یه‌ خه‌ڵك هه‌ڵاوێر ده‌كرێت له‌سیاسه‌ت‌و كاروباری گشتیدا، ئه‌مه‌ هه‌ڵه‌ گه‌وره‌كه‌یه‌، بۆ كوردستانیش هه‌روایه‌، ئه‌گه‌ر لایه‌نه‌ سیاسییه‌كانی كورد به‌ناچاری به‌سه‌ر جه‌مسه‌ره‌كاندا ده‌باش ده‌بن، ده‌بێت رۆشنبیرانی كورد ئه‌مجۆره‌ جه‌مسه‌رگیرییه‌ ره‌ت بكه‌نه‌وه‌، باڵایی نه‌ته‌وه‌ی كورد له‌وه‌دایه‌ كه‌ سیاسه‌تی كوردستانی‌و كوردایه‌تی  خۆی په‌یوه‌ست نه‌كات به‌جه‌مسه‌ره‌كانه‌وه‌، ئه‌مه‌ له‌لوتكه‌ی دابه‌شبوونی ئایدیۆلۆژیی دنیادا نه‌یانكرد.

 

موعته‌سه‌م نه‌جمه‌دین: قسه‌ی ئێمه‌ له‌سه‌ر جۆری سیستمی ئه‌و دوو ده‌وڵه‌ته‌ نییه‌، به‌ڵكو قسه‌كردنه‌ له‌سه‌ر پێگه‌‌و رۆڵی هه‌ریه‌كه‌یان له‌سه‌ر هاوكێشه‌ هه‌رێمایه‌تییه‌كانه‌ كه‌ ئێستا دروستبووه‌، گه‌شه‌كردنی توانای ئێرانه‌ له‌دۆسێی ئه‌تۆمی‌و چه‌كسازیی‌و له‌نه‌وت‌و گازی سروشتی‌و له‌سه‌ربازیی، له‌به‌رامبه‌ریشدا تێكه‌ڵبوونی سعودیه‌ به‌هێزی هاوپه‌یمانیی نێوده‌وڵه‌تی‌و خۆ ساغكردنه‌وه‌ی له‌به‌ره‌ی ئه‌مریكا. وه‌كو كورد ده‌بێت به‌وریاییه‌وه‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و دۆخه‌ بكه‌ین‌و ته‌نیا له‌بواری میدیادا نه‌مێنێته‌وه‌ به‌ڵكو بچێته‌ ئاسته‌ سیاسییه‌كانیشه‌وه‌‌و هه‌ڵوێستی له‌سه‌ر وه‌ربگیرێت، ده‌بێت رۆشنبیرانیش‌و خه‌ڵكیش گوشار دروست بكه‌ن بۆئه‌وه‌ی دنیابینی خۆیان بگه‌یه‌ننه‌ سیاسه‌تمه‌داران.

 

مه‌جید ساڵح: ئه‌مه‌ ململانێی ئه‌و دوو وڵاته‌یه‌ له‌سه‌ر خاكی وڵاتانی تر ساغ ده‌كرێته‌وه‌و به‌شێك له‌و خاكانه‌ش په‌یوه‌سته‌ به‌ئێمه‌وه‌ یان له‌ڕووی جوگرافییه‌وه‌ نزیكه‌ لێمانه‌وه‌، بۆیه‌ ده‌بێت ئێمه‌ نه‌بینه‌ هێزێك له‌و هێزانه‌ی كه‌ ململانێكان ساغ ده‌كه‌نه‌وه‌ یه‌كێك له‌لایه‌نه‌ ململانێكاره‌كان‌و به‌رژه‌وه‌ندییه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كانی خۆمان له‌سه‌روو هه‌موو شتێكه‌وه‌ بهێڵینه‌وه‌.


1/24/2016 11:29:34 AM Read Count [1049] Big Font Small Font

بیروڕاکان


بیروڕای‌ خوت بنێره‌
ناو :  
ئیمه‌یڵ :    
کۆمێنت :  
   

سعودیه‌ به‌ره‌و شانشینی‌ عه‌ره‌بی‌ سه‌لمانی‌ ‌ ...

