ناوه‌نده‌كانی نوێكردنه‌وه‌ی تۆماری ده‌نگده‌ران ده‌كرێنه‌وه‌ ...
ده‌نگه‌كانی یه‌كێتی له‌ سلێمانی وه‌ك خۆی ماوه‌ته‌وه‌ ‌ ...
كورسی لایەنەكان لەپەرلەمانی توركیا ئاشكرا كرا ...
سه‌رجه‌م ده‌نگه‌كانی كه‌ركوك دروست ده‌رچوون ...
كاندید بۆ هەڵبژاردنی هەرێمی كوردستان تۆمار دەكرێت ...
ئەردۆغان بردیەوەو هەدەپەش سنووری مەرگی بەزاند ...
عیراق له‌ ده‌ره‌وه‌ی نوێنه‌ران و ده‌سه‌ڵاتی گه‌لدایه‌ ...
تۆماركردنی كاندید بۆ پەرلەمان دەستپێدەكات ...
كۆمسیۆن واده‌ی ھه‌ژماركردنه‌وه‌ی ده‌ستی ده‌نگه‌كانی راگه‌یاند ...
هەموو دەنگەکان بە دەست ناژمێردرێنەوە ...
ھەدەپە ٦٧ کورسیی پەرلەمانی بەدەستھێناوە ...
پرۆسەی دەنگدان بۆ سەرۆك كۆمار و پەرلەمانی توركیا دەستیپێكرد ...
دەزگای هەڵبژاردن: لە ئەژماركردنەوەی دەنگەكاندا دەنگمان زیاد دەكات ...
38 قەوارە بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمان پەسەندكران ...
یه‌كێتی.. ئه‌و هێزه‌ی بێمنه‌ته‌ له‌ هه‌ژماركردنه‌وه‌ی ده‌نگه‌كان ...
عه‌بادی: سوتاندنی سندوقه‌كانی ده‌نگدان پیلانه‌ بۆ لێدانی وڵات ...
(٦/١) یادی شكاندنی ته‌وقی ترس و تۆقاندنی ڕژێمێكی خوێن ڕێژه‌ ...
43 ساڵه‌ یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان خوێن ده‌به‌خشێت ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراقی 2018 ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی پەرلەمانی عیراق 2018 راگەیەندرا ...
وەفدی یەكێتی ناوەرۆكی كۆبوونەوەكانی بەغدا ئاشكرادەكات ...
وادەی تۆماركردن بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان دیاریكرا ...
رێژه‌ی بەشداری لەباشوری كوردستان كەم بووە ...
ئه‌نجامی ده‌نگی لایه‌نه‌كان له سلێمانی و هه‌ولێر ...
بەرنامەی هەڵبژادنی لیستی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان ژمارە 162 ...
بەرنامەی هەڵبژادنی لیستی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان ژمارە 162 ...
دروشمەكانی لیستی 162 ...
په‌یامی لیستی 162 بۆ هه‌ڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ...
پەیامی دەزگای هەڵبژاردن ...
ئه‌مڕۆ یه‌كێتی سلێمانی ده‌خرۆشێنێت ...
بەدەستهێنانەوەی ئایندەمان ...
بیست و چوارەمین ساڵڕۆژی "الانصات المركزی" پیرۆزبێت ...
وردەكاری ئەم خولەی پەرلەمان ...
هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگا کەرکوکیش دەگرێتەوە ...
تورکیاو ئێران دۆستن یان دوژمن؟ ...
12/22 هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاكانە ...
یەكێتی بە ژمارە (162) و بە(210) كاندید بەشداری هەڵبژاردن دەكات ...
دەستەی كارگێر لەگەڵ دەزگای هەڵبژاردن كۆبۆوە ...
162 ژمارەى یەكێتيی نیشتمانيی كوردستانە ...
162 ژمارەی یەكێتيی نیشتمانيی كوردستانە ...
ناوی كاندیدانی یه‌كێتی بۆ هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی عیراق ...
تەئكید لەبەستنی كۆنگرە دەكرێتەوە ...
یاسای هەمواركراوی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران ...
كاندیدەكانی یەكێتی ئامادەن ...
ئیسپانیا لە دیکتاتۆرییەوە بۆ دیموکراسی ...
كاتی هەڵبژاردنەكانی هەرێم دیاریدەكرێت ...
مانۆڕی هەڵبژاردنی عێراق دەستیپێكی قۆناغی دابەشبوونی حزبە گەورەكان ...
زۆرترین رێژەی نوێكردنەوەی تۆمار دەنگدان لە پارێزگای "دهۆك"ە ...
زیاتر لە 200 پارت و قەوارەی سیاسی بەشداری هەڵژاردنەكانی عێراق دەكەن ...
"سیسی" جارێكی تر خۆی بۆ سەرۆكایەتی میسر كاندید كردەوە ...
كۆمسیۆنی هەڵبژاردن پێویستی بەكارمەندە ...
كوردستانی نوێ‌ بناغەیەكی بەهێزی دیموكراسییە لەناوچەكەدا ...
"پۆتن و سیسی" لە هەڵبژاردنەكانی 2018 پۆستەكانیان مسۆگەر دەكەنەوە ...
كوردسات هەوێنی رۆشنبیركردنی جەماوەری كوردستانە ...
جودایخوازەكان زۆرینەی پەرلەمانی كەتەلۆنیایان مۆسگەر كرد ...
هەڵبژاردنی پەرلەمانی كەتەلۆنیا بەڕێوەدەچێت ...
كوردو سوننە داوای گەڕانەوەی بودجە دەكەن ...
سۆسیال دیموكراتەكانی یۆنان خۆیان نوێ دەكەنەوە ...
هەوڵەکانی پێکهێنانی حکومەتی ئەڵمانیا شکستی هێنا ...
ئه‌نجومه‌نی پارێزگای كه‌ركوك: به‌زووترین كات پارێزگار دیاری بكرێت ...
دەزگای هەڵبژاردن لەسەر بەستنی كۆنگرە لەگەڵ مەڵبەندەكان كۆبۆوە ...
دادگای فیدراڵی: ریفراندۆم نادەستورییە ...
میراڵ ئه‌كشینار،״ژنه‌ ئاسنینه‌״کەی‌ رەوتی توندڕەوی نەتەوەیی تورك ‌ ‌ ...
به‌رپرسانی که‌ته‌لۆنیا رووبه‌روی دادگاییکردن ده‌بنه‌وه‌ ‌ ...
کاردانه‌وه‌ی ئیسپانیا و جیهان به‌رامبه‌ر به‌که‌ته‌لۆنیا ‌ ...
تیمی ریفراندۆم هه‌ڵاتن ...
په‌رله‌مان دابه‌شكردنی ده‌سه‌ڵاته‌كانی سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێمی په‌سه‌ندكرد ‌ ...
هەڵبژاردنەكانی عیراق 12 رۆژ دوادەخرێت ...
پێدەچێت كۆنسەرڤاتیڤەكانی نەمسا براوەی یەكەم بن ...
بانگه‌شه‌ی‌ هه‌ڵبژاردن له‌ 15ی‌ ئه‌م مانگه‌وه‌ ده‌ستپێده‌كات ...
سه‌رۆك مام جه‌لال ماڵئاوایی كرد ...
لە90%ی دەنگەجیاكراوەكانی كەتەلۆنیا بەڵێیە ...
ئەنجامی راپرسی بۆ سەربەخۆیی راگەیەندرا ...
م.س: گه‌له‌كه‌مان سه‌ربه‌رزه‌ له‌حزوری یاده‌وه‌ری شه‌هیدانی رێی مافی چاره‌نووس ...
%72.16ی دەنگدەران بەشداری ریفراندۆمیان كردووە ...
پرۆسه‌ی‌ ده‌نگدان بۆ ڕیفراندۆم ده‌ستیپێكرد ...
یەكەمین راپۆرت لەبارەی راپرسی-یەوە بڵاوكرایەوە ...
شۆڕش ئیسماعیل: دەنگمان بەڵێ‌ بوو بۆ سەربەخۆیی كوردستان ...
پارتەكەی ئەنگیلا مێركڵ براوەیە ...
چین و ریفراندۆمی هەرێمی کوردستان ‌ ...
هه‌ڵبژاردنه‌ په‌رله‌مانییه‌كه‌ی ئه‌ڵمانیا ده‌ستیپێكرد ...
وردەكاری هەڵبژاردنەكانی رۆژئاوای كوردستان ...
ریفراندۆم.. سووربوونی كورد و توندبوونی هه‌ڵوێستی نێوده‌وڵه‌تی ...
نه‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان داوایه‌ك ئاراسته‌ی‌ هه‌رێم و به‌غدا ده‌كات ...
23ی مانگ دەنگدان بۆ ریفراندۆم دەستپێدەكات ...
ماوه‌ی تۆماری قه‌واره‌ سیاسییه‌كان درێژكرایەوە ...
ژنێك بووە سەرۆك كۆماری سەنگاپورە ...
بروسكەی پیرۆزبایی بۆ ساڵیادی تەلەفزیۆنی گەلی كوردستان (تەلەفزیۆنی دایك) ...
ئەمڕۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی نەرویج بەڕێوە دەچێت ...
ئەنجومەنی باڵای ریفراندۆم ژنان بێ بەشدەكات ...
چەمکی بانگەشەی هەڵبژاردن و تایبەتمەندیەکانی ...
بارزانی: خۆم كاندید ناكه‌مه‌وه‌و رێگه‌ به‌كه‌سه‌ نزیكه‌كانیشم ناده‌م ...
نوێكردنەوەی تۆماری دەنگدەران دەستیپێكرد ...
مێركڵ و هاوپەیمانەكانی له‌ پێشه‌وه‌ن ...
پەرلەمان نوێنەرایەتی گەلی لەدەستداوە ...
تەیموری رۆژهەڵات و سەربەخۆیی ‌ ...
کۆمسیۆن ئامادەنیە بۆ ئەنجامدانی هەڵبژاردن لەكەركوك ...
دەزگای هەڵبژاردن لەگەڵ مەڵبەندەكان كۆبۆوە ...
مەكتەبی سیاسی تەئكیدی لەباشكردنی گوزەرانی خەڵك كردەوە ...
حەكیم لەمەجلیسی ئەعلا جیابۆوە ...
چەپەكانی ئەرجەنتین دەسەڵاتیان دەوێت ...
راگەیەندراوی كۆبوونەوەی ئەنجومەنی سەركردایەتی یەكێتیی ...
ریفراندۆم لەدەرەوەی هەرێم بەڕەێوەدەچێت ...
به‌م نزیكانه‌ سه‌ركردایه‌تی كۆده‌بێته‌وه‌ ...
ڕاپرسی وەهمی... ...
ئاماری یه‌که‌م ساڵی تاکڕەویی له‌ تورکیا ‌ ...
گۆڕان و كۆمه‌ڵ: ریفراندۆم بۆ دوای هه‌ڵبژاردن دوابخرێ ‌ ...
سعودیه‌ به‌ره‌و شانشینی‌ عه‌ره‌بی‌ سه‌لمانی‌ ‌ ...
دیموكراتەكان هەڵبژاردنی كۆسۆڤۆیان بردەوە ...
پارتەكەی تێرێزا مەی زۆرینەی بەدەستهێنا ...
تاقیكردنەوەی و راست و چەپەكانی فەرەنسا ...
ئەمڕۆ فەرەنسیەكان دەنگ دەدەن ...
ئێرانی دوای هەڵبژاردنی ئایار ...
لوبنان چۆن حوکم ده‌کرێت؟ ...
ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی كۆمسیاران هه‌ڵده‌بژێردرێن ‌ ...
سلێمان مستەفا: بۆ هەڵبژاردن كۆمسیۆن پێویستی بەشەش مانگ هەیە ...
رووحانی بەسەرۆك هەڵبژێردرایەوە ...
گرنگی خۆ تۆماركردنی دەنگدەر لەسیستمی بایۆمەتریدا ...
چانسی رۆحانی بەهێزتردەبێت ...
ماكرۆن سەرۆكایەتی فەرەنسای بردەوە ...
(بۆپێشەوە) ماكرۆنی سەرخست ...
ئەنجامی هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی فەرەنسا راگەیەنرا ...
حەوتەمین راپرسی توركیا چی دەگۆڕێت ...
دواین ئەنجامی ریفراندۆمەكەی توركیا راگەیەنرا ...
بەشی راپرسی خولی بەهێزكردنی تواناكانی كردەوە ...
دەنگی گەلی كوردستان یەكێك لە شێوازەكانی كۆمۆنیكەیشن ...
ئەنجومەنی پارێزگای كەركوك ئاڵای كوردستانی هەڵكرد ...
رۆحانی كاندیدی ریفۆرمخوازانە بۆ سەرۆكایەتی ئێران ...
خولێك بۆ كادران كرایەوە ...
پلانی هەڵبژاردنەكان تاوتوێكرا ...
پێده‌چێت هه‌ڵبژاردنی (نوێنه‌ران)‌و (پارێزگاكان) پێكه‌وه‌ بكرێت ‌ ...
سیستمە سیاسییەكانی هەڵبژاردن ...
سكۆتلەندا لە سەربەخۆیی نزیك دەبێتەوە ‌ ...
مام جەلال: پێویسته‌ هه‌موو ئه‌ندامێكی ی.ن.ك ئه‌و راستییه‌ بزانێت كه‌ پیرۆزترین‌و گرنگترین ئه‌ركی، به‌هێزكردنی یه‌كێتیی ناو یه‌كێتییه‌. ...
شتانمایەر بووە سەرۆكی ئەڵمانیا ...
كەركوك هەڵبژاردنی بێ‌ مەرجی دەوێت ...
بینوا هامۆن كاندیدی سۆسیالستەكانە بۆ سەرۆكی فەڕەنسا ...
چواردەیەمین ساڵیادی PUKMEDIA پیرۆزبێت ...
یۆبیلی زیوینی كوردستانی نوێ‌ پیرۆزبێت ...
شکستهێنانی سیاسه‌تـی سعودیه‌ له‌ ناوچه‌که‌دا ...
كاندیدە موسڵمانەكەی رۆمانیا رەتكرایەوە ‌ ...
2016 بڕوات و نەیەتەوە....ئاوی ئامون و تونی بابا چێت ...
مێرکل بە سەرۆکی پارتەکەی هەڵبژێردرایەوە ...
ساركۆزی شكستی هێنا ...
چۆنێتی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆك له‌ ئه‌مریكا ‌ ...
پوخته‌یه‌ك له‌ وێستگه‌كانی ژیانی دۆناڵد تره‌مپ ‌ ...
هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاكانی عیراق دواخرا ...
ترامپ بووە سەرۆكی ئەمریكا ...
فیلەكان لەئەسپەكانیان بردەوە ...
ترامپ دەبێتە سەرۆك ...
هەڕەشەی كوشتن لە ترەمپ دەكرێت ...
به‌ده‌ستهێنانی ئیستیحقاقی نوێی گه‌له‌كه‌مان‌و چاكردنی گوزه‌رانی خه‌ڵك ‌ ...
بەمەبەستی خۆئامادەكردن بۆ هەڵبژاردنەكانی داهاتوو بڕیاری پێویست درا ...
راگه‌یه‌ندراوی كۆبوونه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی ‌ ...
ترامپ: كلینتۆن زیندانی دەكەم ...
په‌كخستنی‌ په‌رله‌مان كاریگه‌ری‌ خراپی یاسایی لێكه‌وتۆته‌وه‌ ‌ ...
یەكێتی وگۆڕان دووپاتی ئیرادەی بەهێزیان بۆ بەرەوپێشبردنی ڕێكەوتنی نێوانیان كردەوە ...
دەزگای هەڵبژاردن و NDI پلانی نوێیان تاوتوێكرد ...
بەهۆی نەوتەوە سەرۆكی پێشووی بەرازیل دادگایی دەكرێت ‌ ...
پارتەكەی پۆتین براوەی یەكەمی ئەنجومەنی دۆمایە ...
ئەمڕۆ لێپرسراوی دەزگا دەستبەكاربۆوە ...
هەڵبژاردنی ئەنجومەنی دۆمای روسیا دەستیپێكرد ...
هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای كه‌ركوك هاوكاتی پارێزگاكانی تر بێت ...
دوای چارەسەری پێویست شۆڕش ئیسماعیل گەیشتەوە هەرێم ...
گوشار ده‌خرێته‌ سه‌ر په‌رله‌مانتاران بۆ هێشتنه‌وه‌ی زێباری ...
روونكردنه‌وه‌یه‌ك له‌زۆرینه‌ی مه‌كته‌بی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان-ه‌وه‌ ‌ ...
مام جەلال: یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان له‌ سه‌ره‌تای‌ دامه‌زراندنییه‌وه‌ به‌ كرده‌وه‌ سه‌لماندویه‌تی له‌ ریزی هه‌ره‌ پێشه‌وه‌یه‌ ... ‌ ...
گەندەڵی سەرۆکی بەرازیل دەباتە بەردەم دادگا ‌ ...
ترامپ پاشگه‌ز ده‌بێته‌وه‌ ...
ئەمڕۆ تێریزا دەبێتە سەرۆكوەزیرانی بەریتانیا ...