شا سه‌لمان بن عه‌بدولعه‌زیز پادشای‌ شانشینی‌

7/12/2017 11:31:19 AM
تاقیكردنەوەی و راست و چەپەكانی فەرەنسا ...

ئەمڕۆ 6/11 هەڵبژاردنی پەرلەمانی فەرەنسا بەڕێوەدەچێت و

6/11/2017 11:15:06 AM
ئێرانی دوای هەڵبژاردنی ئایار ...

چاودێرانی سیاسی لەپاش هەڵبژاردنەوەی حەسەن رۆحانی

6/7/2017 12:10:42 PM
فیلەكان لەئەسپەكانیان بردەوە ...

 رۆژی 9/11/2016 دۆناڵد ترەمپ كاندیدی كۆمارییەكان وەك

11/10/2016 11:02:33 PM
گوزەرێك بەهەڵبژاردنەكانی عێراق و هەرێمی كوردستاندا ...

پرۆسەی هەڵبژاردن لە چوارچێوەی سیستمێكی دیموكراتدا یەكێكە لەو ئ

10/22/2015 12:33:09 PM
توركیا لە نێوان سیستمی پەرلەمانی و سەرۆكایەتیدا ...

 توركیا لە نێوان سیستمی پەرلەمانی و سەرۆكایەتیدا

 
7/15/2015 1:20:48 PM
ئەڵمانیا و فیدراڵی و سیستمی هەڵبژاردنەكەی ...

  بۆ زیاتر ئاشنابوون بەسیستمی فیدراڵی و حوكمڕانی ئەڵمانیاو پێگەی جوگرافی و 

6/29/2015 11:13:24 AM
ئەڵمانیا و فیدراڵی و سیستمی هەڵبژاردنەكەی ...

بۆ زیاتر ئاشنابوون بەسیستمی فیدراڵی و حوكمڕانی ئەڵمانیاو پێگەی جوگرافی و

5/5/2015 1:13:56 PM
ئەڵمانیا و فیدراڵی و سیستمی هەڵبژاردنەكەی ...

بۆ زیاتر ئاشنابوون بەسیستمی فیدراڵی و حوكمڕانی ئەڵمانیاو پێگەی جوگرافی و مێژووەكەی و 

4/13/2015 9:37:53 AM
ئیسرائیل وڵاتی شۆڕشی سپی ...

 ئیسرائیل دەوڵەتێكە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، دەكەوێتە ڕۆژئاوای ئاسیا،

3/30/2015 10:03:49 AM
ئەڵمانیا و فیدراڵی و سیستمی هەڵبژاردنەكەی ...

 بۆ زیاتر ئاشنابوون بەسیستمی فیدراڵی و حوكمڕانی ئەڵمانیاو پێگەی جوگرافی و مێژووەكەی و

3/16/2015 12:43:50 PM
ئەڵمانیا و فیدراڵی و سیستمی هەڵبژاردنەكەی ...

 بۆ زیاتر ئاشنابوون بەسیستمی فیدراڵی و حوكمڕانی ئەڵمانیاو پێگەی جوگرافی و مێژووەكەی و سیستم و شێوازی هەڵبژاردن و پێكهاتەی پەرلەمان و دابەشبوونی دەسەڵاتەكان لەو وڵاتەدا، بەباشمانزانی بەچەند بەشێك بۆ خوێنەرانی ئازیزی وێب سایتەكەمان ئەم دۆسیەیە بڵاوبكەینەوە.

2/25/2015 1:22:08 PM
سیستمی هەڵبژاردنی ئەفغانستان ...

 وڵاتی ئەفغانستان لە خۆرهەڵاتی باكووری كیشوەری ئاسیا لەنێوان وڵاتانی

2/16/2015 11:23:12 AM
دوای بەهاری عەرەبی، دیموكراسی و كۆمەڵگەی مەدەنی تونس و ئیسلامییەكان ...

 وڵاتی تونس لەپاش شۆڕشەكانی بەهاری عەرەبی بە كۆمەڵك قەیرانی سیاسی و

12/28/2014 12:33:08 PM
ئایندەی عیراق.. دیكتاتۆریی، دیموكراسی یان دابەشبوون؟ ‌ ...