بۆ زیاتر ئاشنابوون بەسیستمی فیدراڵی و حوكمڕانی ئەڵمانیاو پێگەی جوگرافی و مێژووەكەی و سیستم و شێوازی هەڵبژاردن و پێكهاتەی پەرلەمان و دابەشبوونی دەسەڵاتەكان لەو وڵاتەدا، بەباشمانزانی بەچەند بەشێك بۆ خوێنەرانی ئازیزی وێب سایتەكەمان ئەم دۆسیەیە بڵاوبكەینەوە.

  بەشی چوارەم

 ئامادەكردنی: ڕێبوار تۆفیق  بە‌نگینە 

 

  سیستمی فیدراڵی :

سیستمی فیدراڵی دواجارئەوسیستمەیە كە دەسەڵاتەكان لەنێوان (ناوەند) و(هەرێمەكاندا ) دابەشدەكات، دەكرێت دابەشكردنی دەسەڵات لەسیستمی فیدراڵی دەوڵەتاندا جیاوازیان هەبێت سەبارەت بەتایبەتمەندیتی دابەشكردنی دەسەڵات لەنێوان ناوەند وهەرێمەكاندا ، بەڵام بەشێوەیەكی گشتی كاریگەریی گەورەی هەیە لەسەر نەهێشتنی ناكۆكیەكان لەنێوان مرۆڤەكاندا. سیستمی فیدراڵی ومەرجی بوونی ئەوسیستمە لە هەبوونی هەرێمەكانەوە سەرهەڵئەدات وئامانجی سەرەكی ئەم سیستمە زامنكردنی ئازادی ڕەهاو سەربەستی ئەونەتەوە وگەلانەیە كەلەوهەرێمانەدا دەژین لەچوارچێوەی یەك دەوڵەتدا.

 دادگای فیدراڵ ودادگای هەرێمەكان :

 دادگای فیدراڵ پێداچونەوەی بڕیارەكانی دادگای هەرێمەكان دەكات، لەئەڵمانیا (5) دادگای پێداچونەوەی فیدراڵ هەیە كەبریتین لەمانەی لای خوارەوە ئاماژەیان پێكراوە:

1- دادگای یەكسانی بۆیاسا مەدەنییەكان ویاساكانی سزادان.

2- دادگای كارگێڕی .

3- دادگای (مالیە) كەتایبەتە بە باج .

4- دادگای كار.

5- دادگای كۆمەڵایەتی .

هەمووئەندامانی دادگای دەستوریی فیدراڵ نیوەیان لەلایەن ئەنجومەنی نوێنەران( Bundestag) وە دیاری دەكرێن ونیوەكەی تریش لەدوای بەدەستهێنانی زۆرینەی دەنگ وپرۆسەی هەڵبژاردن لەلایەن بوندسرات (Bundesrat) وە دیاری دەكرێن.

یاسای پارتە سیاسیەكان لە ئەلمَانیا: (Politische parteiengestez in deutchland)

زۆرن ئەویاسایانەی كەپەیوەندی ڕاستەوخۆیان بە پارتە سیاسیەكانەوە هەیەو بونەتە چوارچێوەیەكی دیاریكراو سەبارەت بە هەڵسوكەوت و كارو چالاكیەكانی ئەو پارتە سیاسیانە ، گومانی تێدانیە یاسای پارتەكان بەشێكی دابڕاونین لەیاسابنە ڕەتیەكان  (Grundgesetz) و  گرێدراو هەڵهێنجراوی ئەوانن .

بەپێی دەستوری ئەڵمانی ، بەشێوەیەكی گشتی ئەركی گرنگی پارتەسیاسیەكان بریتی یە لە بەشداریكردنیان لە بنیاتنانی ئیرادەی سیاسی  گەل لەهەموو بوارە جیاجیاكانی ژیاندا، هەروەها پێویستە ئەو پارتانە بەشداربن لە بڵاوكردنەوەی ڕۆشنبیری سیاسی و قووڵ بونەوە تیایدا، لەلایەكی ترەوە پێگەیاندنی هاونیشتمانی و ئامادەكردنیان تاسەرئەنجام بتوانن بەرپرسیارێتی گشتی لەئەستۆبگرن و لەپرۆسەی هەڵبژاردندا لەسەر هەردوو ئاستی فیدراڵ و هەرێمەكاندا ڕۆڵی كاریگەریان هەبێت. یەكێ‌ لەئەركە گرنگەكانی دیكەی پارتەسیاسیەكان هەوڵدان و كاركردنە لەپێناو دابینكردنی پەیوەندیەكی زیندووی هەمیشەیی لە نێوان گەل و دامەزراوەكانی دەوڵەتدا. یاسای پارتەكان دەبنە هۆی ڕێكخستنەوەی شێوازی پارتە سیاسیەكان و دەرخستنی ڕۆلی ئەو پارتانە لە ژیانی سیاسی گەلدا، هەروەها دەبنە هۆی ئامادەكردنی ئەو پارتانە لە پرۆسەی هەڵبژاردندا، ئەمە بێجگە لە پاراستنی مافی ئەندامانی پارتەكان و پێویستی هەڵبژاردنی ناو پارتە سیاسیەكان لە هەموو ئاستەكاندا. ماددەی ژمارە (1) ی پارتە سیاسیەكان ئاماژە بە داڕشتنەوەی ئامانجی پارتە سیاسیەكان دەكات، هەروەها سەبارەت بە فیڕۆدانی سەرمایەكانیان لە ئەركێكدا كە پێچەوانە بێت لەگەڵ یاسا بنەڕەتیەكاندا.