 پرۆسەی ((ئازادیی عیراق)) كە شاڵاوێكی سەربازیی ئەمریكی بەریتانی بوو بۆ سەر عیراق

11/13/2014 12:29:34 PM
سكۆتلاند و لابردنی تاجی پاشایەتی لەسەر هەرێمەكەیان ...

 رۆژی18/ئەیلولی 2014 لەریفراندۆمێكدا ٤ ملیۆن هاووڵاتی سكۆتلەندا یەكەمجارە

9/22/2014 2:03:13 PM
لەبارەی پەرلەمانی كوردستانەوە ...

 لەبارەی پەرلەمانی كوردستانەوە

8/5/2014 11:59:01 AM
گوزەرێك بە هەڵبژاردنی خولی چوارەمی پەرلەمانی كوردستاندا ...

 رۆژی شەممە 21/9/2013،كاتژمێر حەوتی‌ سەرلەبەیانی‌ هەڵبژاردنی‌ گشتی‌ خولی‌

10/20/2013 9:52:14 AM
شیكردنەوەیەك لەسەر هەڵبژاردنی خولی سێیەمی ئەنجوومەنی پارێزگاكانی عێراق 2013 ...

265 قەوراەی سیاسی بۆ 447 كورسی  ئەنجوومەنی پارێزگانی عێراق جگە لە هەرسێ

4/18/2013 9:28:53 AM
ئۆباما و رۆمنی، كامیان دەرگای كۆشكی سپی دەكاتەوە ...

 بەپێی دەنگدانی‌ پێشوەخت‌و 24 سەعات پێش دەنگدانی دانیشتووانی ئەمریكا

11/5/2012 10:25:24 AM
بنەماكانی دیموكراسی لەئەمریكا ...

 لەگەرمەی شەڕی ناوخۆداو بۆ هێشتنەوەی ویلایەتە یەكگرتووەكان وەكو یەك وڵات، لەئاهەنگی كردنەوەی گۆڕستانی نەتەوەیی گیتیزبۆرگدا، سەرۆك لینكۆڵن...

10/13/2012 10:40:55 AM
دەسەڵات و دیموكراسی لەمیسر ...

 ناوی میسر لە زمانی عەرەبی و سامیدا  بە چەند مانایەك هاتووە، یەكێك لەوانە، لە چاوگی ناوی شارەوە هاتووە...

7/15/2012 11:46:19 AM
محەمەد مورسی چۆن بووە سەرۆكی میسر ...

 دوای هەفتەیەك لەهەڵبژاردنەكە رۆژی 2012-6-24 ئەنجامی‌ هەڵبژاردنەكانی‌ خولی‌ دووەمی‌...

6/26/2012 11:39:06 AM
كێ‌ دەچێتە كۆشكی ئیلیزیە ...

رۆژی 22/4/2012 هەڵبژاردنی هەشتەمین خولی سەرۆكایەتی كۆمار بەڕێوەچوو كەنزیكەی 45 ملیۆن دەنگدەری

4/23/2012 1:15:18 PM
دەوڵەت، یاسا، هاوڵاتیان لە دیموكراسیدا ...

سیستمی سیاسی ئێستای ئەڵمانیای فیدراڵی، دووهەمین سیستمی دیموكراتییە لە...

2/23/2012 10:26:42 AM
تورکیاو پارتی داد و گەشەپێدان و ئەزموونی سێ‌ خولی حكومڕانی ...

ده‌وڵه‌تی تورکیا له‌ 29ی تشرینی یه‌که‌می 1923 دا دامه‌زراوه‌و یه‌که‌مین سه‌رۆکی

1/28/2012 12:01:21 PM
سیستمی سیاسی و هەڵبژاردن لەهەرێَمی كوردستان ...

دۆسیەیەكە لەسەر پێكهاتەو جوگرافیاو دانیشتوان و پێگەی هەرێمی كوردستان...

1/26/2012 10:20:46 AM

  1   

له‌ په‌ڕه‌ی 1 له‌ 1 ( 27 هه‌واڵ )