مەفهومی پارت Begriff der partei  :

هەرڕێكخراوێك لەلایەن هاوڵاتیانەوە دامەزرابێت و هاووڵاتیان بەشداربن لە ئەندامەتی ئەو ڕێكخراوەدا، بە پارت ناودەبرێت كەپێویستە كاریگەری بەردەوام و درێژخایەنی دیاربێت لەسەر بنیاتنانی ئیرادەی سیاسی لەسەر ئاستی دەوڵەتی فیدراڵ و هەرێمەكان، هەموو ئەمانە لە ماددەی ژمارە (2) ی یاسای پارتە سیاسیەكاندا ئاماژەی پێكراوە، هەروەها بەپێی هەمان ماددە پارت تێكۆشانە بۆ بەشداریكردن لە نوێنەرایەتی كردنی گەل لە بوندستاگ (Bundestag) یان لاندستاگ ( landstag) دا. هەمووڕێكخراوێكی سیاسی مافی یاسایی وەك (پارت) لەدەست ئەدات، ئەگەر هاتوو بۆماوەی (6) شەش ساڵ بەشداری بەشێوەی لیستی پاڵێوراوەكانی لە بوندستاگ و لاندستاگدا نەكات، هەروەها هیچ ڕێكخراوێكی سیاسی وەك (حزب) تەماشا ناكرێت ئەگەر هاتوو:

یەكەم:

زۆرینەی ئەندامەكانی یان زۆرینەی ئەندامانی دەستەی سەرۆكایەتی بێگانەبن.

دووەم:

بارەگای ئەو حزبە یان بارەگای سەركردایەتی ئەوحزبە بكەوێتە دەرەوەی سنوری ئەو یاسایەوە .

هەمووحزبێك دەتوانێت لەدادگا بەناوی ئەو پارتە خۆیەوە سكاڵا لەسەر ئەو لایەنەی كە مەبەستێتی تۆماربكات ، هەروەها هەمان حاڵەت بەسەر ئەو پارتە خۆشیدا ڕێگە پێدراوە بەتۆماركردنی سكاڵا لەسەرئەوانەی لە ئاستێكی باڵاتردان ، ئەمە كاتێك ئەگەر هاتوو پەیڕەوو پرۆگرامی ناوخۆی ئەو پارتە ڕێگەی بەو كارە دابوو.

((ناوی پارتە سیاسیەكان)):

پێویستە بە شێوەیەكی ڕوون و ئاشكرا ناوی هەر پارتێكی سیاسی جیاواز بێت لەناوی پارتێكی دیكە، هەروەها هەمان پڕەنسیب سەبارەت بەكورتكراوەی ناوی پارتەكان پیادە دەكرێت. ئەمە بەشێكی ماددەی ژمارە (4) لە یاسای پارتە سیاسیە كانە، لە بەشێكی تری هەمان ماددە ئاماژە بەوەكراوە كە نابێت و ڕێگەنادرێت هیچ پارتێكی سیاسی لە هەڵمەتی هەڵبژاردن و پرۆسەی هەڵبژاردندا پەنا بۆ بەكارهێنانی كورتكراوەی ناوێك بەرێت كە دەقەكەی لە پەیڕەو پرۆگرامی ناوخۆی ئەو پارتەدا ئاماژەی بۆ نەكرابێت.

((ناوی لقەكانی سەر بە پارتە سیاسیەكان)) :

هەموو لقەكانی سەر بە پارتێكی سیاسی لە هەر ناوچەیەكی دەوڵەتی فیدراڵ، هەڵگری ناوی ئەو پارتە سیاسیەن و دەتوانن پلە یان ژمارەی ئەو لقە دیاری بكەن لە دوای ناوهێنانی ئەو پارتە، هەرزیادەیەكی لەو جۆرە پێویستە لە دوای ناوی ئەو پارتە سیاسیەوە بێت ، لە هەمان كاتدا دەتوانن ئەو زیادەیە لە پڕوپاگەندەی گشتی و هەڵمەتی هەڵبژاردن دا وەلا بنێن.

یەكسانی و دادپەروەری :

یەكسانی لە نێوان پارتە سیاسیەكاندا یاسایەكی ترە لە یاسای پارتە سیاسیەكان و كاتێك هەردەسەڵاتێكی گشتی هەڵدەستێت بە پێشكەشكردنی  هەرخزمەتگوزارییەكی گشتی بۆ پارتەكان ، پێویستە پڕەنسیبی یەكسانی و دادپەروەری لە نێوان پارتەكاندا پیادە بكرێت و قەبارەی ئەو خزمەتگوزاریە گشتییە دیاری بكرێت بەپێی پێگەو گرنگی ئەو پارتە سیاسییە، هەروەها دەكرێت كە ڕیزبەندی ئەو خزمەتگوزاریە بە جۆرێك بێت كە بگاتە ئاستی خوارەوەی ئەو پارتە بە مەبەستی گەیشتن بە ئامانجەكانی، لە بەشێكی دیكەی ماددەی ژمارە (5) لە یاسای پارتە سیاسیەكان ئاماژە بە گرنگی پارت كراوە بە تایبەتی بە پێی ئەنجامی هەڵبژاردنی لە ئەنجومەنی نوێنەران و بە پێوەرێكی جیا سەیری دەكرێت و سەبارەت بەو پارتانەی نوێنەری بوندستاگن پێویستە قەوارەی ئەو خزمەتگوزارییەی ڕێگە پێدراوە بۆ یان ، لایەنی كەم نیوەی ئەو خزمەتگوزاریە دەدرێتە پارتێكی دیكە.

ئەوەی كە جێگای ئاماژە پێكردنە پێشكەشكردنی خزمەتگوزاریە گشتیەكان كە پێشتر باسمان كرد بە پێی چەند مەرجیكی بابەتی (موزوعی) دەبەسترێتەوە كە پێویستە ئەو مەرجانە لە هەموو پارتە سیاسیەكاندا هەبێت ، هەموو ئەمانەی كە باسمان كردن لە پێشەوە لە ماوەی شەڕی هەڵبژاردن و پرۆسەكەدا كاری پێ‌ ناكریت.

پڕۆگرام و پەیڕەوی ناوخۆ:

بەپێی دەستور پێویستە هەر پارتێك پڕۆگرام و پەیڕەوی ناوخۆكەی نوسرابێتەوە، بووبێتە ووشەو ڕستە وخرابێتە سەر كاغەز، سەبارەت بەلقەكانی ئەو پارتانە لەڕێگای پەیڕەوی ناوخۆی تایبەت بە خۆیانەوە ڕێكدەخرێن و پێویستە پەیڕەوی ناوخۆی حزب ئەمانەی لای خوارەوە ئاماژەیان پێكراوە لەخۆبگرێت:

1- ناوی حزب و كورتكراوەی ناوەكەی ، بارەگای پارت و سنوری چالاكیەكانی .

2- بوون بە ئەندام لە پارت و جیابوونەوەی ئەندام لەو پارتە .

3- مافی ئەندامان و ئەركەكانیان.

4- دیاریكردنی گرتنەبەری لێپێچینەوەی یاسایی دژی ئەندامان و دا بڕانیان لە حزب.

5- لێپێچینەوە و سزادان دژی لقەكانی حزب لە ناوچەكانی ترو شارو شارۆچكەكاندا.

6- ڕێكخراوی گشتی حزب.

7- پێكهێنانی دەستەی سەرۆكایەتی حزب  و دەسەڵاتەكانیان.

8- كاروبارەكانی تایبەت بە كۆبونەوەی ئەندامان و نوێنەری لقەكانی سەر بە پارتەكان.

9- مەرجەكانی بانگهێشتكردن بۆ كۆبونەوەی ئەندامان یان كۆبونەوەی نوێنەران و كات و شێوەی ئەو بانگهێشتە، هەروەها چۆنیەتی داڕشتنی بە ڵگەنامەی بڕیارەكان.

10- لقەكانی تایبەت بە پارتەكان و لیژنەكانیان دەتوانن واژۆی لیستی پالێوراوەكان بكەن لە هەڵبژاردنی ئەنجومەندا، ئەگەر هاتوو هیچ ڕێگریەكی یاسایی تایبەت بەو بوارە نەبوو.

11- پێویستە دەنگدانی ئەندامان بە گشتی كاری پێبكرێت، گەر هاتوو كۆنگرەی حزب بڕیاری هەڵوەشاندنەوەی حزب یان یەكێ‌ لە لقەكانی سەر بە ناوچەیەك یان یەكگرتنی لەگەڵ حزبیكی دیكەدا بدات، هەروەها بە پێی ئەنجامی ئەو دەنگدانە گشتیە بڕیارەكان جێبەجێدەكرێن یان ڕەتدەكرێنەوە .

12- شێوازو ناوەرۆكی سیستمی (دارایی ) حیزب .

((دەستەی سەرۆكایەتی پارت و بەڕێوە بەرێتی كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكانی دەوڵەتی فیدرال)) :

 ئەركی ساڵانەی دەستەی سەرۆكایەتی هەر پارتێك بریتیە لە پێشكەشكردنی ئەم زانیارییانەی لای خوارەوە بۆ بەڕێوە بەری كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكانی دەوڵەتی فیدراڵ كە بریتین لە:

1- پەیڕەو پڕۆگرامی حزب .

2- ناوی ئەندامانی دەستەی سەرۆكایەتی پارت و لقە سەرەكیەكانی لە سەرجەم هەرێمەكان و شار و شارۆچكەكان لەگەڵ دیاریكردنی ئەركەكانیان لەو پارتە دا.

3- هەڵوەشەندنەوەی پارت (حیزب) یان یەكێ‌ لە لقە سەرەكیەكانی ئەو پارتە لە هەرێمەكانی دەوڵەتی فیدراڵدا، سەبارەت

 بەو پارتانەی كە ڕێكخستنەكانیان تەنها لە سنوری هەرێمێكدا كۆبۆتەوە  (Regional partei) هەموو ئەو بەندانەی كە پێشتر ئاماژەمان پێكردن دەیان گرێتەوە و پێویستە پابەند بن بەو یاسایانەوە. 

دەستەی سەرۆكایەتی vorstand   :

دەستەی سەرۆكایەتی هەر پارتێك لە ماددەی ژمارە (11) ی یاسای پارتە سیاسیەكاندا ئاماژەی پێكراوەو لەم خاڵانەی لای خوارەوە پێك دیت.

یەكەم: دەستەی سەرۆكایەتی هەموو دوو ساڵ جارێك هەڵدەبژێردرێت و پێویستە ژمارەیان لە (13) ئەندام كەمتر نەبێت.

دووەم: دەكرێت ئەو دەستەی سەركردایەتیە كەسانی وەك پەرلەمانتار و كەسانی تری تێدا بیت.

ئەگەر هاتوو پلەو نوێنەرایەتی یان لە ڕێگەی پرۆسەی هەڵبژاردنەوە بە دەستهێنا، نابێت ڕێژەی ئەندامانی هەڵبژێردراو لە پێنچ یەكی كۆی گشتی ئەندامانی دەستەی سەرۆكایەتی ئەو پارتە زیاتر بێت. هەروەها نابێت هەریەكە لەسەرۆكی پارت و (خەزنەدار)  پلەیەكی دیكەیان لە دامەزراوەیەكی سیاسی نزیك لەو پارتەوە هەبێت .

سێ‌ یەم: سەبارەت بە كارو چالاكیەكانی پارتێك، دەستەی سەرۆكایەتی بەپێی یاساكان و پەیڕەوی ناوخۆو پڕۆگرامی ئەو پارتە بە ئەركەكانی هەڵدەستێت و سەرپەرشتیان دەكات.

چوارەم: بە مەبەستی جێبەجێكردنی بڕیارەكان و ئەركە هەمیشەییەكان و ئەو ئەركانەی كە جێبەجێكردنیان كارێكی پێویستە دەكرێت لە ئەندامانی دەستەی سەرۆكایەتی ئەنجومەنێكی سەرۆكایەتی جێبەجێكار پێكبهێنرێت بۆ ئەو مەبەستە ئەویش لە ڕێگای پرۆسەی هەڵبژاردنەوەو بە پێی پەیڕەوی ناوخۆی ئەو پارتە دیاری دەكرێن .

داواكاری بەدەست هێنان بۆ بەشێكی (تەمویل) لە دەوڵەت:

Antragstellung für die Staatliche Teilfinanzierung))

ماددەی ژمارە (19) لەیاسای پارتەسیاسیەكان دەست نیشانی شێوازی داواكردنی پارتە سیاسیەكان دەخاتە ڕوو سەبارەت بە بڕە بەشی ئەو پارەیەی كە لە لایەن دەوڵەتەوە پێی دەبەخشرێت.

((هەموو پارتێك لە ڕێگەی نوسراوەوە تا كۆتایی مانگی (11) داواكاری پێشكەش بە بوندستاگی ئەلمَانیا ئەكات سەبارەت بە بڕە پارەی گشتی كە بە پێی یاسا بۆ ئەو پارتە تەرخاندەكرێت، پێویستە ئەو داواكارییە لە ئەندامانی دەستەی سەرۆكایەتی تایبەت بەو بوارەوە ئاڕاستەكراو بێ‌، بە پێی پەیڕەوی ناوخۆی تایبەت بە كاروباری دارایی تەنها داوایەكی یەكگرتوو لە مەڵبەندی یەكگرتووی ئەو پارتەوە بەسە بۆ ئەو مەبەستە جێگای داواكاریەكانی لقەكانی ئەو پارتەش دەگرێتەوە. ئەگەر هاتوو دیاریكردنی بڕە پارەی گشتی دەست نیشانكرا لە ساڵی پێشوو دا تایبەت بە ساڵی داهاتوو، ئەوا سەرۆكی (بۆندستاگ) دەتوانێت پرۆسەی ئەو دیاریكردنە جێبەجێ‌ بكات، بێ‌ گەڕانەوە بۆ پێشكەشكردنی داوایەكی تر )).

لەڕاستیدا ئەم تەمویلە حكومیە بۆ بڵاوكردنەوەی بیروڕای پارتەكان و بەرنامەی سیاسییە لە كۆمەڵگای ئەلمَانیدا وتاببێتە فاكتەریك بۆ گەشەدان بە جەماوەری خۆیان، یان ئەم تەمویلە حكومیە (   Partein finanzierung Staatliche )

گڕوتینێكی باشتر دەداتە پارتەكان بۆ بەشداریكردنیان لە پرۆسەی سیاسی و هەروەها بەگەڕخستنی پرۆسەی هەڵبژاردنەكان . ئەو كاتەی ئەركەكان و مافەكان دەست نیشان دەكرێن بە شێوەیەكی پاك و ڕاست و دروست ، ئەو كاتە یاساكان باڵادەست دەبن ، لە ئەلمَانیا تەرازووی ئەرك و مافەكان لە هەموو بوارەكاندا هاوسەنگن ، ئەم پڕەنسیبە بۆتە یاسایەك و ڕووی گەشی دەوڵەتی فیدراڵ شانازی پێوە دەكات. 

ناوەرۆكی یاسابنەڕەتیەكانی ئەڵمانیا ( Grundgesetz) پڕەنسیبی یەكسانی ودادپەروەری مافی بەشداری سیاسی پارتەكانی زامنكردووە. بێگومان ئەوپارتانەی كەڕۆلی چالاك ودیاریان لە بنیاتنانی ئیرادەی سیاسی گەلدا هەیە. بەمەبەستی بەدیهێنانی ئەو ئامانجەش پارتە سیاسییەكانی ئەلمَانیا بڕەپارەی دیاریكراو لەلایەن حكومەتی فیدراڵەوە بەدەست ئەهێنن. دیارە ئەوبڕەپارەیەش بەستراوەتەوە بە ژمارەی ئەودەنگانەی كە ئەوپارتانە لەپرۆسەی هەڵبژاردندا بەدەستی دەهێنن. ئەگەر تەمویلی حكومی ماف بن بۆ پارتە سیاسیەكان ، پێویستە پارتەكان لە سەرەتای دروست بوونیان و وەرگرتنی مۆڵەتدا، پڕەنسیپەكانی دەولًەتی فیدرال یان پڕەنسیپەكانی دیموكراتی لە دەستوری ئەلمَانیای فیدراڵ فەرامۆش نەكەن، بە پێی ماددەی ژمارە (2) ئەو كاتە كاری سیاسی وەك پارتێك پەسەند دەكرێت كە ئەندامانی ئەو ڕێكخراوە سیاسییە بە شێوەیەكی فەرمی و بە نووسراو داواكەیان پێشكەش بە دادگای دەستوری فیدراڵ دەكەن (Bundes verfassungs gericht) بەمەبەستی تۆماركردنیان وەك پارتێكی سیاسی ولە بەرامبەردا بڕی( 60Euro) شەست یۆرۆ دەدەنە حكومەت، دیارە گونجاندنی پڕەنسیبەكانی پارتی سیاسی لە گەڵ پرەِنسیبەكانی دیموكراتی لە دەستوری ئەڵمانییای فیدراڵدا، ئەركی پارتە سیاسییەكانە لە بەرامبەر مافەكاندا.

(ئەو بڕە پارانەی پێشەكی دەدرێت بە پارتەكان):

دەستوری ئەڵمانیا زامنی ئەوەی كردوە كە پارتە سیاسیەكان دەتوانن لە پێش وەختدا داوای بەشێكی پارەكەی بكات و دواتر ئەو بڕە پارەیە لە بڕە پارەی گشتی كە تەرخانكراوە لە لایەن سەرۆكی (بوند ستاگ) وە داشكاندنی بۆ دەكرێت بە مەبەستی گەڕانەوەی بڕە پارەی پێشوەخت وئەو بڕە پارەیەش كە پێشوەخت دەدرێت كاتی خۆی بۆ دیاریكراوە بۆ پێدانی بە پارتە سیاسییەكان . بۆ نموونە/(15)ی مانگی(2) یان (15)ی مانگی (5 )یان  (15)ی مانگی( 8) لە گەڵ (15 )ی مانگی (11). سەبارەت بەمەرجی پێدانی ئەو بڕە پارەیەش نابێت ئەم بڕە پارانە بۆ هەرجارێك بگاتە (25%) ی كۆی گشتی ئەو بڕە پارەیەی كە لە ساڵی پێشودا دیاریكراوە، هەروەها دەبێت پارتە سیاسیەكان ئەو بڕە پارانە بگەڕێننەوە پاش دەست نیشانكردنی تەمویلی حكومی، ئەگەر هاتوو دەركەوت كە بڕە پارەی پێش وەخت زیاترە لەو بڕە پارەیەی كە بۆی تەرخانكراوە، ئەو كاتە سەرۆكی پەرلەمان بە فەرمانێكی كارگێڕی دەست نیشانی ئەو بڕە پارەیە دەكات كە پێویستە بگەڕێنرێتەوە ، هەموو ئەمانەی ئاماژەمان پێكردن لە ماددەی ژمارە (20) دا زۆر بە ڕوونی باسیان لێ‌ كراوە .

سەبارەت بە پێشكەشكردنی ڕاپۆرتی شەفافی ژمێریاری پارتە سیاسیەكان كە لە ماددەی ژمارە (23) دا ئاماژەی پێكراوە لە ژێرناوی ( Pflicht zur öffentlichen rechensechaftslegung ) پێویستە دەستەی سەرۆكایەتی حزب لە كۆتایی ساڵدا دەرخستەی خۆی تایبەت بە ژمێریاری بە شێوەیەكی شەفاف كە پەیوەستە بە سەرچاوەی داهاتی پارت و بە كارهێنانی ئەو داهاتە و هەرشتێك كە پەیوەستە بە سەروەت وسامانی ئەو پارتەوە پێشكەش بكات، پێویستە ئەو ڕاپۆرتە ژمێریاریە لەگەڵ ئەوانەی كە لە واقعدا هەن هاوتاو ڕێك بێت، هەروەها پێویستە پێش ئاڕاستەكردنی ئەو ڕاپۆرتە بۆ سەرۆكی پەرلەمانی ئەڵمانیا گفتوگۆی لەسەر بكرێت لە دەستەی سەرۆكایەتی پارت و هیچ جۆرە گومانێكی تێدا نەبێت، هەر یەكە لە دەستەی سەرۆكایەتی ناوەند و دەستەی سەرۆكایەتی لقە سەرەكیەكانی ئەو پارتە لە هەرێمەكان و شارو شارۆچكەكان بەرپرسیارێتی ئەو ڕاپۆرتە ئەگرنە ئەستۆ وهەریەكە لە سەرۆكی دەستەی سەرۆكایەتی و ئەندامانی ڕاسپێردراو لە كۆنگرەی حزب كە تایبەتە بە كاروباری دارایی واژووی خۆیان لەسەر ئەو ڕاپۆرتە ژمێریاریە دەكەن، گومانی تێدانیە ئەندامی ڕاسپێردراوی تایبەت بەكاروباری دارایی حزب  لە پرۆسەی هەڵبژاردندا هەڵدەبژێردرێت.

لە لایەن ئەندامانی دەستەی سەرۆكایەتی پارتەوە هەموو ڕاپۆرتە ژمێریاریەكان كۆدەكرێنەوە و واژۆیان لەسەر دەكرێت، واتا ئەودەستەی سەرۆكایەتیەی كە لە كۆنگرەی پارتدا لە ڕێگەی پرۆسەی هەڵبژاردنەوە هاتوون دەتوانن ئەو دەسەڵاتە پیادە بكەن .

سەرۆكی بوندستاگی ئەڵمانیا هەموو دوو ساڵ جارێك ڕاپۆرتێك پێشكەش بە پەرلەمانی ئەڵمانیا دەكات دەربارەی دارایی پارتەكان و پرۆسەی پێشكەشكردنی ئیراداتی پارتەكان ساڵانە كە خەرجییەكان لە خۆ دەگرێت دەبێتە یەكێك لە ڕاپۆرتە چاپكراوەكانی (بوندستاگ) . یاسای پارتە سیاسییەكان لە ئەڵمانیا پێویستیی بوونی ژمێریارێكی یاسایی یان كۆمپانیایەكی ژمێریاری یاسایی سەپاندووە بە سەر ڕاپۆرتی ژمێریاری پارتەكاندا بە مەبەستی پێداچونەوەی ئەو ڕاپۆرتانە، بێگومان ئەمانەكەسانی شارەزاو لێهاتوون وە لە هەرجێیەكدا گومان هەبێت، ئەمان نیشانەی پرسیار و سەرسوڕمانی خۆیانی لە سەر دائەنێن و كاری یاسایی بۆ ئەكەن .

بە پێی مادەی ژمارە(31) بەشداری ژمێریارە یاساییەكان یان كۆمپانیا ژمێریارییە یاساییە باوەڕ پێكراوەكانیش سنوور دار كراوەو ئەمانیش ناتوانن سەربەخۆ ئەركی پێداچونەوەی ڕاپۆرتی ژمێریاری پارتەكان بگرنە ئەستۆ. هیچ ژمێریاریكی یاسایی ناتوانێت بەم كارە هەلًبستێت ئەگەر هاتوو پێشترخۆی پلەو پایەیەكی لەو پارتەدا هەبووبێت یان كاری بۆ ئەو پارتە كردبێت، یان ئەگەر هاتوو لە ماوەی سێ‌ ساڵی ڕابردوودا كاری بۆ ئەو پارتە كردبێت ، هەروەها قەدەغەیە بە مەبەستی پێداچونەوەی ڕاپۆرتی ژمێریاریی ئەو پارتە لە جیاتی خۆی كەسێكی تر ڕا بسپێرێت، ژمێریاری یاسایی كاتێك قبوڵ دەكرێت كە كەسێكی بێلایەن بێت بەو پارتە، هەموو ئەم سنورداركردنە سەبارەت بە كۆمپانیایەكی ژمێریاری یاسایی ڕاستەو یاسای پارتەكان ڕێگە لە هەموو ئەگەرێكی چاو پۆشی و بە كارهێنانی فێل و تەڵەكەبازی دەگرێت .

ماددەی ژمارە ( 23 ب) :

((Anzeigepflicht bei Unrichtigkeiten im Rechenschaftsbericht))

سەبارەت بە نادروستی هەر ڕاپۆرتێكی ژمێریاری تایبەت بە پارتە سیاسیەكانی ئەڵمانیا، كە پێشكەش بە سەرۆكی بوندستاگی ئەلمَانیا دەكرێت ، بەپێی ماددەی ناوبراو هەر پارتێك زانیاری هەڵە بداتە سەرۆكی بوندستانگی ئەڵمانیا، پێویستە زۆر بە خێرایی لە ڕێگەی نوسراوەوە سەرۆكی پەرلەمانی ئەلمَانیا ئاگادار بكاتەوە، دیارە ئەمە هەلێكی ترە بۆ دەربازكردنی پارتەكان لە سزادان، بەڵام زانیاری هەڵەی بەمەبەست لە لایەن پارتە سیاسیەكانەوە كەئاڕاستەی سەرۆكی پەرلەمان دەكرێت،  ماددەی ژمارە (31 ب) لەیاسای پارتەكانی بە دوادادێت لە ژێر ناوی  ( نادروستی ڕاپۆرتی ژمێریاری ) 

 ((Unrichtigkeit des rechenschaftsberichts)) ، ئەگەر سەرۆكی (بوندستاگ) دڵنیا بوو لە ناڕاستی ڕاپۆرتی ژمێریاری پارتی سیاسی ، ئەوا دەتوانێت داوای چەندجارەی ئەو بڕە پارەیە بكات كە بە نادروستی گەیشتۆتە بوندستاگ ، هەروەها ئەگەر هاتوو زانیارییە هەڵەكان پەیوەندیان بە كەشفی ممتلكات و پشكی كۆمپانیاكان و زەوی و زارەوە هەبوو ، لەم كاتەدا (10%) ی نرخی ئەو (مومتەلەكاتانە) ی لێدەركرێت كە لە ژمێریاریەكانی تایبەت بە خۆیدا ئاماژەی پێ نەكراوە، داواكردنی ئەو بڕە پارە دیاریكراوەش لە ڕێگای فەرمانێكی كارگێریەوە لە لایەن سەرۆكی بوندستاگەوە دەبێت.

ماددەی ژمارە (31د) لە ژێرناوی یاساكانی سزادان ((Strafvorschriften))  :

 یاساكانی سزادان بریتیە لەویاسایانەی كە دیاریكراوە بۆ سزادانی ئەو پارتە سیاسیانەی فێل َ لە دەوڵەتی فیدراڵ ئەكەن و زانیاری ناڕاست ونادروست سەبارەت بە سەرچاوەی داهاتیان پێشكەش بەدەوڵەت ئەكەن، ئەو پارتانەی بەم كارە هەڵدەستن یان بڕە پارەیەك بە شێوەی (تبرع) وەردەگرن و بێ‌ تۆماركردن دابەشی دەكەن و دەیشارنەوە ، ماوەی سێ‌ ساڵا زیندانییان بە سەر دا ئەسەپێندرێت یان (غەرامە) یەكی (مالی) دەكرێن. ئەوانەش لەبەرامبەر پاداشتێكی (مالی) دا زانیاری هەڵە سەبارەت بە ژمێریارییەكانی پارتێكی سیاسی پێشكەش دەكەن سزای (5) پێنج ساڵ زیندانیان بە سەرا دەسەپێنرێت یان (غرامە یەكی مالی دەكرێن).

هەروەكو سەرەتا ئاماژەم پێكرد زۆرن ئەو یاسایانەی باس لە پارتە سیاسیەكانی ئەڵمانیا دەكەن ، كە هەموو بوارە جیا جیا كانی گرتۆتەوە ، تەنانەت سەپاندنی بە ستنی كۆنگرەی پارتە سیاسیەكانیش لە یاسای پارتەسیاسیەكاندا ئاماژەی پێكراوەو پێویستە هەموو (2) ساڵ جارێك كۆنگرە ببەسترێت و ئەندامانی پارتە سیاسیەكان( (mitglieder versammlumg

كۆ ببنەوەو هەموو ئۆرگانەكانی پارتە سیاسیەكان پێویستە لە ڕێگای پرۆسەی هەڵبژاردنەوە دەستەی سەرۆكایەتی لە سەر ئاستی فیدراڵ و هەرێمەكان دەست نیشان بكەن.

پێكهاتەی بوندستاگ لەحكومەت و ئۆپۆزیسیۆن:

- پارتەكانی حكومەت 331

یەكێتی دیموكراتی مەسیحی 195 ئەندام

پارتی دیموكراتی ئازاد (93) ئەندام

یەكێتی كۆمەڵایەتی مەسیحییەكانی باڤاریا (43) ئەندام

- پارتەكانی ئۆپۆزیسیۆن 290

پارتی سوسیال دیموكرات (146) ئەندام

چەپڕەوەكان (76) ئەندام

سەوزەكان (68) ئەندام

بوندستاگ :

پەرلەمانی فیدراڵ، لەبینای ڕایخستاگدا نیشتەجێیەو نوێنەرە هەڵبژێردراوەكانی گەلی ئەڵمانیا لەخۆدەگرێت، (622 ئەندام)، نیوەیان لەسەر ئاستی ویلایەتەكان (دەنگی دووهەم) هەڵدەبژێردرێن نیوەكەی تریشیان لەهەڵبژاردنی ڕاستەوخۆی بازنەكاندا هەڵدەبژێردرێن (دەنگی یەكەم). لەم ساڵانەی دواییدا ڕێژەی (5%) ی دەنگەكان كرا بەپێوەر بۆ ئەوەی بتوانرێت كورسی پەرلەمان بەدەستبهێنرێت. ئەندامانی بوندستاگ سەرۆكی خۆیان هەڵدەبژێرن‌و پاشان ڕاوێژكاری فیدراڵ هەڵدەبژێرن، بوندستاگ دەتوانێت متمانە لەڕاوێژكار وەربگرێتەوە. لەساڵی (1949) وە تا ئێستا، بوندستاگ زیاتر لە 10 هەزار پڕۆژەیاسای ئامادە كردووەو نزیكەی حەوت هەزار یاسای بەڕێخستووە، ‌زۆربەیان هەمواركردن‌و گۆڕانكارین لەیاساكانی پێشووتردا. بەمجۆرە بوندستاگ لەبری ئەوەی پەرلەمانی مشتومڕی سیاسی بێت (وەك بەریتانیا) پەرلەمانی كاری سیاسییە (وەك ئەمریكا)‌و ئەركی سەرەكی پێداچوونەوەو هەمواركردنی  یاسا پێشنیاركراوەكانی‌ ‌حكومەتی فیدراڵە. بوندستاگ چەندین لیژنەی هەیەو ‌گفتوگۆ لەبارەی یاسا پێشنیاركراوەكانەوە دەكەن. ئەركی سێهەمی بوندستاگ سانسۆركردنی ئەدای حكومەتە. سانسۆری پەرلەمانی بەشێوەیەكی ئاشكرا دەبێت. سانسۆری نهێنیش هەیە، كە بۆ جەماوەر ئاشكرا ناكرێت، ئەویش ئەو پرسیارانەیە پەرلەمانتاران لەپشتی پەردەوە ئاڕاستەی نوێنەرانی حكومەتی دەكەن.

لەهەردوو ئاستی فیدراڵ‌و هەرێمەكاندا، هەڵبژاردن ئەكرێت، هەرێمەكان پەرلەمانی خۆیان هەڵدەبژێرن. لەسەر ئاستی فیدراڵیش دەنگ بۆ پەرلەمانێكی فیدراڵی دەدرێت. هەڵبژاردنی پەرلەمانی هەرێمەكان خۆی جۆرێك سەروەری بۆ هەرێمەكان فەراهەم دەكات‌و دەتوانن پڕۆژەیاسا ئاڕاستەی پەرلەمانی فیدراڵ بكەن‌و دوای خوێندنەوەی وردو بەبەشداریی ‌حكومەتی فیدراڵ، ئینجا دەبنە یاساو كاریان پێدەكرێت .

 یاسادانان لەئەڵمانیا و سێ‌ قۆناغی خوێندنەوە:

ئەگەر حكومەتی فیدراڵ بەنیازی پێشكەشكردنی یاسایەك بوو یان ویستی گۆڕانكاری بەسەر یاسایەكدا بهێنێت، ئەوا پێویستە یەكەمجار ڕاوێژكاری فیدراڵ (سەرۆك وەزیران) ئەو پرۆژە یاسایە بخاتە بەردەم بوندسرات‌و ماوەی شەش هەفتە لەبەردەم بوندسراتدا هەیە بۆ تاوتوێكردن‌و دەڕبڕینی ڕای خۆی، پاشان ڕاوێژكاری فیدراڵ پرۆژە یاساكە ئاڕاستەی بوندستاگ (ئەنجومەنی نوێنەرانی فیدراڵ)دەكات. بۆزیاتر ڕوونكردنەوە سەیری هێڵكاری ژمارە (1) بكە:

                                                 

لەحاڵەتی یەكەمدا، ئەندامانی بوندسرات، پڕۆژەیاساكە دەبینن‌و گفتوگۆی لەبارەوە دەكەن‌و ڕاو سەرنجی خۆیان دەردەبڕن، پاشان دەنگی زۆرینەی ئەندامەكانی بەدەستدەهێنێت (نابێت ئەم كارە لە شەش هەفتە زیاتر بخایەنێت) ئینجا دەگەڕێنرێتەوە بۆ ڕاوێژكاری فیدراڵ‌و ئەویش بەرزی دەكاتەوە بۆ نوێنەرانی فیدراڵ (بوندستاگ). لەحاڵەتی دووهەمیشدا (واتە پڕۆژەیاسای تایبەت بەبودجەی نیشتمانی) هەردوو ئەنجومەنەكە لەیەك كاتدا پڕۆژە یاساكەیان پێدەگات‌و ڕەزامەندی بوندسراتیش بێ ئەوەی بگەڕێنرێتەوە بۆ ڕاوێژكاری فیدراڵ، بەشێوەیەكی ڕاستەوخۆ لای ئەوانەوە ڕادەستی بوندستاگ دەكرێت‌و ڕۆڵی ڕاوێژكاری فیدراڵ لە قۆناغی ڕادەستكردنی پڕۆژەیاساكەدا تەواو دەبێت.

لەلایەكی تریشەوە، پەرلەمانتاران دەتوانن لەناو هۆڵی بوندستاگدا پڕۆژەیاسا پێشكەش بكەن، جا چ ڕاستەوخۆ یان لەڕێگەی فراكسیۆنەوە بێت. هەر پڕۆژەیاسایەك بەم ڕێگایە بخرێتە ڕوو،  پێویستیی بەڕەزامەندی (5%) ئەندامەكان هەیە (لە ئێستادا دەكاتە 31 دەنگ) تابخرێتەڕوو.

 لەڕاستیدا ئەم جۆرە پرۆژە یاسایانە، لەسەرەتادا ناچنە بەردەم (بوندسرات) چونكە بەسروشتی خۆیان پڕۆژە یاسای خێران‌و بۆ كاری بەپەلە پێشكەشدەكرێن، هەروەها فراكسیۆنی پارتەكانیش لەناو پەرلەماندا كاری بۆ دەكەن تا بەخێرایی ڕەزامەندی بۆ بەدەستبهێنرێت.

ئەنجومەنی هەرێمەكان ڕۆڵی پەرلەمان دەگێڕن‌و یاسا لۆكاڵەكان دەچنە بەردەمی ئەم ئەنجومەنانە. هەریەك لەم هەرێمانە لەپاڵ ئەنجومەنی یاسادانانی خۆیاندا، حكومەتی ناوخۆو دەستوری تایبەتی خۆشیان هەیە. ئەوەی لێرەدا جێگای پرسیارە ئەوەیە كەچۆن ئەم هەموو هەرێمە دەتوانن هەماهەنگی لەگەڵ حكومەتی فیدراڵدا بكەن. هەر هەرێمێك نوێنەری خۆی لە ئەنجومەنی بوندسرات هەیەو لە ڕێگەی ئەو نوێنەرانەوە پەیوەندی بە حكومەتی فیدراڵەوە دەكەن.

ئەنجومەنی فیدراڵی ئەڵمانیا، دامەزراوەیەكی یاسادانانەو نوێنەری شازدە هەرێمەكەی ووڵات دەكات. بارەگاكەی لە باڵەخانەی ئەنجومەنی لۆردەكانی پرۆسیای جارانە لەبەرلین. بوندسرات لەپاڵ بوندستاگدا بەشداریی پڕۆسەی یاسادانان دەكات، بەتایبەتی لەو یاسایانەدا كە پەیوەندییان بە هەرێمەكانەوە هەیەو لەگەڵ گۆڕانكارییە دەستورییەكاندا بێ ڕەزامەندی ئەم ئەنجومەنە ئەنجامنادرێن. پێكهاتەی بوندسرات لە دامەزراوە هاوشێوەكانی تری جیاوازە، ئەوانەی نوێنەرایەتی هەرێمەكان دەكەن (وەك ئەنجومەنی فیدراڵی ڕوسیا، یان سیناتۆرەكانی ئەمریكا). ئەندامانی ئەم ئەنجومەنە هەڵنابژێردرێن، بەڵكو حكومەتە ناوخۆییەكان وەك نوێنەری خۆیان لە وەفدێكدا ڕەوانەیان دەكەن. ئەم ئەنجومەنە 69 ئەندامی هەیەو سەرۆكی ئێستای هۆرست زیهۆفەر((Horst Seehover لە یەكێتی كۆمەڵایەتی مەسیحییەكانی باڤاریا، جێگای ئاماژەپێكردنە ئەم ئەنجومەنە لەتوانایدا هەیە ئەویاسایانەی لەبوندستاگەوە سەرهەڵئەدەن، ڕایانگرێت وگۆڕانكاریان بەسەردا بهێنێت وهەندێ جاریش شكستیان پێ بهێنێت. 

هەنگاوەكانی پێشكەشكردنی پڕۆژەیاساكان :

پێش ئەوەی بوندستاگ لەبارەی پڕۆژە یاسایەكەوە دەست بە وتووێژكردن بكات،  سەرەتا پێویستە ئەو پڕۆژە یاسایە بچێتە بەردەم سەرۆكی پەرلەمان‌و پاشان لەلایەن كارگێڕی پەرلەمانەوە تۆماربكرێت‌و دواتر چاپ بكرێت.

پاشان كۆپی پڕۆژەیاسا چاپكراوەكە بەسەر هەموو ئەندامانی پەرلەمان‌و بوندسرات‌و وەزارەتەكانی دەوڵەتی فیدراڵدا دابەشدەكرێت، كاتێكیش پڕۆژەیاساكە دەخرێتە ناو لیستی كارەكانی كۆبونەوەی گشتی پەرلەمانەوە، ئەوە یەكەمین هەنگاوی خۆی ناوەو بەشێوەیەكی ئاشكراو فەرمی لەناو پەرلەماندا دەركەوتووەو دەستاودەستی پێكراوە.

بۆ زیاتر ڕوون كردنەوە سەیری هێڵكارییە ژمارە (3) بكە: 

خوێندنەوەی پڕۆژەیاساكان:

 بەشێوەیەكی گشتی لەناو پەرلەماندا، پڕۆژەیاساكان بەسێ خولی بەدواییەكدا تێدەپەڕن‌و دەستاودەست دەكەن، كە بەخوێندنەوەكان ناسراون. مەبەست لەخوێندنەوەی یەكەم ئەو گفتوگۆیەیە كەپێشتر لە(بوندسرات) لەبارەی پڕۆژە یاساكەوە كراوەو بەئەنجام گەیشتووە، یاخود لایەنی كەم (50%) ی ئەندامانی ئامادەی گفتوگۆكردنە كە بوون.

لەخوێندنەوەی یەكەمداو لەسەر پێشنیاری بوندسرات، لیژنەیەك یان چەند لیژنەیەك پێكدەهێنرێن، ئامانجی سەرەكی لەم هەنگاوە پێداچوونەوەی پڕۆژە یاساكەیە لەڕووی هونەرییەوە، هەروەها ئامادەسازییە بۆ خوێندنەوەی دووهەم. بۆ نمونە ئەگەر بوندسرات پێشنیاری پێكهێنانی دوو یان سێ لیژنەی كرد، ئەوا ئەركەكانیان بەم جۆرەی خوارەوە دەبێت:

- لیژنەی یەكەم ئەركی بەڕێوەبردنی كارەكان‌ وەئەستۆ دەگرێت‌.

- لیژنەی دووەم‌و سێهەمیش زیاتر ئەركەكانیان كاری ڕاوێژكاری دەبێت‌ .

پێكهاتەی لیژنەكان :

هەریەكە لەفراكسیۆنەكانی ناو پەرلەمان، چەند پەرلەمانتارێكی خۆیان دەستنیشاندەكەن بۆ ئەوەی ببنە ئەندامی لیژنەكان‌و ئەركی پێداچوونەوەی پڕۆژەیاساكە لەئەستۆبگرن. ئەوانیش بەشێوەیەكی وردو بەرفراوان لێكۆڵینەوەی لەبارەوە دەكەن. كۆبوونەوەكان بەئاشكرا ئەنجامدەدرێن. دوای چەندین كۆبوونەوەی هەڵسەنگاندن‌و وتووێژكردن دەگەنە ئەنجامێك. ئەم لیژنەیە دەتوانێت كەسانی شارەزاو پسپۆڕ بانگهێشت بكات بۆ كۆبوونەوەكانی خۆی. دیارە ئەنجامدانی ئەم كارەش پێویستی بەهاوكاری نێوان فراكسیۆنی پارتی دەسەڵاتدارو فراكسیۆنی ئۆپۆزسیۆن هەیە. دوای گفتوگۆو لێكۆڵینەوە، لیژنەكە ڕاپۆرتی كۆتایی خۆی پێشكەشدەكات‌و ئەنجامی كۆبوونەوەكانی خۆی دەخاتە بەردەمی پەرلەمان، وەك ئامادەكاریی بۆ ئەنجامدانی خوێندنەوەی دووهەم. دیسانەوە بەرلەوەی خوێندنەوەی دووهەم دەستپێبكات، هەموو ڕاسپاردەكان‌و سەرنج‌و تێبینیەكانی لیژنەكە بەچاپكراوی بەسەر هەموو پەرلەمانتاراندا دابەشدەكرێت. دواتر ئەم شێوازی ئامادەكردنە دەبێتە زەمینەسازییەك بۆ دەركەوتنی پڕۆژە یاساكە لەخوێندنەوەی دووهەمداو هەموو بەندەكانی ئەو پڕۆژە یاسایە گفتوگۆی لەسەر دەكرێت‌و دەچێتە پرۆسەی دەنگدانەوە.

دیارە قۆناغی سێهەم یان خوێندنەوەی سێهەم لەوێوە دەست پێدەكات كەهەموو پەرلەمانتارێك مافی ئەوەی هەیە داواكاری بۆ هەر گۆڕانكاریەك بەسەر ئەو پڕۆژە یاسایەدا بهێنرێت پێشكەش بكات. لەكۆتاییدا پڕۆژەیاساكە دەخرێتە دەنگدانەوەو ئەگەر دوو لەسەر سێی ئەندامان دەنگیان پێدا، ئەوە خوێندنەوەی سێهەمیش كۆتایی دێت‌و پڕۆژەیاساكە لە ڕێگەی سەرۆكی پەرلەمانەوە، ڕادەستی ڕاوێژكاری فیدراڵ دەكرێت‌و ئەویش دەینێرێت بۆ بوندسرات.

بوندستاگ ناتوانێت گۆڕانكاریی لەپڕۆژەیاساكەدا بكات، بەڵام ئەگەر ئەندامەكانی ئەو ئەنجومەنە لەسەری ڕێك نەكەوتن، ئەوە بوندسرات بۆی هەیە داوای پێكهێنانی لیژنەیەكی تایبەت بكات تا وەك ناوبژیوانێك لەنێوان بوندستاگ‌و بوندسراتدا. ئەو لیژنەیە لە ژمارەیەك ئەندامی هەردوو ئەنجومەن بەشێوەیەكی یەكسان پێكدەهێنرێت.

ئەگەر ئەو لیژنە تایبەتەش هەر نەگەیشتە ئەنجامێكی قایلكەر، ئەوا بوندستاگ مافی ئەوەی هەیە دیسان پڕۆژەیاساكە ڕەوانەی پەرلەمان بكاتەوە بۆ ئەوەی دیسانەوە دەنگی بۆ بدرێت. ئەمجارەیان بە زۆرینەی دەنگەكان پەسەند دەكرێت.

وەك پێشتر باسمانكرد هەرێمەكانی دەوڵەتی ئەڵمانیای فیدراڵ تاڕادەیەك سەربەخۆن‌و هەموو ئەو یاسایانەی پەیوەستن بەبودجەی هەرێمەكان‌و دەسەڵاتە ئیدارییەكانی ئەو هەرێمانەوە، پێویستیان بەڕەزامەندی بوندسرات هەیە، هەروەكو لەیاسا بنەڕەتیەكاندا (دەستوری ئەڵمانیای فیدراڵ، ماددەی ژمارە( 72) بڕگەی (2) دا جێگیر كراوە، ئەمەش پێویستی بەدەنگدانە.

دوای تێپەڕبوونی پڕۆژە یاساكان بەبوندستاگ‌و بوندسراتدا، ئیتر بۆ جاری كۆتایی چاپدەكرێنەوەو ڕەوانەی لای ڕاوێژكاری دەوڵەتی فیدراڵ‌و وەزیری تایبەت بەو بوارەی یاساكەی لەبارەوە دانراوە، بەمەبەستی واژۆكردن، پاشان سەرۆك كۆماری دەوڵەتی فیدراڵ، دوای ئەوەی پێداچوونەی كۆتایی بۆ دەكرێت‌و بەراورد دەكرێت بە یاسا بنەڕەتییەكان، بۆ ئەوەی خۆ لە هەر ناكۆكییەك لەگەڵ یاسا بنەڕەتیەكاندا لابدرێت، واژۆی دەكات‌و لەڕۆژنامەی فەرمیدا بڵاودەكرێتەوە. بەشێوەیەكی گشتی ئەگەر لە یاساكەدا بەرواری بەكارخستن دەستنیشان نەكرابوو، ئەوا دوای چواردە ڕۆژ لەبڵاوكردنەوەی لەڕۆژنامەی فەرمیدا، كاری پێدەكرێت. 

كێ سەرپەرشتی هەڵبژاردنەكان دەكات ؟

كۆمسیۆنی هەمیشەیی كە كۆمسیۆنێكی سەربەخۆیە ( Die ständiger Wahlkreis Kommission) بەڕێوەبەرایەتی هەڵبژاردنی پارلەمانی فیدراڵی دەكات. كەلە دادوەری بەڕێوەبەرایەتی دادگای فیدراڵ (Richter des Bundes verwaltung) وسەرۆكی بەڕێوەبەرایەتی ئاماری فیدراڵ (Präsident des statischen Bundesamtes) وهەروەها چەند ئەندامێكی تر پێك دێن.

 سەبارەت بەدیاریكردنی ئەم كۆمسیۆنە ئەركی وەزارەتی ناوخۆی دەوڵەتی فیدراڵە وكۆمسیۆنی دیاریكراو لەڕێگای چەندین لیژنەی ترەوە بەمەبەستی بەئەنجام گەیاندنی پرۆسەی هەڵبژاردن ئەركەكانی جێبەجێدەكات كەگرنگترینیان ئەم ئەركانەی لای خوارەوە ئاماژەیان پێكراوەلەخۆدەگرێت :

1.ئامادەكاری تەواولەڕووی یاسایی یەوە بەپێی یاسابنەڕەتییەكان.

2.بەدواداچونی تەواو سەبارەت بەوگۆڕانكارییانەی بەسەردانیشتواندا هاتووە.

ئەم كۆمسیۆنەبە پێی خواست و وویستی هیچ كام لەپارتەكان كارناكات ولانادات لە بەندەكانی یاسابنەڕەتیەكان وپڕەنسیبی یاسا بنەڕەتییەكان جێبەجێدەكەن، یەكێ لەویاسایانەی كەئەم كۆمسیۆنە پێداگری لەسەرئەكەنەوەبریتیەلە یاسای ژمارە (38) كەناوەرۆكەكەی ((ئەنجامدانی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران (بوندستاگ) لەڕێگای هەڵبژاردنێكی گشتییەوە، كەبەشێوەیەكی ڕاستەوخۆ و ئازاد وبەیەكسانی و نهێنی ئەنجام ئەدرێت هەروەها تەنها ئەوانەی تەمەنیان (18) ساڵ وسەرووترە مافی دەنگدانیان هەیە )). ڕۆژی هەڵبژاردن (Wahltag ) لەلایەن سەرۆكی ئەلمَانیای فیدراڵەوە دەست نیشان دەكرێت كەڕێكەوتی ڕۆژی یەك شەممە دەكات . 

هەڵبژاردنی لیستی ڕێژەیی :

 ئەم شێوازی هەلًبژاردنە یەكسانی ودادپەروەری ماتماتیكی زیاتری تیادەردەكەوێت بەبەراوردكردن لەگەڵ هەڵبژاردنی تاكیدا ولەڕێگای كردارێكی ماتماتیكییەوە ژمارەی ئەوكورسیانەی ماونەتەوە دیسان دابەش دەبنەوە بەپێی زۆرترین ژمارەی دوای فاریزە ( Nachkommaresten). ئەم ڕێگـەیە دەگەڕێتەوە بۆ زانای ماتماتیكی ئەڵمانی نیمایر ( Niemeyer) كە پڕەنسیبی دابەشكردنی كورسیەكان بۆ نوێنەرەكان لەخۆدەگرێت.

 

                         Quote =     Gesamtsitzzahl  .  Parteistimmenzahl

                                                    Gesamtstimmenzahl

 

بەپێی ڕێگەی نیمایر  بەلێكدانی ژمارەی كورسیەكانی تایبەت بەوبازنەی هەڵبژاردنە لەگەڵ ژمارەی ئەودەنگانەی ئەولیستە بەدەستیهێناوە وپاشان ئەم ئەنجامی لێكدانە دابەشی ژمارەی ئەودەنگانەی پارتەكە بەدەستیهێناوە دەكرێت.

بۆنموونە/ 

- ئەگەر ژمارەی دەنگەكان  (75000) دەنگ بێت .

- ژمارەی كورسیەكانی تەرخانكراو بۆ بازنەی هەڵبژاردن(5) بێت.

- ئەگەرلیستی ( A) (21000) دەنگ  بەدەست بهێنێت.

 

          21000  x   5    =   105000     =       1.4 تێكڕا

             75000                 75000

 لیستی (A) یەك (1) كورسی بەدەست دەهێنێت. هەڵبژاردن بەلیستەكان كردارێكی ئاڵۆزە وپێویستی بەتوانای ماتماتیكی بەرزهەیە بۆ ئەنجامدانی كەخۆی لەجیاكردنەوەی دەنگەكان وپاڵێوراو وهەڵبژێردراوەكان دەبینێتەوە.

سیستمەكەی ئەڵمانیا تێكەڵبونێكە لەنیوان سیستمی تاك ولیستی ڕێژەیی. ئەم جۆرە سیستمە بەسەر هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەراندا(Bundestag )جێبەجێدەكرێت ، لە(656) ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەران نیوەیان (328) ئەندام لەڕێگەی لیستی ڕێژەییەوە هەڵدەبژێردرێن ونیوەكەی تریش (328) ئەندام لەڕێگەی هەڵبژاردنی (فردی) یەوە دەبێت. ئەولیستانەی ڕێژەی ( 5%) یان بەدەست هێناوە لەسەرئاستی هەرێم یان (3) كورسی (فردی) یان بەدەست هێناوە ئەوا بەپێی ڕێگەی  ماتماتیكی(نیمایر) كورسیەكان بەسەر لیستەكاندا دابەش دەبێت. 

دابەشكردنی كورسییەكان بەپێی دی هوند (d'Hondtsche Sitzverteilung):

ئەم شێوازی دابەشكردنە دەگەڕێتەوە بۆ لێكۆڵەرەوەی یاسایی بەلچیكی فیكتۆر دی هوند (Victor dHondt  1841- 1901 )  كەلەساڵی ( 1882) بڵاوكرایەوە. ئەم شێوازی دابەشكردنە لە دەیەمین بوندستاگی ئەڵمانیدا  پیادەكرا ساڵی ( 1983) هەروەكوچۆن لەهەڵبژاردنەكانی یەكەم تا پێنجەم تاساڵی (1969) لەلیژنەكانی كە تایبەت بوون بەبونستاگ بەكارهات. جێگای ئاماژەپێكردنە هەتا ئەمڕۆش لەبەشێكی ئەنجومەنە تایبەتەكاندا بەكاردێت، بۆنموونە لیژنەی كاروباری دادوەریی، هەروەها لەدابەشكردنی كورسیەكانی نوێنەرانی ئەڵمانیا لەپەرلەمانی ئەوروپا لەیەكەم ودووەم هەڵبژاردنی ئەوروپادا ( 1979) و(1984) بەكارهات ، هەروەها لەهەڵبژاردنی هەرێمەكانی وەك  (  زاكسن Sachsen ، نیدەزاكسن Niedersachsen ، زارلاند Saarland ، شلیسڤێگ هۆلشتاین Schleswig-Holstein ) بەشێوەیەكی ڕوون وئاشكرا پیادەكرا. 

لەدوای كردارێكی حسابی دەتوانرێت دەنگەكان جیابكرێتەوە وەك ئەم نموونەیەی لای خوارەوە:

حیزبی  A    ( Partei A)                 10000 دەنگ ( Stimmen)

حیزبی B    (  Partei B  )               6000    دەنگ (  Stimmen)

حیزبی  C  (                 (  Partei C   1500دەنگ ( Stimmen)                

تێكڕا  ( Insgesamt )                                 17500       دەنگ

 

    سیستمی ئەڵمانیا لە پرۆسەی هەڵبژاردن دا:

لەناوەڕۆكی سیستمی ئەڵمانیا دا هەموو ئەمانەی لای خوارەوە بونیان هەیە:

- ئازادی بیروراوڕادەربڕین .

- ئازادی پارتە سیاسییەكان .

- هاندان وپشتگیریكردنی پارتە ڕاستەقینەكان.

- پڕەنسیبی یەكترقبووڵكردن ودەستاودەستكردنی دەسەڵات.

- ڕێزگرتن لەماف وئازادییەكان .

- گرنگیدان وپێشخستنی زانست ولێكۆڵینەوەی زانستی.

- بوژاندنەوە و پەرەپێدانی ئابووری .

- گرنگیدان بەپیشەسازی وكاركردن بەمەبەستی پێشخستنی.

لەسیستمی ئەڵمانیادا بەكردەوە ولەواقیع دا هەمووئەم خاڵانەی ئاماژەمان پێكردن بوونیان هەیە. سەركەوتنی پرۆسەی هەڵبژاردن خۆی لەم پڕەنسیبی یەكترقبووڵكردن وئازادی بیروڕادەربڕین وڕێزگرتن لەماف وئازادییەكاندا دەبینێتەوە. ئەمەبێجگە لەپابەندبوون بە یاساو كاركردن بەپێی یاسابنەڕەتیەكان كەهۆیەكی تری سەركەوتنی پرۆسەی هەڵبژاردنە لەئەڵمانیا.

 


5/5/2015 1:13:56 PM Read Count [2929] Big Font Small Font

بیروڕاکان


بیروڕای‌ خوت بنێره‌
ناو :  
ئیمه‌یڵ :    
کۆمێنت :  
   

43 ساڵه‌ یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان خوێن ده‌به‌خشێت ...

  43 ساڵه‌ یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان خوێن ده‌به‌خشێت و

6/3/2018 11:14:03 AM
سعودیه‌ به‌ره‌و شانشینی‌ عه‌ره‌بی‌ سه‌لمانی‌ ‌ ...

شا سه‌لمان بن عه‌بدولعه‌زیز پادشای‌ شانشینی‌

7/12/2017 11:31:19 AM
تاقیكردنەوەی و راست و چەپەكانی فەرەنسا ...

ئەمڕۆ 6/11 هەڵبژاردنی پەرلەمانی فەرەنسا بەڕێوەدەچێت و

6/11/2017 11:15:06 AM
ئێرانی دوای هەڵبژاردنی ئایار ...

چاودێرانی سیاسی لەپاش هەڵبژاردنەوەی حەسەن رۆحانی

6/7/2017 12:10:42 PM
فیلەكان لەئەسپەكانیان بردەوە ...

 رۆژی 9/11/2016 دۆناڵد ترەمپ كاندیدی كۆمارییەكان وەك

11/10/2016 11:02:33 PM
په‌یوه‌ندییه‌كانی سعودیه‌و ئێران‌ له‌سایه‌ی ململانێی مێژوویی شیعه‌و سوننه‌دا ‌ ...

 ‌ئه‌م دۆسێیه‌ پوختەی بەرنامەی (٣+١)ی  رادیۆی ده‌نگی گه‌لی كوردستانه‌‌و

1/24/2016 11:29:34 AM
گوزەرێك بەهەڵبژاردنەكانی عێراق و هەرێمی كوردستاندا ...

پرۆسەی هەڵبژاردن لە چوارچێوەی سیستمێكی دیموكراتدا یەكێكە لەو ئ

10/22/2015 12:33:09 PM
توركیا لە نێوان سیستمی پەرلەمانی و سەرۆكایەتیدا ...

 توركیا لە نێوان سیستمی پەرلەمانی و سەرۆكایەتیدا

 
7/15/2015 1:20:48 PM
ئەڵمانیا و فیدراڵی و سیستمی هەڵبژاردنەكەی ...

  بۆ زیاتر ئاشنابوون بەسیستمی فیدراڵی و حوكمڕانی ئەڵمانیاو پێگەی جوگرافی و 

6/29/2015 11:13:24 AM
ئەڵمانیا و فیدراڵی و سیستمی هەڵبژاردنەكەی ...

بۆ زیاتر ئاشنابوون بەسیستمی فیدراڵی و حوكمڕانی ئەڵمانیاو پێگەی جوگرافی و مێژووەكەی و 

4/13/2015 9:37:53 AM
ئیسرائیل وڵاتی شۆڕشی سپی ...

 ئیسرائیل دەوڵەتێكە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، دەكەوێتە ڕۆژئاوای ئاسیا،

3/30/2015 10:03:49 AM
ئەڵمانیا و فیدراڵی و سیستمی هەڵبژاردنەكەی ...

 بۆ زیاتر ئاشنابوون بەسیستمی فیدراڵی و حوكمڕانی ئەڵمانیاو پێگەی جوگرافی و مێژووەكەی و

3/16/2015 12:43:50 PM
ئەڵمانیا و فیدراڵی و سیستمی هەڵبژاردنەكەی ...

 بۆ زیاتر ئاشنابوون بەسیستمی فیدراڵی و حوكمڕانی ئەڵمانیاو پێگەی جوگرافی و مێژووەكەی و سیستم و شێوازی هەڵبژاردن و پێكهاتەی پەرلەمان و دابەشبوونی دەسەڵاتەكان لەو وڵاتەدا، بەباشمانزانی بەچەند بەشێك بۆ خوێنەرانی ئازیزی وێب سایتەكەمان ئەم دۆسیەیە بڵاوبكەینەوە.

2/25/2015 1:22:08 PM
سیستمی هەڵبژاردنی ئەفغانستان ...

 وڵاتی ئەفغانستان لە خۆرهەڵاتی باكووری كیشوەری ئاسیا لەنێوان وڵاتانی

2/16/2015 11:23:12 AM
دوای بەهاری عەرەبی، دیموكراسی و كۆمەڵگەی مەدەنی تونس و ئیسلامییەكان ...

 وڵاتی تونس لەپاش شۆڕشەكانی بەهاری عەرەبی بە كۆمەڵك قەیرانی سیاسی و

12/28/2014 12:33:08 PM
ئایندەی عیراق.. دیكتاتۆریی، دیموكراسی یان دابەشبوون؟ ‌ ...

 پرۆسەی ((ئازادیی عیراق)) كە شاڵاوێكی سەربازیی ئەمریكی بەریتانی بوو بۆ سەر عیراق

11/13/2014 12:29:34 PM
سكۆتلاند و لابردنی تاجی پاشایەتی لەسەر هەرێمەكەیان ...

 رۆژی18/ئەیلولی 2014 لەریفراندۆمێكدا ٤ ملیۆن هاووڵاتی سكۆتلەندا یەكەمجارە

9/22/2014 2:03:13 PM
لەبارەی پەرلەمانی كوردستانەوە ...

 لەبارەی پەرلەمانی كوردستانەوە

8/5/2014 11:59:01 AM
گوزەرێك بە هەڵبژاردنی خولی چوارەمی پەرلەمانی كوردستاندا ...

 رۆژی شەممە 21/9/2013،كاتژمێر حەوتی‌ سەرلەبەیانی‌ هەڵبژاردنی‌ گشتی‌ خولی‌

10/20/2013 9:52:14 AM
شیكردنەوەیەك لەسەر هەڵبژاردنی خولی سێیەمی ئەنجوومەنی پارێزگاكانی عێراق 2013 ...

265 قەوراەی سیاسی بۆ 447 كورسی  ئەنجوومەنی پارێزگانی عێراق جگە لە هەرسێ

4/18/2013 9:28:53 AM
ئۆباما و رۆمنی، كامیان دەرگای كۆشكی سپی دەكاتەوە ...

 بەپێی دەنگدانی‌ پێشوەخت‌و 24 سەعات پێش دەنگدانی دانیشتووانی ئەمریكا

11/5/2012 10:25:24 AM
بنەماكانی دیموكراسی لەئەمریكا ...

 لەگەرمەی شەڕی ناوخۆداو بۆ هێشتنەوەی ویلایەتە یەكگرتووەكان وەكو یەك وڵات، لەئاهەنگی كردنەوەی گۆڕستانی نەتەوەیی گیتیزبۆرگدا، سەرۆك لینكۆڵن...

10/13/2012 10:40:55 AM
دەسەڵات و دیموكراسی لەمیسر ...

 ناوی میسر لە زمانی عەرەبی و سامیدا  بە چەند مانایەك هاتووە، یەكێك لەوانە، لە چاوگی ناوی شارەوە هاتووە...

7/15/2012 11:46:19 AM
محەمەد مورسی چۆن بووە سەرۆكی میسر ...

 دوای هەفتەیەك لەهەڵبژاردنەكە رۆژی 2012-6-24 ئەنجامی‌ هەڵبژاردنەكانی‌ خولی‌ دووەمی‌...

6/26/2012 11:39:06 AM
كێ‌ دەچێتە كۆشكی ئیلیزیە ...

رۆژی 22/4/2012 هەڵبژاردنی هەشتەمین خولی سەرۆكایەتی كۆمار بەڕێوەچوو كەنزیكەی 45 ملیۆن دەنگدەری

4/23/2012 1:15:18 PM
دەوڵەت، یاسا، هاوڵاتیان لە دیموكراسیدا ...

سیستمی سیاسی ئێستای ئەڵمانیای فیدراڵی، دووهەمین سیستمی دیموكراتییە لە...

2/23/2012 10:26:42 AM
تورکیاو پارتی داد و گەشەپێدان و ئەزموونی سێ‌ خولی حكومڕانی ...

ده‌وڵه‌تی تورکیا له‌ 29ی تشرینی یه‌که‌می 1923 دا دامه‌زراوه‌و یه‌که‌مین سه‌رۆکی

1/28/2012 12:01:21 PM
سیستمی سیاسی و هەڵبژاردن لەهەرێَمی كوردستان ...

دۆسیەیەكە لەسەر پێكهاتەو جوگرافیاو دانیشتوان و پێگەی هەرێمی كوردستان...

1/26/2012 10:20:46 AM

  1   

له‌ په‌ڕه‌ی 1 له‌ 1 ( 28 هه‌واڵ )